Premer-mınıstr bıyl 10 aqpanda Úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Prezıdent bergen tapsyrmalar aıasynda agrarlyq maýsymdy sapaly ótkizýge barlyq qajetti jaǵdaılar qamtamasyz etilgenin atap ótti.
«Egin egý jáne kúzgi jıyn-terim jumystaryn qarjylandyrý kólemin byltyrǵydaı 1 trln teńge deńgeıinde qaldyrdyq. Onyń ishinde tehnıkany lızıngke alýǵa 300 mlrd teńge qaralǵan. Memleket basshysynyń qoldaýynyń arqasynda úshinshi jyl qatarynan qomaqty qarajat bólinip jatyr. Fermerler úshin jeńildetilgen baǵamen 402 myń tonna janarmaı bólý kózdelip otyr», dedi O.Bektenov.
Otyrysta Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Aıdarbek Saparov kóktemgi egis jumystaryna daıyndyq barysy týraly baıandap, bıylǵa arnalǵan egis alqaptarynyń qurylymy ártaraptandyrý qaǵıdaty negizinde qaıta qaralǵanyn jetkizdi. Onyń aıtýynsha, bıyl jalpy egistik kólemi 23,8 mln gektarǵa jýyqtap, joǵary suranysqa ıe maıly, azyqtyq jáne júgeri daqyldarynyń úlesi ulǵaıady, al bıdaı alqaptary qysqartylady. Egin naýqanyn ýaqtyly júrgizý úshin jeńildetilgen nesıeleýge 700 mlrd teńge baǵyttaý josparlandy. Sharýalar sapaly tuqym, tyńaıtqysh, janar-jaǵarmaı jáne tehnıkamen qamtamasyz etilip jatyr. Sonymen qatar mınıstrlik sý únemdeý tehnologııasyn engizý, tehnıkany tolyqtaı ázir etý, tuqym sapasyn baqylaýdy kúsheıtý arqyly agrarlyq maýsymdy tıimdi ótkizýge basymdyq berip otyrǵanyn atap ótti.
Energetıka mınıstri Erlan Aqkenjenov kóktemgi egis naýqanyna janar-jaǵarmaımen qamtamasyz etý sharalary júıeli túrde júrgizilip jatqanyn aıtty. Onyń sózinshe, aqpan-maýsym aralyǵyna arnalǵan kestege saı 402 myń tonna dızel otyny bólinip, onyń baǵasy naryqtaǵy deńgeıden edáýir tómen belgilengen. Otyn jetkizý úderisiniń ashyqtyǵyn arttyrý maqsatynda arnaıy boıaý, jeke PIN-kodtar men elektrondyq shot-faktýra júıesindegi vırtýaldy qoıma tetigi engizilgen. Mınıstr keıingi jyldary agrarshylarǵa jyl saıyn júzdegen myń tonna dızel bólinip kele jatqanyn, jetkizý jumystary vedomstvonyń turaqty baqylaýynda ekenin jetkizdi.
Aldaǵy vegetasııalyq kezeńge daıyndyq jónindegi keshendi jospardy Sý resýrstary jáne ırrıgasııa mınıstri Nurjan Nurjigitov tanystyrdy. Onyń sózinshe, ońtústik óńirlerde sý tapshylyǵy táýekelderi áli de saqtalyp otyr. Gıdrologııalyq model esepteýlerine sáıkes Aral-Syrdarııa jáne Shý-Talas basseınderinde sý kólemi kópjyldyq normadan tómen bolýy múmkin. Osyǵan baılanysty sý alý lımıtin qatań saqtaý, ylǵalsúıgish daqyldardyń egis alqaptaryn shekteý usynyldy. Mınıstrlik sýarý ınfraqurylymyn jańǵyrtý, kanaldardy tazalaý, jańa sýqoımalaryn salý jáne sý únemdeý tehnologııalaryn engizý jumystaryn arttyrýdy bastady. Fermerlermen sý berý sharttary tolyq sıfrlyq formatqa kóship jatyr. Sonymen qatar sýdyń «qara naryǵyn» joıý men sý resýrstaryn tıimdi basqarý maqsatynda baqylaý men ınspeksııalyq is-sharalardyń kúsheıtiletini aıtyldy.
Infografıkany jasaǵan – Amangeldi Qııas, «EQ»
Úkimet otyrysynda birqatar óńir ákimderi kóktemgi dala jumysyna daıyndyq barysy jóninde esep berdi. Túrkistan oblysynyń ákimi Nuralhan Kósherov óńirde egis kólemi 919 myń gektarǵa deıin ulǵaıyp, maqta, júgeri men maıly daqyldar alqaptary keńeıtilip jatqanyn aıtty. Sý únemdeý tehnologııasy qosymsha 50 myń gektarǵa engizilip, kóktemgi naýqan merziminde bastalǵan. Qyzylorda oblysynyń ákimi Nurlybek Nálibaev sý tapshylyǵyna baılanysty kúrish alqaptary qysqartylyp, onyń ornyna júgeri men ózge de sýdy az qajet etetin daqyldarǵa basymdyq berilgenin jetkizdi. Jambyl oblysynda egis kólemi 623,3 myń gektar deńgeıinde josparlanyp, 10 myńnan astam tehnıka daıyndalǵan. Al júgerini tereń óńdeý baǵytyndaǵy iri jobalar iske asyrylyp jatyr. Pavlodar oblysynyń ákimi Asaıyn Baıhanov óńirde egis alqaby 1,7 mln gektarǵa deıin ulǵaıyp, tuqym qory men tehnıka parki tolyq daıyn ekenin, qaıta óńdeý salasynda jańa ınvestısııalyq jobalar qolǵa alynǵanyn atap ótti. Al Qostanaı oblysynda 5,1 mln gektarǵa egin egý josparlanyp, joǵary reprodýksııaly tuqymmen qamtamasyz etý, tehnıka jańartý men qarjylandyrý jumystary júrgizilip jatyr. Jalpy aıtqanda, óńir basshylary egis qurylymyn ártaraptandyrý, sý resýrstaryn únemdeý jáne memlekettik qoldaý tetikterin tıimdi paıdalaný arqyly kóktemgi naýqandy ýaqtyly ótkizý basty nazarda ekenin aıtty.
Otyrys qorytyndysynda Premer-mınıstr Energetıka mınıstrligine kóktemgi egis jumysyn júrgizý úshin dızel otynynyń shekti jeńildikti baǵasyn ýaqtyly bekitý qajettigin aıtty. Vedomstvoǵa sondaı-aq Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi jáne oblys ákimdikterimen birlesip, arzandatylǵan otynnyń tıisti kólemde jetkizilýin qatań baqylaýǵa alý tapsyryldy. Ákimdikter bir apta ishinde óńirlik operatorlar týraly tolyq ári ózekti málimetterdi usynýy qajet. Bólingen janar-jaǵarmaıdyń talan-tarajǵa túsýine jol bergen tulǵalarǵa qatysty quqyq qorǵaý organdary barynsha qatań sharalar qabyldaýy kerek.
Memlekettik qoldaýdyń tıimdiligine de erekshe nazar aýdaryldy. Bul rette qoldaý jaýapkershiligi joǵary ári jumysyna adal dıqandarǵa ǵana kórsetilýge tıis. Egis alqaptaryn ártaraptandyrý jumysy bıyl da jalǵasady. Kóbirek tabys ákeletin, ásirese eksportqa shyǵatyn, naryqta joǵary suranysqa ıe daqyldardyń egis alqaptaryn keńeıtýge basymdyq beriledi.
Egin egý kezinde agrotehnologııa talaptaryn qatań saqtap, tyńaıtqyshtardy ýaqtyly sebý jáne ósimdikterdi zııankesterden qorǵaý quraldaryn qoldaný qajettigi atap ótildi. Bul sharalar bolashaq eginniń sapasy men tıimdiligin qamtamasyz etýdiń negizgi faktorlary bolmaq.
Bıyl tyńaıtqyshtardy sebý jospary ǵylymı negizi bar normanyń 73%-ynan astamyn nemese 2,3 mln tonnany quraıdy. Aýyl sharýashylyǵy jáne О́nerkásip mınıstrlikteri eginshilerdi qajetti kólemde sapaly ári qoljetimdi tyńaıtqyshtarmen qamtamasyz etýi qajet. Bul rette ózimizdiń otandyq óndiristiń tyńaıtqyshtaryna basymdyq berý kózdelip otyr.
Taǵy bir ózekti másele – aýyl sharýashylyǵy tehnıkasynyń ázirligi. Ol qazir shamamen 80%-dy quraıdy. Jappaı egis jumysy bastalǵansha bul kórsetkishti 100%-ǵa deıin jetkizý – negizgi mindet.
Sonymen qatar ákimdikterge sıfrlyq tehnologııalardy keńinen paıdalanyp, bólingen qarajattyń maqsatty jumsalýyna turaqty baqylaý júrgizý, sharýalardy qurǵaqshylyqqa tózimdi tehnologııalarǵa kóshýge yntalandyrý boıynsha túsindirý jumysyn kúsheıtý júkteldi.
Premer-mınıstr jaýapty memlekettik organdarǵa nesıe alý úderisin sıfrlandyrý, arzandatylǵan otynnyń jetkizilýin baqylaý, vegetasııalyq kezeńde eginge qajetti sýmen qamtamasyz etý, aýa raıynyń ózgerýine jedel beıimdelý, sondaı-aq agroónerkásiptik keshen óniminiń kólemin ulǵaıtý boıynsha ındıkatorlardy oryndaýdy tapsyrdy.
«Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi men óńir ákimderine kóktemgi egis jumystarynyń ýaqtyly júrgizilýin erekshe baqylaýda ustaýdy tapsyramyn», dedi O.Bektenov.
Al jalpy úılestirý Premer-mınıstrdiń orynbasary – Ulttyq ekonomıka mınıstri Serik Jumanǵarınge júkteldi.
