Májilis depýtattarynyń bastamasymen kóterilgen bul norma tek daýys (vokal) fonogrammalaryn paıdalanýǵa tyıym ekenin aıta keteıik.
«Mádenı-buqaralyq is-sharalar kezinde 200-den astam kórermen aldynda oryndaýshynyń aldyn ala jazylǵan daýysymen (vokalmen) óner kórsetýine jol berilmeıdi. Daýys (vokal) fonogrammasyn paıdalaný tek arnaıy beıimdelmegen jáne arnalmaǵan oryndarda (ıppodromdarda, demalys aımaqtarynda, saıabaqtarda, skverlerde, alańdarda, kóshelerde) ruqsat etiledi. Iаǵnı ashyq alańdarda ótkizýge bolady. Bul atalǵan oryndardyń jandy daýysta óner kórsetýge tehnıkalyq turǵydan beıimdelmeýimen jáne aýa raıy jaǵdaılaryna táýeldiligimen baılanysty», delingen Mádenıet jáne aqparat mınıstrliginiń resmı aqparatynda.
Al sapaly teledıdarlyq kontentin daıyndaý, telebaǵdarlamalar men jobalardy túsirý barysynda, atap aıtsaq, konserttiń tolyq jazbasyn, ıaǵnı dybystyń sapaly jazylýyn kózdeıtin televızııalyq jazbalar barysynda qoldanýǵa ruqsat beriledi.
«Májilis depýtattary mýzykalyq shyǵarmalardy oryndaý kezinde daýys fonogrammalaryn paıdalanǵany úshin ákimshilik jaýapkershilik belgileýdi kózdeıtin túzetýlerdi ázirledi. Usynylyp otyrǵan ózgeristerge sáıkes, 1 000 aılyq eseptik kórsetkish mólsherinde aıyppul kózdelgen. Bul aıyppul negizinen, estrada ártisterine, kommersııalyq jobalarǵa, jergilikti jáne sheteldik juldyzdarǵa qatysty. Sebebi, olardyń konsertterden alatyn qalamaqylary aıtarlyqtaı joǵary. Sondyqtan zań buzýshylyq oryn alýy oryndaýshylar úshin shynymen tıimsiz bolý úshin aıyppul mólsheri de olardyń tabysyna saı belgilengen», deıdi mınıstrlik.
Atalǵan vedomstvonyń baspasóz qyzmetiniń habarlaýynsha, fonogramma paıdalanǵany úshin jaýapkershilik ártisterdiń jeke basyna emes, Ivent-uıymdar, jeke kásipker (ártistiń óner kórsetýin uıymdastyrýshy), vokalıster men shyǵarmashylyq ujymdarǵa júkteletin bolady.
«Jańa normany qabyldaý mádenı is-sharalar men konsertterdiń sapasyn arttyrýǵa ǵana emes, sonymen qatar vokalıster men shyǵarmashylyq ujymdardyń oryndaýshylyq sheberligin jetildirýge yqpal etip, otandyq estradanyń damýyna jáne kórermenmen ádil ári ashyq ózara is-qımyl mádenıetin qalyptastyrýǵa, konserttik is-sharalardy joǵary deńgeıde ótkizýge múmkindik beredi», deıdi mınıstrlik ókili.
Endi óner ujymdary da jańa ózgeristiń aıasynda jumys isteýge tıis. Dese de konserttik uıymdardyń sahnasy jandy daýysqa daıyn ba degen saýal bizdi de tolǵandyrady. Roza Baǵlanova atyndaǵy «Qazaqkonsert» memlekettik akademııalyq konserttik uıymynyń dırektory Aqan Ábdýalıev zańmen bekitilgen shekteýdiń kásibı ónerge tıgizer yqpaly kóp bolatynyn alǵa tartyp otyr.
«Jalpy, atalǵan zańnyń qabyldanýyn durys dep sanaımyn. Bul – kásibı óner ıelerine qoıylǵan oryndy talap. Qazirgi tańda «Qazaqkonsert» sahnasynda osy talapqa saı jumys júrgizilip keledi. Konsert aldynda ár ártis óz daýysy nemese aspaptyq sheberligin kórermenge tikeleı kórsetýi úshin muqııat daıyndalady. Osy zańnyń nátıjesinde oryndaýshylyq ónerdiń sapasy artyp, kásibı deńgeıdiń joǵarylaıtynyna senimdimin. Sebebi, kórermen de jandy daýystaǵy shynaıy ónerdi tamashalaý múmkindigine ıe bolady. Shynaıy óner ıeleri tórge ozady, al fonogrammanyń arqasynda ataq-abyroı alǵandar kóleńkede qalady», deıdi Aqan Ábdýalıev.
Iá, jasandylyq, kózboıaýshylyq shyn ónerge tán emes. Fonogrammaǵa zańmen tyıym salynýy – eń aldymen, jandy daýystaǵy ónerdi, oryndaýshylyq mádenıetti qorǵaýǵa baǵyttalǵan mańyzdy sheshim.
Halyq ártisi Ramazan Stamǵazıev te fonogrammaǵa qatysty óz oıyn aıtty. Onyń sózinshe, óner adamdarynyń kásibı deńgeıi óspese, qoǵamnyń mádenı sapasyna da qaýip tónbek.
«Fonogrammaǵa qatysty zańnyń keı tustary túsiniksiz. Qazir sahnada júrgen ártisterdiń bári (úlkenderdi qospaǵanda) toı-tomalaqqa baratyny ras. Olar toıda fonogrammamen aıtsa bolady. Úlken stadıondarda da aıta beredi. Tek 200 adamnan kóp jınalǵan konserttik uıymdarda jandy daýyspen aıtýy kerek. Iаǵnı bul zań ázirshe ánshilerdi ǵana qamtyp otyr. Al dombyrashylar, aspapshylar men qobyzshylarǵa qandaı shekteý bolady? Ánshilerdiń kásibı túrde ósýine mundaı zań kerek-aq, qoldaý kerek. Biz qazir jasandylyqqa, kózboıaýshylyqqa ábden úırendik. О́nerde júrgenderdiń kásibı deńgeıleri ósip jatqan joq. Al deńgeı óspese, biz dańǵaza mádenıettiń eteginde qalyp qoıamyz», deıdi Ramazan Stamǵazıev.
Sondaı-aq ol atalǵan zańnyń áli tolyqtyratyn tustary bar ekenin alǵa tartty.
«Endi bir jaǵynan, jandy daýysty talap etkenmen, ánshilerdiń de ýáji bar. Elimizdegi barlyq konserttik zaldar jandy daýysta kesh ótkizýge tolyq jabdyqtalmaǵan. Halyqaralyq standarttarǵa saı kelmeýi múmkin. Bul jaǵyna kim jaýap beredi?» deıdi ánshi.
E.Rahmadıev atyndaǵy Memlekettik akademııalyq fılarmonııa dırektory Mádı Taıpın óner oshaǵyndaǵy barlyq konsert tek jandy daýysta ótedi deıdi.
«Fılarmonııa – tabıǵatynan kásibı mýzykanttar qyzmet etetin kásibı mýzykanyń ordasy. Sondyqtan bul talap bizge jańa mindet emes, kerisinshe burynnan qalyptasqan kásibı qaǵıdalarymyzdy zańdastyrý dep túsingen jón. Fılarmonııa sahnasynda barlyq konsertterge tek jandy daýysta oryndaýshylar shyǵady. Bizde dybys rejıssýrasy tek akýstıkany esepke ala otyryp, oryndaýshynyń tabıǵı daýsyn aıqyndaý maqsatynda qoldanylady. Bul talaptyń oryndalýyn kórkemdik keńes, tehnıkalyq qyzmet jáne ákimshilik júıeli túrde baqylap, qadaǵalap otyrady», deıdi Mádı Taıpın.
Sondaı-aq ol zańdy tyıym oryndaýshyǵa qoıylǵan shekteý emes, kerisinshe óner sapasyna qoıylǵan talap ekenin atap ótti.
«Endi osy zańnan soń birneshe oń ózgeris bolady dep oılaımyn. Birinshiden, tyńdarman men sahna arasyndaǵy senim artady, kórermen jandy daýysty estip, shynaıy emosııaǵa keneledi. Ekinshiden, oryndaýshylar kásibı turǵyda óse túsedi, vokaldyq jáne aspaptyq daıarlyqqa kóbirek kóńil bóledi. Úshinshiden, kásibı mýzykanyń bedeli kúsheıip, ult aspaptar orkestrlerine, sımfonııalyq jáne kameralyq ónerge eldiń qyzyǵýshylyǵy artady», deıdi fılarmonııa basshysy.
Jandy daýysta án shyrqaý kásibı sheberlikti, daıyndyqty, jaýapkershilikti qajet etedi. Zańmen tyıylǵan bul ózgeristiń bir maqsaty aq pen qarany aıyryp, ulttyq mádenıettiń deńgeıin kóterýdi kózdep otyr.
