Foto: Ashyq derekkóz
Qazaq tili – túrki halyqtarynyń arǵy-bergi tarıhynan kele jatqan myńjyldyq mura. Orhon men Talas jazbalary – tilimizdiń ejelgi tórkini. Búginde qoldanyp júrgen qarapaıym sózderimizdiń kóbi sol dáýirden jetken: «bas», «kóz», «jer», «qol», «sý» – bári de túp-tamyrdan úzilmegen sózder.
Álipbı – tek árip emes, erkindik sımvoly. Bizdiń jazý tarıhymyz birneshe kezeńnen turdy:
- Orhon-Uıǵyr dáýiri – alǵashqy túrkilik memlekettik jazý;
- Arab jazýy – ǵylym men din dáýiri;
- Keńestik kırıll – otarlyq ústemdik;
- Táýelsizdik kezeńi – ulttyq jańǵyrý.
Endi alda latyn álipbıi arqyly ulttyq oılaý men órkenıettik betburys kezeńi tur. Nege latyn álipbıi kerek? Birinshiden, túrki halyqtarymen ortaq keńistik ornaıdy. Ekinshiden, qazaq tiliniń tabıǵı dybystalýy dál beriledi. Úshinshiden, jastarǵa yńǵaıly, zamanaýı jazý. Tórtinshiden, ǵylym men tehnologııa tilin meńgerýge múmkindik. Besinshiden, bul – rýhanı táýelsizdiktiń naqty belgisi. Búginde baýyrlas Túrkııa, Ázerbaıjan, О́zbekstan sekildi elder latyn jazýyn qoldanyp otyr. Biz nege qalysýymyz kerek?
Ahmet Baıtursynuly «Tili joǵalǵan jurttyń ózi de joǵalady» dep beker aıtqan joq. Bizdiń mindet – osy kodty zaman talabyna saı jańartyp, urpaqqa laıyqtap jetkizý. Latyn álipbıine kóshý – tańdaý ǵana emes, ýaqyt talaby. Biz bul qadamdy asa oılanyp, biraq keıinge qaldyrmaı, birtindep, birizdilikpen júzege asyrýymyz kerek. Ult bolyp uıysýdyń bir joly – ortaq til, ortaq álipbı, ortaq sana.
Talǵat ERǴALIEV
Astana qalasy Máslıhatynyń depýtaty
