Endi ózgerister týraly aıtsaq. Birqatar iri bankter jańa zań bastamasyn ustamdylyqpen qabyldady. Júıelik mańyzy bar bankterdi qutqarý úshin arnaıy qor qurý ıdeıasyna erekshe saqtyqpen qarady. Qarsy pikir aıtqandar da boldy. О́zgeristerdiń ózegi bank qyzmetin retteıtin zańnamalyq aktilerge túzetýlerge baılanysty. Shildeden bastap baspana nesıesiniń jyldyq mólsherlemesin 25%-dan 20%-ǵa deıin shekteý josparlanyp otyr. Qarjy naryǵyn retteý agenttigi naryqqa oń áser etetinin aıtqan bolatyn. Al sarapshylar, kerisinshe, ınflıasııa men bazalyq mólsherleme joǵary bolǵandyqtan bankter ıpoteka paıyzyn tómendete almaı, naryqtaǵy nesıe kólemi 30-40 paıyzǵa qysqarýy múmkin ekenin aıtady. Endi kelesige toqtalsaq.
Ulttyq bank tóraǵasy azamattarǵa ıpotekaǵa úı alýdy keıinge qaldyrýǵa keńes berdi
«QR turǵyn úı qurylysy jınaq aqshasy týraly» zańnyń 5-babynyń 1-tarmaǵynyń 1 jáne 2-tarmaqshalarynyń jańa redaksııasy «turǵyn úı qurylys jınaq bankteri» uǵymyn túsindirýdi keńeıtti. Endi ekinshi deńgeıli bankter de turǵyn úı baǵdarlamasyna qatysa alady. Degenmen zań boıynsha ekinshi deńgeıli bankter úshin birqatar shekteý saqtalady. Atap aıtqanda, olarda ashylatyn turǵyn úı depozıtterine memleket tarapynan syılyqaqy tólenbeıdi. Kommersııalyq bankter: arnaıy jınaqtaýshy depozıtter ashyp, TQJ júıesi boıynsha ıpotekalyq qaryzdar bere alady. Bul úshin jeke lısenzııa talap etilmeıdi, bul týraly Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttiginen habarlady.
Mańyzdy nıýans: memlekettik syılyq bárine birdeı emes
Memlekettik syılyq Otbasy bankinde ǵana qalady.
Qazir Otbasy bankinde memlekettik syılyq esepteledi: tolyqtyrý somasynyń 20% -y, jylyna 200 AEK artyq emes jáne 2025 jylǵa eń kóp tólem – 157 280 teńge.
Stavkalar jáne sharttar týraly
Biryńǵaı mólsherlemeler bolmaıdy. Árbir bank ózi anyqtaıdy:
* jınaqtaý merzimi,
* depozıt boıynsha paıyz,
* qaryz boıynsha mólsherleme,
* bastapqy jarnanyń mólsheri.
Sarapshylardyń aıtýynsha osy talap ózgeristerdiń tıimdiligin tómendetedi. Sebebi mundaı bastamany memlekettik syıaqysyz júzege asyrý bankterge qıyn bolady.
Endi turǵyn úıde úlesi bar azamattar jeńildetilgen ıpoteka ala alady
Sarapshy-qarjyger B. Zııabekovtyń aıtýynsha, bul tetikke barlyq bankti qatystyrýdyń keregi joq. Bastysy nesıeniń paıyzy tómen bolsa bolǵany dep otyr.
Zańǵa ózgerister engizilgenimen, ekinshi deńgeıli bankterge qoıylatyn qosymsha talaptar ázirge naqty jarııalanǵan joq. Qarjy naryǵyn retteý jáne damytý agenttigi bul máselege qatysty tolyq túsindirme bermedi. Al Ulttyq bank tóraǵasy Tımýr Súleımenov jekemenshik bankterdiń júıege qosylýy básekelestik pen halyqtyń tańdaý múmkindigin arttyratynyn ǵana aıtty.
Bıyl qoljetimdi bolýy múmkin ıpotekalyq baǵdarlamalar anyqtaldy
Ázirleýshilerdiń kózqarasy: múmkindikter terezesi
Qazaqstan Qurylys salýshylar qaýymdastyǵynyń prezıdenti Vıktor Mıkrıýkov bul baǵytta monopolııasyzdandyrý naryq úshin mańyzdy bolyp qala beretinin aıtady. Qaýymdastyq basshysynyń pikirinshe, balamaly oıynshylardyń paıda bolýy jańa ónimderdiń paıda bolýyna jáne básekelestiktiń kúsheıýine alyp keledi.
«Qoljetimdi ıpotekalyq baǵdarlamalardyń sany artady dep úmittenemiz. Eger bul ózgerister oryndalsa, naryq jandana bastaıdy», deıdi Mıkrıýkov.
Bul is júzinde neni bildiredi
Turǵyn úı-qurylys jınaqtary (TQJ) − bul neǵurlym tómen mólsherleme esebinen qaryzdy arzandatatyn «aldymen jınaq − sosyn satyp al» ıpotekasynyń formaty. Buryn ol Otbasy bankiniń monopolııasy bolatyn. Endi naryqqa kirý barlyq bankter úshin ashyq.
