Saıasat • 01 Qarasha, 2025

Ádebıet ınstıtýtyn ashý usynyldy

360 ret
kórsetildi
4 mın
oqý úshin

Parlament Májilisiniń depýtaty Qazybek Isa ult ádebıeti men rýhanııatynyń ózekti máselelerine qatysty Premer-mınıstr Oljas Bektenovke depýtattyq saýal joldady. Depýtattyq saýalǵa klassık qalamger Tólen Ábdiktiń «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan suhbaty ózek boldy.

Ádebıet ınstıtýtyn ashý usynyldy

Depýtat Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev Qazaqstannyń halyq jazýshysy Tólen Ábdiktiń «Egemen Qazaqstan» gazetinde jarııalanǵan suhbatyna joǵary baǵa bergenin, Prezıdent bul qadamymen qalamgerlerdiń qoǵam aldyndaǵy mıssııasyna qurmet kórsetip, memlekettiń rýhanı saıasatynda ádebıettiń ózindik orny bar ekenin baıqatyp otyrǵanyn tilge tıek etti. 

«Memleket basshysynyń jazýshyǵa jedelhat joldap, qazaq ádebıetiniń bolashaǵyna alańdaýy memleket pen ádebıet arasyndaǵy jańa rýhanı baılanystyń bastalǵanyn ańǵartady. Úkimet bul únqatysýdy dástúrge aınaldyryp, ádebıetti  ulttyq sana men rýhty jańartýdyń negizgi tetigi retinde damytyp, qazaq ádebıetinde jańa zaman keıipkerin qalyptastyrýdy rýhanı strategııalyq saıasattyń basym baǵytyna aınaldyrýy kerek», dedi Qazybek Isa depýtattyq saýalynda.

Ol qoǵamdyq sanany qalyptastyrýda jazýshylardyń rýhanı kóshbasshylyq rólin moıyndap, ádebıetti ulttyq ıdeıany júzege asyrý quraly dep tanıtyn kez kelgenin, ádebıettiń memlekettik saıasattaǵy mártebesin arttyryp, «Rýhanı Táýelsizdik» ıdeıasyn naqty iske asyrýǵa kirisý kerek ekenin málimdedi.

«Ádebıet – memlekettiń mádenı jáne ıdeologııalyq kúshi. Ádebı shyǵarmalar halyqty bir maqsatqa uıystyryp, patrıotızmdi oıatady.

Táýelsizdik jyldarynda qazaq poezııasy ulttyq biregeılik pen rýhty qalyptastyrdy. Qazir saıası turaqtylyq mádenı jáne rýhanı úılesimge táýeldi. Mysaly, Eýropadaǵy Aǵartý dáýiri (XVIII ǵasyr) ádebıet pen fılosofııanyń órleýi arqyly ǵylym men saıasattyń da órkendeýine jol ashyp berdi. Ádebıet – memlekettiń rýhanı kody, ǵylymnyń ıdeıalyq tiregi jáne ulttyń máńgilik jany. Iаǵnı memlekettiń damýy da, ǵylymnyń damýy da eń aldymen ádebıetten, ıaǵnı rýhanııattan bastalady», dedi depýtat.

Qazybek Isa ádebıet pen ıdeologııa arasyndaǵy ózara yqpal álsirep, qazirgi ádebıet zamanaýı keıipker beınesin somdaýda kenjelep qalǵanyn, sondyqtan da bul baǵytta júıeli mádenı saıasat pen rýhanı baǵdar qajettigin aıtty.

«Búginde ádebıette rýhanı daǵdarys baıqalady. Kóp týyndyda ótken zamanyń súrleýinen shyǵa almaı otyr. Qazir eldiń bolashaǵyna senim bildiretin, jarqyn jol kórsetetin shynaıy shyǵarmalar kerek. Ásirese jastarǵa ulttyq ustanym men tehnologııalyq jańa zamandy ushtastyra bilgen ulttyq keıipkerler qajet», dedi Qazybek Isa.

Depýtat ulttyq ádebıettegi tulǵalyq, rýhanı jańarý ıdeıa­syn júzege asyrý úshin qalamgerlerdi rýhanı tereń­dik pen kemeldikke  baǵyttaıtyn Ádebıet ınstıtýtyn ashý­dy usyndy. Mundaı ınstıtýt AQSh, Qytaı, Germanııa, Úndistan sekildi memleketterde bar ekenin mysalǵa keltirip, álem­dik deńgeıde moıyndalǵan 100 prozalyq, 100 poezııalyq týyndyny qazaq tiline aýdarý qajettigine toqtaldy. Sony­men qatar qazaq ádebıetiniń ozyq shyǵarmalarynyń sapaly aýdarmalaryn jasap, Orta Azııa, túrik memleketterinen ­bastap, álemge nasıhattaý isin jolǵa qoıý kerek degen oıyn da ortaǵa saldy. 

Sondaı-aq Májilis depýtaty Qazybek Isa: «Úkimet pen Jazýshylar odaǵy arasynda turaqty «Rýhanı keńes» qurýdy usynamyz. Jylyna eki ret ádebıet, til, mádenıet máselelerin talqylaıtyn konsýltatıvtik keńes ótkizip turý kerek. Ol keńestiń quramyna belgili jazýshylar, ádebıettanýshylar, mádenıet qaıratkerleri, saıasatkerler engizilýge tıis. Osy qadam arqyly ádebıetti ulttyq ıdeologııany qalyptastyrý isine baǵyttaı alamyz», dep túıindedi óz oıyn.