– Kúlparshyn Alpysbaıqyzy, «Sybaǵa-2025» ulttyq dástúrler festıvali sizge qandaı áser qaldyrdy?
– Atmosfera keremet boldy, shynaıy, janǵa jaıly, ulttyq rýhqa toly boldy desem de qatelespeımin. «Sybaǵa» – tek mádenı shara emes, bizdiń bolmysymyzdyń úlken merekesi. Munda ata-baba amanatyna degen tereń qurmet pen jańǵyrýǵa degen umtylys qatar seziledi.
Uıymdastyrý joǵary deńgeıde ótti, taqyryptyq kúnderden bastap árbir alańnyń bezendirilýine deıin oılastyrylǵan. Ásirese, О́ner ortalyǵy mańyndaǵy «Altybaqan» baǵdarlamasy erekshe áser qaldyrdy, ulttyq áýender, halyq oıyndary, kostıýmder, bári bir mezette ótkenge oralǵandaı áser beredi, biraq búgingi zamanǵa laıyqtalǵan formatta.
– Bıylǵy festıval sheteldik qonaqtardy da kóp jınady. Mundaı sharalardyń óńir úshin mańyzy nede?
– О́ıtkeni dástúr – ótkenniń ǵana emes, bolashaqtyń da negizi. Memleket basshysy Qasym-Jomart Toqaev aıtqandaı, tek ótkenge súıengen halyq zamanǵa ilese almaıdy. Biraq óz qundylyqtaryn saqtap, ony jańa býynǵa jetkize alǵan qoǵam ǵana alǵa jyljıdy.
Bıyl «Sybaǵa» mádenı sharadan bólek halyqaralyq oqıǵaǵa aınaldy. Ashylý saltanatyna 20 eldiń delegasııalary, elshiler, bıznes ókilderi qatysty. Bul óte mańyzdy basqosý, biz álemge dástúr men damýdy qatar ustanatyn el ekenimizdi kórsetip otyrmyz.
– Festıval aıasynda gastrofestıval men qolóner buıymdarynyń kórmesi de ótti. Mundaı jármeńkelerdi ózińiz unatasyz ba?
– Árıne, halyq kásipteri men qolónerge árqashan qyzyǵýshylyqpen qaraımyn. Qyrǵyz sheberlerinen birneshe ásem ári maǵynaly estelik syılyqtar satyp aldym.
Jalpy, mundaı alańdar – sheberler, dızaınerler, óndirýshiler úshin úlken múmkindik. Olar ónimderin kórsetedi, ózderin tanytady, klıent pen seriktes tabady. О́ıtkeni árbir buıymnyń artynda jaı eńbek emes, sheberdiń mańdaı teri turady.
– Osyndaı etnofestıvalder jergilikti kásipkerlikke, ásirese áıelder kásipkerligine serpin bere me?
– Árıne, beredi. «Sybaǵa» sııaqty festıvalder – mádenıettiń ǵana emes, ekonomıkanyń da qozǵaýshy kúshi. Bul shaǵyn bızneske, qolónerge, fermerlerge jańa naryqqa shyǵatyn alań. Munda jańa baılanystar týyp, satý geografııasy keńeıedi.
Ásirese áıelderdiń belsendiligi qýantady. Búgin olar sehtar ashyp, ulttyq taǵamdar daıyndap, etnostılde kıim tigedi, jún, kıiz, terimen jumys isteıdi. Bul – bıznes qana emes, dástúrdi saqtaý. Qazaq mádenıetinde áıel – otbasynyń, tildiń, ónerdiń saqtaýshysy ǵana emes, istiń de uıymdastyrýshysy, uıytqysy. Qazir olar jańa ekonomıkany qalyptastyrýshy kúshke aınalyp otyr.
– Siz aýyl kásipkerligin qoldaý qajettigin jıi aıtasyz. Festıvalde osy ıdeıańyzben úndes mysaldar boldy ma?
– Iá, kóp boldy. Bizdiń aýyldarda orasan zor áleýet bar ekenine taǵy kózim jetti. Ár aımaqtyń ózine tán ónimderi men erekshelikteri bar. Mysaly, Oıyl aýdany – tarysymen, Yrǵyz – sút ónimderimen, Áıteke bı – júnnen jasalǵan buıymdarymen, Shalqar – kıiz buıymdarymen tanymal.
Bul – men jıi aıtatyn «Bir aýyl – bir ónim» qaǵıdasynyń aıqyn kórinisi. Biraq mundaı bastamalarǵa qoldaý kerek, granttar, oqytý, ınfraqurylym. Ákimdikter áıeldermen jumys istep, ónimdi ilgeriletýge, onlaın-satýdy damytýǵa, oraý men brendteýge kómektesýi tıis.
– Festıvalden qandaı oı túıdińiz?
– Eń bastysy – dástúr adamdardy biriktiredi. Ýaqyt ózgerip jatyr, biraq rýhanı negizder – qoǵamnyń tiregi.
Osyndaı festıvalder tek oblys ortalyqtarynda ǵana emes, ár aýdan men ár aýylda ótýi kerek. О́ıtkeni dástúrdi kúndelikti turmysynda saqtap otyrǵan sol aýyl turǵyndary, as daıyndaýda, ánde, úlkenge qurmet kórsetýde olar shynaıylyǵymen erekshelenedi.
Jastardy kóbirek tartý qajet. Kúshti ult qalyptastyrý úshin olarǵa bilimmen birge qurmet, birlik sezimin jáne mádenı muraǵa degen maqtanysh uıalatyp ósirýimiz kerek.
– Sońynda, oblys turǵyndary men festıval qatysýshylaryna ne aıtqyńyz keledi?
– Uıymdastyrýshylarǵa – oblys ákimdigine, sheberlerge, pedagogtarǵa, osy sharaǵa eńbek sińirgen barsha janǵa shyn júrekten alǵys aıtamyn. «Sybaǵa» – ótken men bolashaqty, dástúr men jańashyldyqty, mádenıet pen bıznesti toǵystyra alǵan úlgi.
Aktóbe oblysy – baı da eńbekqor óńir. Eger biz mádenıetke dál osy festıvaldegideı qurmetpen qaraı bersek, rýhanı myqty halyqtyń árqashan tabysty bolatynyna senim mol.
– Áńgimeńizge rahmet!
