Kollajdy jasaǵan – Qonysbaı ShEJIMBAI, «EQ»
Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń mamandary da adam ómirin qutqarýdy óziniń ómirlik mıssııasyna balaıdy. Árdaıym azamattardyń qaýipsizdigi jolynda óz ómirin qaterge baılaıtyn qyzmetkerlerdi jebeıtin kóptiń alǵysy bolsa kerek.
Sondaı jannyń biri – Azamat Janalın. Aqtóbe oblysy Yrǵyz aýdany Tótenshe jaǵdaılar bóliminiń bastyǵy qyzmet barysynda kez kelgen sátte kómek kórsetýge daıyn ekenin dáleldep keledi. Onyń jumysy tek kásibı borysh emes, kúndelikti erlik pen adaldyqtyń úlgisi deýge turarlyq. Mindetine adaldyq, erlik pen janqııarlyq tanytqany úshin azamattyq qorǵaý maıory Azamat Janalın Prezıdenttiń Jarlyǵymen «Erligi úshin» medalimen marapattaldy. Bul marapat – onyń júzdegen adamnyń ómirin qutqarý jolyndaǵy ári tótenshe jaǵdaılardyń aldyn alýdaǵy janqııarlyq eńbeginiń qurmeti. Byltyr onyń basshylyǵymen qutqarýshylar qaýipti jaǵdaılardan 500-den asa adamdy qaýipsiz jerge shyǵardy. Jaısańbaı men Quıylys aýyldaryndaǵy sý tasqyny kezinde ondaǵan turǵyn úı men áleýmettik nysandar sý astynda qaldy. Der ýaqytynda áreket etken qutqarýshylardyń arqasynda eshkim zardap shekpedi. Turǵyndar eń qıyn sátterde onyń jetekshiligindegi qutqarýshylar birinshi bolyp kómekke kelgenin árdaıym maqtanyshpen aıtady.
Qys mezgili qaı kezde de aqtútek boranymen turǵyndardyń esinde qalady. Syn sátinde «Samara – Shymkent» tasjolynda qutqarýshylar aýa raıynyń qolaısyz jaǵdaıynda qalǵan jolaýshylarǵa birneshe ret kómekke shyqty. 21 qańtarda toǵyz sheteldik azamat mingen avtobýs evakýasııalandy, al kelesi kúni taǵy 84 jolaýshy mingen avtobýs qar qursaýynda qaldy, olardyń arasynda áıelder men balalar da bar edi. Júıeli jáne jyldam áreketterdiń arqasynda barlyǵy qaýipsiz jerge aman-esen jetkizildi.
«Qar qursaýynda qalyp, úreı qysqanda Azamat Janalın bastaǵan qutqarýshylar orasan kómek kórsetti. Seksennen asa jolaýshymyz, aramyzda balalar da bar. Ýaqyt uzaǵan saıyn saqyldaǵan sary aıaz qysqanda shydatpaıdy. Syn saǵatynda kómekke kelgen azamattarǵa alǵysymyz sheksiz», deıdi qar qursaýynda qalǵan jolaýshynyń biri S.Berkinǵalıev.
Qańtar aıynda Oral qalasyndaǵy 2-qurylys qıylysy №1 úıde órt shyqqany týraly habarlama túngi saǵat 21.55-te túsedi. Qalanyń tótenshe jaǵdaılar basqarmasyna qarasty №1 mamandandyrylǵan órt sóndirý bóliminiń bólimshe komandıri, azamattyq qorǵaý starshınasy Aıbar Mahmutov bastaǵan qutqarýshylar toby dereý iske kirisip, oqıǵa ornyna eki mınýt ishinde jetedi. Kórshileri qyzyl jalyn sharpyǵan shańyraqta zeınetker áje turatynyn aıtady. Dereý iske kirisip, bir top órtti sóndirýge kiriskende Aıbar Talǵatuly qalyń órtke umtylyp, dereý páterde qalǵan turǵyndy izdeýge bel baılaıdy. Biraq qyzyl jalyn sharpyǵan tilsiz jaýǵa betteý múmkin emes. Páterge aýyzǵy esik arqyly kirý múmkin bolmaǵan soń tysqa shyǵyp qabyrǵadaǵy terezeden ishke túsýdi qup kóredi. Asqan táýekelmen páterge kirip, zeınet jasyndaǵy turǵyndy izdeı bastady. Jıhazdar lapyldaı janyp qoıý tútin men ystan eshteńeni boljap bilmeıdi. Aqyrynda ystan esinen tanyp qalǵan turǵyndy taýyp, tereze arqyly tysqa shyǵarady. Júrek qaǵysy álsiregen ájege jedel járdem brıgadasy kelgenshe alǵashqy medısınalyq kómekti de kórsetedi.
«Men esimdi aýrýhana tóseginde ázer jıdym. О́rt tutanyp, kók tútin qoıýlana túskende ajalym jetkeni osy shyǵar dep oıladym. О́zdigimnen tysqa shyǵýǵa dármenim bolmady. Keıin estip bildim, Aıbar Talǵatuly bastaǵan órt sóndirýshiler kómekke kelip qutqarǵan eken. О́mirge qaıta kelgendeı boldym», deıdi zeınetker V.Bezsonova.
Abaı oblysynda TJM avıasııasy habar úzilgen jylqyshylardy tabýǵa septesip, kóptiń alǵysyna keneldi. Oblystyq tótenshe jaǵdaılar departamentine Kókpekti aýdanynyń Bıǵash aýylyndaǵy «Arqalyq» sharýa qojalyǵynan 19 aqpanda kúndizgi saǵat 11.00 shamasynda jylqy úıirin izdeýge ketken úsh adamnyń baılanysqa shyqpaǵany týraly habarlama túsedi. Olardyń naqty qaı jerde ekeni belgisiz, óıtkeni uıaly telefondary sóndirýli bolǵan. Izdestirý-qutqarý jumystaryna TJD-nyń kúshteri men quraldary jumyldyryldy. Izdeý aımaǵy kúrdeli, taýly aımaq bolǵandyqtan, QR TJM «Qazavıaqutqarý» AQ-nyń Mı-8 tikushaǵyn kóterý týraly sheshim qabyldandy. Sonymen qatar izdeý jumystaryna jol talǵamaıtyn kólik pen ushqyshsyz ushý apparaty tartylyp, qoljetimsiz aýmaqtardy jedel tekserýdiń qamyna kiristi. Tikushaqpen áýede eki saǵattan asa ushyp izdestirýdiń nátıjesinde 1984, 1979 jáne 2003 jyly týǵan úsh er adam tabyldy.
«Biz úsheý edik. Besin aýa aqtútek boran kúsheıip, jylqy izdeýge shyqqan bizdi baǵdarymyzdan aıyrdy. Tabıǵattyń tosyn minezi sabasyna túskenin kútip «Arqarlydaǵy» qystaqqa aıaldap, qondyq. Baılanys telefondarymyzdyń qýaty taýsylyp sóngendikten eshkimge habar aıta almadyq. Aýyldastarymyz bizdi ýaıymdap, Tótenshe jaǵdaılar departamentine qońyraý shalyp baıandaǵan eken. Erteńine boran basylǵan soń jylqyny túgendep júrgende tótenshe jaǵdaı qyzmetkerleri tikushaqpen kelip qajetti kómekterin kórsetti. Kez kelgen sátte adamdardyń ómirine qater tónbesin dep ózderi táýekelge baratyn jandarǵa alǵysymyz sheksiz. Baılanys úzilgenine qaramastan der ýaqytynda bizge jetti», deıdi jylqyshy Jaras Qojekenov.
Tótenshe jaǵdaılar mınıstrliginiń málimetinshe, byltyr 11 aıdyń ishinde vedomstvoǵa baǵynysty qutqarý bólimsheleriniń qyzmetkerleri órt sóndirý men avarııalyq qutqarý jumystaryna 93 294 ret shyǵypty. Ábjil áreket etýdiń nátıjesinde 11 481 adam qutqarylyp, 11 465 adam tótenshe jaǵdaı aımaqtarynan evakýasııalandy. Zardap shekken 4 101 adamǵa alǵashqy medısınalyq kómekke júginip, 8 888 adamǵa medısınalyq-psıhologııalyq kómek kórsetildi. Al «Qazavıaqutqarý» AQ áýe kemeleri izdestirý-qutqarý jumystaryna, órt sóndirýge sonymen qatar jeke quramdy tasymaldaý maqsatynda 2 247 márte ushý oryndady. Onyń ishinde sanıtarlyq avıasııa jelisimen 506 ushý oryndalyp, 484 naýqas tasymaldandy. Apattar medısınasy ortalyǵynyń qyzmetkerleri 9 194 ret saparǵa shyǵyp, zardap shekken 4 007 adamǵa der kezinde járdemge jetti. Byltyr «112» biryńǵaı kezekshi-dıspetcherlik qyzmetiniń pýltine halyqtan 5 024 743 qońyraý túsken.
