Jumys qorytyndysy boıynsha anyqtalǵan máseleler men olardy sheshý joldary oblys ákimimen, barlyq basqarmalar basshylyǵymen jáne aýdan ákimdikterimen talqylandy. Oblys ákimi zańdy iske asyrýdyń árbir tarmaǵy jáne anyqtalǵan máseleler boıynsha sharalar qabyldaý onyń jeke baqylaýynda bolatynyn aıtty.
Balalarǵa qatysty qylmystar úshin jazasyzdyqpen, ásirese mektepterde balalar arasynda bolyp jatqan oqıǵalarǵa nemquraıly qaraý jáne elemeý salasyndaǵy jaǵdaı ótkir bolyp qala beredi.
IIM-men birlesip, aýdan ortalyqtarynda da, aýyldyq jerlerde de ornalasqan mektepterde balalar arasynda kezdesýler men anonımdi saýalnamalar ótkizildi, sondaı-aq býllıngti, zorlyq-zombylyqty, sýısıdtik táýekelderdi dıagnostıkalaýdyń biryńǵaı baǵdarlamasy sheńberinde psıhologtar júrgizgen saýalnamalarǵa bergen jaýaptar zerdelendi. Alaıda, psıhologtardyń saýalnamasynda jábirleý, bopsalaý jáne basqa da zańsyz áreketter týraly suraqtarǵa oń jaýaptar bolǵanyna qaramastan, mektep basshylyǵy qorytyndy anyqtamada derekterdi burmalap, 0% dep kórsetedi.
Máselen, Shý aýdanynyń mektepterinde toǵyzynshy synyp oqýshylary uryp-soǵý arqyly bopsalaý, elektr shoker, kastet qoldaný – bul barlyq jerde kezdesetin qubylys jáne ár synypta bolady dep jazady. Qyzdar jynystyq zorlyq-zombylyqtyń qurbany bolýdan qorqyp júrgenderin jazady.
Qordaı aýdanynyń mektepterinde 5, 7, 9-synyp oqýshylary mektep ortasyndaǵy «júıe» jáne «dedovshına» týraly, joǵarǵy synyp oqýshylary olarǵa azyq-túlik, shyryn satyp alýǵa májbúrleıtini týraly, olardy jasy úlken balalar uryp-soǵatyny, tas laqtyratyny, qyzdar bir-biriniń shashtaryn julatyny týraly jazady. Osy aýdandaǵy keıbir mektepterdegi balalar muǵalimder olarǵa qol kóteretini, zattardy laqtyryp qalatyny, býllıngke ushyraıtyny týraly jazdy.
Tarazda, qyrkúıek aıynda dárethanada bala qaıtys bolǵan mektepterdiń birinde, ótken jyly psıhologtar dıagnostıka júrgizý barysynda balalar bopsalaý jáne býllıng týraly habarlaǵanyna qaramastan, jumys júrgizilmegen, den qoıý sharalary qabyldanbaǵan. Bopsalaýǵa, uryp-soǵýǵa, sonyń ishinde 11-synyp oqýshylarynyń 9-synyp oqýshylaryn uryp-soǵýyna, muǵalimder tarapynan býllıngke, oqýshylardyń nashar emosıonaldy jaı-kúıine qatysty osyndaı jaǵdaı qalanyń basqa mektepterinde de baıqalady, olarda da ahýaldy zerdeleý júrgizildi.
Sonymen qatar, bıylǵy jyldyń 9 aıynda oblysta aıaqtalǵan sýısıdtiń 14 faktisiniń ishinde 7 oqıǵada balalardy qutqarýǵa bolatynyn atap ótý mańyzdy, óıtkeni balalarda buryn sýısıdtik táýekelder anyqtalǵan, sondaı-aq balalar táýekel aımaǵynda bolǵan, biraq olardy eshkim estimegen, olarǵa kómek kórsetilmegen. Bul rette aıaqtalmaǵan sýısıdtiń sońǵy oqıǵasynyń biri joǵary synyp oqýshylary tarapynan balaǵa kúsh qoldanýmen baılanysty bolǵan.
Oblys prokýratýrasynyń málimetinshe, jasóspirimder arasynda 200-den astam býllıng pen bopsalaý oqıǵasyn Baızaq jáne Jambyl aýdandarynyń mektepterinde arnaýly vedomstvoaralyq mobıldik top anyqtaǵan. Bul oblystaǵy on aýdanynyń ekeýi boıynsha ǵana sandar.
Qoryta kelgende, balalar oblysta ózderin qorǵalǵan ekenin sezinbeıdi.
Aıtalyq, mysaly, 8 jasar qyzdyń denesinde kógergen jáne uryp-soǵýdyń izderi bar fotosýretter bolǵanyna qaramastan (ógeı ákesiniń beldikti paıdalanyp jaraqat salýy nátıjesinde alynǵan materıaldarǵa sáıkes), is jabylyp, bala qaýipti ortada qalǵan. Balany qorqytyp tastaǵan, kezdesý barysynda qyz oǵan eshteńe aıtýǵa bolmaıtynyn aıtqan.
Bul rette ógeı ákesi balany jaǵasynan ustap alyp, ony silkip jiberdi jáne jalpy polısııanyń tórt qyzmetkeriniń, onyń ishinde JPQ bastyǵynyń orynbasarynyń kózinshe agressııa kórsetti. Agressordyń balaǵa qatysty quqyqqa qaıshy áreketter jasaǵanyna jáne zańdy buzǵanyna nazar aýdarǵan kezde polısııa qyzmetkerleri tek ótinish jazýdy usyndy.
Ekinshi jaǵdaıda, qazan aıynyń basynda 4-synyp oqýshysy ógeı ákesi mazaq etetini týraly ótinish jasaǵannan keıin polısııa balany agressormen birge sol úıde qaldyryp, qorǵanys týraly buıryq shyǵardy. О́ńirlik ýákil komıssııa ótkizýdi talap etkennen keıin ǵana anasy men balalary daǵdarys ortalyǵyna ornalastyryldy, biraq is sonda da toqtatylǵan.
Balalarǵa qatysty qylmystarmen oblysta ne bolyp jatqannyń kórinisi retinde – 7 jasynan bastap naǵashysy men aǵasy zorlap kelgen qyzdyń jaı-kúıi. Ol jylaı otyra, tergeýshimen «sóıleskennen» keıin ádilettilikke senbeıtinin aıtty, alaıda tergeý áli júrip jatyr.
Nátıjesinde oblys prokýratýrasyna jáne IIM-ge júgingennen keıin ǵana joǵaryda atalǵan eki fakt boıynsha ister qaıta jandandy.
Jalpy, oblys boıynsha isterdiń tek 29%-y sotqa jetetinin eskersek, sebepter kóbinese tergeýdiń tolyqtyǵyn qamtamasyz etpeýmen jáne qyzmetkerlerdiń nemquraılylyǵymen baılanysty ekenine senimdimin.
Oblystaǵy Kámeletke tolmaǵandar isteri jónindegi ınspektor jumysyndaǵy problemalarǵa erekshe nazar aýdarǵan jón. 154 KTII qyzmetkerine bar bolǵany 15 kólik bar, keıbir aýyldar arasyndaǵy qashyqtyq 80 km-ge deıin, olarǵa ınspektorlar óz qarajaty esebinen taksımen barady.
Memleket basshysy óńirlerdegi jumys nátıjelerine erekshe nazar aýdarady, dálirek aıtsaq, sońǵy eki jylda profılaktıka úshin qabyldanǵan qajetti barlyq zańdar, sheshimder men baǵdarlamalar qaǵaz júzinde qalmaı, balalar úshin jumys istep, olardy qorǵaýy kerek.
Ár óńirde anyqtalǵan barlyq júıeli jáne jeke dara problemalar boıynsha jumys Prezıdent Ákimshiligimen, ortalyq ýákiletti organdarmen jáne ákimdiktermen júrgiziledi.
