Iá, álemdik mýzykanyń eń kúrdeli keńistigin baǵyndyrý – kez kelgen óner ıesiniń mańdaıyna buıyra bermeıtin baq. Sol baqyt bıyl qazaqtyń mańdaıyna jazyldy. Dımash Qudaıbergen «Stranger World Tour» aıasynda tek Shyǵys Eýropa men Azııa emes, Soltústik pen Ońtústik Amerıkadan bastap Batys Eýropaǵa deıingi qalalarǵa baryp, qazaq mýzykasyn jahan sahnasynda áıgiledi.
«Stranger» týry birneshe qurlyqty qamtydy. Ár konserttiń aldynda satylymǵa shyqqan bıletter birneshe mınýtta ótip ketip, arenalardyń barlyǵy derlik anshlagpen ótti. Atap aıtsaq, Dımash Nıý-Iorktegi áıgili «Madison Square Garden» men Mehıkonyń eki iri arenasynda jandy daýysta óner kórsetip, qazaq atyn álemge asqaqtatsa, Barselonanyń «Palau Olímpic de Badalona», Ulybrıtanııanyń «OVO Arena Wembley», Berlınniń «Max Schmeling Halle», Rıganyń «Xiaomi Arena» sahnasynda ótken konsertteriniń kórkemdik deńgeıi – óz aldyna bólek áńgimeniń arqaýy.
Dımashtyń álemdik týrynyń basty ereksheligi – mýzykalyq dramatýrgııa men zamanaýı tehnologııalardyń úılesimi. Ár qalada usynylǵan shoý bir-birine uqsamaıdy: LED-grafıka, lazerlik panorama, vırtýal ústeme dybystar, etnostyq motıvter – bári de ánshiniń daýysyna baǵynyp, sahnada jańa keńistik ashady. Sahnalyq rejıssýrada qazaq mádenıetiniń rámizderi aıqyn kórinedi: qobyz úni, dombyranyń shertpe naqyshy, jyraýlyq dástúrdiń áýeni – munyń bári jahan tyńdarmanyna ulttyq ónerdiń tereńdigin tanytady. Ony ánshiniń ózi de úlken sahnalarda únemi aıtyp júr.
«Qaı elge barsam da, qazaqsha án aıtýǵa tyrysamyn. Bul – meniń ózime ári halqyma degen qurmetim. Maqsatym – tek án aıtý emes, án arqyly halqymnyń mádenıetin jetkizgim keledi. Ár konsertim – qazaq óneriniń bir bólshegi», deıdi Dımash.
Ras, ózi aıtqandaı, ánshi árbir konsertinde týǵan jerin, halqyn, ulttyq mýzykalyq mektepti erekshe atap ótedi. Onyń oryndaýyndaǵy «Aıt» nemese «Daıdıdaý», sondaı-aq dombyramen aıtylǵan shaǵyn ımprovızasııalar qazaqtyń rýhanı bolmysyn álemge tanystyrsa, ár elde ornatylatyn «Kazakhstan corner» aımaqtary – óner arqyly eldi tanytýdyń jańa tásili. О́zderine «Dears» dep at qoıǵan Dımashtyń jankúıerleri de álemniń túkpir-túkpirinde erikti túrde uıymdasyp, qaıyrymdylyq jobalaryn júzege asyryp keledi. Mýzyka mamandarynyń pikirinshe, Dımashtyń álemdik týry tek óner oqıǵasy emes – jahandyq mádenı kommýnıkasııanyń jańa modeli.
Jer júziniń áıgili sahnalarynda jarqyn óner kórsetip, ánimen álemdi áldılegen Dımashtyń aıtýly týrdaǵy taǵy bir tánti etken qasıeti – ár qımyly men áreketinen, úni men ónerinen óziniń qazaq ekenin áıgilep otyrar bolmysynyń ultjandylyǵy der edik. Úni ǵana emes, tilimen de ultyn ulyqtap, áni arqyly álemdi qazaqqa bas ıgizgen erligi – Dımash fenomeniniń bir qupııasy der edik. Sonyń aıqyn aıǵaǵy – «Madison Square Garden» sahnasynda alǵash ret qazaqtyń Ánurany shyrqaldy. Dımashtyń ákesi Qanat Aıtbaevtyń aıtýynsha, bul – ulynyń kópten bergi tilegi eken. Uıymdastyrýshylar alǵashynda tańdanyspen qabyldaǵan aıtýly ıdeıa halyqaralyq hattamaǵa saı resmı túrde kelisilip, osylaısha bir sátte «Madison Square Garden» ishin qazaqtyń qońyr úni terbedi. Kóńil tolqytyp, kózge jas úıiretin kórinis demeı kórińizshi!
«Ánuran oryndalǵan sátte meniń kóz aldymnan ultymyzdyń bar tarıhy ótip ketkendeı boldy», deıdi Qanat Aıtbaev.
Sahna arqyly qazaqtyń ánin ǵana emes, salty men dástúrin, ǵurpy men ǵıbratyn, ulttyq qundylyqtaryn da ónerimen birtutas birlikte usyna alýy – ánshi áleminiń ádemiligi hám biregeıligi. Áıtpese, qazaq qaı zamanda da talanttan kende bolǵan joq qoı. Biraq dál Dımashtaı dúnıeni qazaqqa bas ıgizip, álem halqyna qazaqsha án shyrqatqany neken-saıaq. Al onyń daýys dıapazony mýzyka tilimen aıtqanda, 5-6 oktavadan turady. Biraq ánshiniń ózi bolsa: «Meniń daýsymdy 5-6 oktava dep, tyńdarmandarym tek soǵan ǵana mán bermese eken. Daýys tek án aıtý quraly ǵana. Meniń maqsatym – sol daýystyń qudiretimen adamdardy kúndelikti tirliktiń kúıbeńinen alyp ketip, armandar men ertegiler álemine aparý», deıdi. Ol shynymen de solaı. Máselen, Berlındegi «Max-Schmeling-Halle» zalynda kórermender erekshe emosıonaldy keshti bastan ótkerdi. Sahnada Dımash bir ánniń ishinde birneshe vokaldyq tehnıka qoldana otyryp, adam daýysynyń múmkindigin dáleldegendeı boldy. Mýzyka synshylary onyń tehnıkasyn: «Eýropanyń klassıkalyq mektebi men shyǵys dástúrli vokalynyń sıntezi», dep baǵalady.
Shetel basylymdary da Dımashtyń ónerin árdaıym joǵary baǵalap keledi. Atap aıtsaq, aǵylshynnyń ataqty «The Guardian» gazeti: «Qazaqtan shyqqan ánshi álemdik pop-opera sahnasyn jańa deńgeıge kóterdi» dese, «Billboard»: «Tórt oktavalyq dıapazon óner áleminde úlken tóńkeris jasady», dep jarysa jazdy. Al «Le Figaro»: «Dımash – bolashaqtyń vokaldyq fenomeni» dep tańdaı qaqty. Bul pikirler – týrdyń halyqaralyq mańyzyn dáleldeıtin aıqyn kórsetkish.
«Stranger World Tour» – Dımash shyǵarmashylyǵynyń jańa taraýy. Bul sapar arqyly ol tyńdarman aıasyn keńeıtip qana qoımaı, qazaq mýzykasynyń álemdik yqpalyn da kúsheıtti. Ár alańda aıtylǵan qazaq sózi, kórsetilgen ulttyq sımvolıka – mádenı dıplomatııanyń eń kórkem formasy. Sonyń aıqyn aıǵaǵy bolsa kerek, kúni keshe Dımash Qudaıbergen Birikken Ulttar Uıymynyń Halyqaralyq kóshi-qon uıymy (IOM) tarapynan jahandyq izgi nıet elshisi mártebesine ıe boldy. Bul týraly resmı habarlama uıymnyń áleýmettik jelidegi paraqshasynda jarııalanyp, qazaq óneriniń abyroıyn taǵy bir bıikke kóterdi.
8 jeltoqsan kúni Jenevada ótken IOM keńesiniń sessııasynda uıymnyń bas dırektory Emı Poýp Dımashqa arnaıy sımvoldy saltanatty túrde tabystady. Álemdik qaýymdastyq ókilderi qatysqan jıynda qazaq ánshisi óziniń áıgili «S.O.S d’un terrien en détresse» kompozısııasyn oryndap, tyńdarmanyn taǵy bir márte tamsandyrdy. Saltanatty jıynda Dımash kópshilik aldynda qazaq tilinde sóılep, jańa mıssııanyń mánin erekshe qurmetpen atap ótti: «Bul mártebe – jaýapkershiligi zor mindet. Qaýipsiz kóshi-qondy qoldap, meıirimdilik pen janashyrlyqty nasıhattaı otyryp, qoǵamdardy jaqyndastyrýǵa úles qosqym keledi. Ár júrek – bizdi biriktiretin jaryq», dedi ol.
Iá, Dımashtyń álemdik týry – mýzyka ındýstrııasyndaǵy tyń serpilis. Ol – tek ánshi emes, mádenı elshi. Ol – tek oryndaýshy emes, ulttyq brend. Ol – tek jeke shyǵarmashylyǵyn tanytyp júrgen ónerpaz emes, qazaq ónerin álemge tilsiz túsindiretin qubylys. Al «Stranger World Tour» – ulttyq ónerdiń jańa belesi.
