Sýret «Egemen Qazaqstannyń» arhıvinen alyndy
Bul jıyn kópten beri qordalanyp kele jatqan máselelerdi talqylaý alańy ǵana emes, aýyl menedjmentiniń jańa modeline baǵyttalǵan ınstıtýsıonaldyq reformalardyń naqty bastamasy boldy. Forýmda negizinen aýyl turǵyndarynyń ómir sapasyn arttyrý máselesi kóterildi. О́z sózinde Prezıdent jol, aýyzsý, elektr qýaty, ınternet, densaýlyq saqtaý men bilim berý qyzmetterin jaqsartýdy eń basty mindet retinde alǵa tartty.
Jyl ótken saıyn aýyldyń áleýeti artyp kele jatqanyn aıtqan Memleket basshysy ózin-ózi qamtamasyz etý deńgeıi joǵary aýyldardyń sany kóbeıe túskenin atap ótti.
«Aýyl sharýashylyǵynyń jalpy ónimi alty jylda 1,5 eseden asa ósip, 8,3 trln teńgege jetti. Bıyl aýyldaǵy sharýalarǵa 1 trln teńge kóleminde qoldaý kórsettik. Dál osyndaı memlekettik qoldaý kórsetken elder kóp emes, tipti bul kóptegen el qol jetkize almaıtyn qarjylaı kómek deýge bolady. Alaıda aldymyzda bıik maqsattar tur: biz aýyldaǵy jaǵdaıdy jaqsartyp, jumysty kúsheıtýimiz kerek», dedi Q.Toqaev.
Bul oraıda aldaǵy kezeńde aýyldarǵa arnalǵan ulttyq ınfraqurylym standarty zań júzinde bekitiletini bul baǵyttaǵy saıasattyń naqty baǵdaryn aıqyndaıdy. Sonymen qatar máslıhattardyń ınfraqurylymdyq jobalardy josparlaý, monıtorıng jasaý jáne baqylaý jónindegi ókilettikterin kúsheıtý bastamasy bıýdjet qarajatynyń tıimdi jumsalýyna jáne sheshimderdiń jergilikti qajettilikterge tolyq sáıkestendirilýine múmkindik beredi.
Jalpy, jýyrda ótken dıalog-platforma aýyl ákimderiniń qyzmetine degen kózqarasty júıeli túrde qaıta qaraý qajettigin kórsetti. Qazir aýyl ákimi jaı ǵana jergilikti atqarýshy tulǵa emes, ekonomıkalyq damý men qoǵamdyq turaqtylyqqa jaýapty jańa formattaǵy «aýyl menedjeri» bolýǵa tıis.
Osyǵan baılanysty aldaǵy reformalar aıasynda ákimder qyzmetine arnalǵan KPI júıesin zańnamalyq deńgeıde bekitý, kórsetkishter oryndalmaǵan jaǵdaıda máslıhattardyń ákimderdi qyzmetten bosatý múmkindigin keńeıtý, aýyl ákimderin menedjerlik jáne jobalyq basqarý daǵdylaryn meńgergen kásibı korpýs retinde daıarlaý máseleleri qarastyrylyp jatyr. Bul ózgerister aýyl deńgeıinde jaýapkershilikti kúsheıtip, basqarýdyń jańa sapasyn qalyptastyrady.
Memleket basshysy aýyl ekonomıkasynyń tiregi shaǵyn fermerlik sharýashylyqtar ekenin naqty atap ótti. Sol sebepti kooperasııany damytý, óńdeý ónerkásibin kúsheıtý, logıstıkalyq ınfraqurylymdy jetildirý strategııalyq mindet bolyp otyr. Sondyqtan zańnamalyq deńgeıde aýyl kooperatıvteri týraly jańa zań qabyldaý nemese qoldanystaǵy normalarǵa túbegeıli túzetýlerdi, aýyl kásipkerlerine baǵyttalǵan salyqtyq jeńildikter paketin, jer paıdalaný salasynda qoǵamdyq baqylaýdy kúsheıtý tetikterin engizý syndy negizgi bastamalardy pysyqtap alǵanymyz abzal.
Sondaı-aq jeke qosalqy sharýashylyqty zańmen kúsheıtý de osy jıynnyń negizgi baǵyttarynyń biri retinde talqylandy. Bul arqyly aýyl turǵyndarynyń ekonomıkalyq belsendiligin arttyryp, turmys sapasyn jaqsartýdy, jergilikti óndiristiń áleýetin kóterýdi jáne otbasylyq sharýashylyqty turaqty tabys kózine aınaldyrýdy kózdeımiz.
Dáriger, muǵalim, veterınar, agronom syndy mamandardyń tapshylyǵy aýyldar úshin ózekti másele bolyp otyrǵany jasyryn emes. Bul túıtkilge júıeli sheshim retinde aýyl jastaryna arnalǵan jańa formatta arnaıy baǵdarlama ázirlep, ony zańmen bekitý, mamandarǵa turǵyn úı, kóterme járdemaqy, áleýmettik paket usyný syndy tetikterdi qarastyrý qajet. Bul aýyldyń kadrlyq áleýetin kúsheıtip, jastardyń aýylda turaqtap qyzmet etýine qolaıly jaǵdaı jasaıdy.
Prezıdent aýyl turǵyndarynyń sheshim qabyldaý úderisine tikeleı qatysýy qajettigin de atap ótti. Osy baǵytta máslıhattardyń baqylaý ókilettikterin keńeıtý, aýyldyq okrýgterde shaǵyn qoǵamdyq keńester qurý jáne ákimderdiń halyq aldynda jyl saıyn mindetti esep berýin zańdastyrý normalary qarastyrylyp jatyr. Bul bastamalar jergilikti demokratııany kúsheıtip, aýyl turǵyndarynyń basqarý úderisine qatysýyn arttyrady.
Forýmnan keıin baıqalǵan tendensııalarǵa toqtalsaq, qoǵamdyq talqylaýlar men saraptamalyq pikirlerge súıene otyryp, tómendegideı baǵyttardyń kúsheıgenin kórip otyrmyz. Aıtalyq, óńirlik ákimdikter men saıası partııalar Prezıdent tapsyrmalaryn túsindirý jáne oryndaý boıynsha belsendi jumys júrgizip jatyr. Aýyl sharýashylyǵy men AО́K salasyndaǵy jobalardyń basymdyǵy arta bastady. Úzdik aýyl ákimderiniń tájirıbesin taratý isi kúsheıdi. Aýyldyq jerlerdiń ınfraqurylymdyq jobalary qaıta qarqyn aldy. Sonymen qatar reformalardyń óńirlik resýrstar men ákimderdiń kásibıligine qaraı ártúrli nátıjeler berý yqtımaldyǵy baıqalady.
Qoryta aıtsaq, aýyl ákimderiniń dıalog-platformasy aýyl saıasatynyń kelesi býyn modelin qalyptastyrýǵa múmkindik bergen tarıhı sheshim boldy. Onyń strategııalyq mańyzy Prezıdenttiń uzaqmerzimdi baǵytymen tolyq úılesedi; máslıhattardy kúsheıtý arqyly jergilikti basqarýdy jańǵyrtady; agrarlyq ekonomıkanyń úlesin arttyrýǵa jol ashady jáne aýyldan qalaǵa kóshý qarqynyn tómendetýge yqpal etedi.
Aýyl ákimderimen ótken dıalog-platformany elimizdiń aýyldyq aýmaqtaryn basqarýdy jańǵyrtýdaǵy jańa kezeńniń bastaýy deýge ábden bolady. Al naqty nátıje – ýaqyt enshisinde. Eń mańyzdysy, jarııalanǵan mindetterdi naqty jobalarǵa, qarjylyq josparlarǵa, oryndalatyn is-sharalarǵa aınaldyrýymyz qajet. Forým osy baǵyttaǵy saıası erik-jigerdi kúsheıtip, aýyldy damytýǵa qolaıly ınstıtýsıonaldyq orta qalyptastyrdy.
Amangeldi NUǴMANOV,
Senat depýtaty
