Kredıtti 5 jylǵa shegerýge bola ma?

– Keıingi kezde halyq arasynda osy saýal jıi qoıylyp júr. Keıbiri muny bank beretin jeńildik dep oılaıdy. Shyn máninde jaǵdaı múlde basqasha. Halyq arasynda aıtylyp júrgen 5 jyldyq shegerý – tólem qabiletin qalpyna keltirý rásimi. Bul rásim sot arqyly bekitiledi. Iаǵnı zań boıynsha rásimdeledi. Eń mańyz­dysy, bank klıentke 5 jyl dep mindetti túrde jeńil­dik ber­meıdi. Zańda bank sondaı shegerim jasaýǵa tıis degen talap joq. Sol sebepti adamdardyń kóbiniń ótinishi bank tarapynan eskerilmeı jatady. Al sot bekitken rásim múlde basqa deńgeıde jumys isteıdi. Bul rásim bekigen soń qaryzy bar adam bes jylǵa bólý arqyly qa­ryzyn josparly túrde tóleı alady.

Osy rásimniń artyqshylyq­taryn qarapaıym tilmen túsin­direıin. Birinshi artyq­shylyǵy, esepshot jabylmaıdy. Aılyq túgel túsedi. Kar­ta da eshqandaı shekteýsiz jumys isteıdi. Kaspi.kz bolsyn, basqa bank kartasy bolsyn bári qoldanylady. Ekinshi artyqshylyǵy, rásim júrip jatqan kezeńde eshkim sotqa bere almaıdy. Qaryz­dy óndirý úshin bank te, kol­lek­tor da shaǵymdanbaıdy. Úshinshi artyqshylyǵy, sot oryn­daý­shyǵa is ótpeıdi. Bul – úlken jeńildik. Sebebi sot oryndaýshy adam­dy tyǵyryqqa tireıdi. Jala­qydan ustaıdy, shotty buǵattaıdy, múlikke tyıy­m salady. Al bul rásim kezinde ondaı áreketterdiń eshbiri bolmaıdy. Taǵy bir mańyzdy nárse 3 paıyzdyq shyǵyn tólemeısiz. Sot ar­qyly shyǵyp ketetin qo­symsha shyǵyndar bolmaıdy. Kelesi artyqshylyǵy, qaryz somasy ósip ketpeıdi. Kóp adam qaryz­dyń ústine qa­ryz qosylyp, sheksiz kóbeıip ketkenin kórip mazasyzdana­dy. Al munda 5 jylǵa beril­gen jos­par boıynsha qansha tóleısiń dep kórsetilse, sol soma ǵana tólenedi. Ústine ósim qosylmaıdy.

Rásim sotta qaralyp jat­qan kezdiń ózinde de, sizdiń sho-t­yńyz ashyq bolady. Shetelge shyǵýǵa tyıym salynbaıdy. Májbúrlep óndirip alý sharalaryn qoldanýǵa eshkimniń quqyǵy joq. Bul normany zańnyń 22-baby bekitedi.

О́z tájirıbemde talaı adam­nyń osy rásim arqyly qaı­ta múmkindik alǵanyn kórdim. Bu­ryn qaryz­dan qashyp, tele­fonyn óshirip júretin adam­dar osy rásim arqyly zań­dy jolǵa shyqty. Qaryzyn jos­parlap tóleı bas­tady.

Daıyndaǵan –

Eligimaı TО́ŃKER,

«Egemen Qazaqstan»