Qoǵam • Búgin, 08:40

Kemel áýletiniń kemeńgeri

150 ret
kórsetildi
5 mın
oqý úshin

Tolaǵaı taýy etegindegi el ishinde berekesi men birligi jarasqan Kemel áýleti jarastyqty ǵumyr keship jatyr. Arǵy atalary Kemel – atadan qalǵan jalǵyz tuıaq. Sol jalǵyzdan búginde bir aýyl el tarady. Teginde tektilik, qanynda qaısarlyq bar Tynyshtyq ananyń altyn qursaǵynan órbigen ulaǵatty urpaǵy analaryn alaqandaryna salyp otyr.

Kemel áýletiniń kemeńgeri

Eralıev aýylynyń jasy úlken anasy amandyq bolsa, bıyl toqsan altyǵa tolady. Eń­bekpen eseıip, beınetpen berekesi art­qan el anasy – Kemel áýletiniń kemeń­ge­rin­deı.

Taǵdyr ony tekti áýletke kelin qyldy. Joldasy Kemel Qarataev – aty ańyzǵa aınalǵan Erýbaı bıdiń nemeresi. Alaıda «bı-bolystyń tuqymy» degen jalamen qýǵyn kórip, Ońtústikke aýǵan kóshtiń quramynda boldy. Shymkenttegi Ashysaı polımetall kombınatynda eńbek etken Kemel Qarataıuly sol jerde Tynyshtyq Jumabekqyzymen tabysyp, shańyraq kóteredi.

Sóıtip, 1948 jyly elge – Arqaǵa oralyp, ujymshar ju­mysyna aralasty. Kel­gen jyly-aq jeke otarmen qoı baǵýǵa shyqty. Sol sát­ten bastap Tynysh­tyq ana eriniń senimdi serigine aınaldy. Qoı sońynda júrip, ur­paq ósirip, shańyraqtyń shy­raǵyn jaqty. Tynyshtyq ana zeı­netke shyqqansha aýyl sharýashylyǵynyń órkendeýine úles qosty. Uzaq jylǵy eńbegi mem­leket tarapynan baǵalanyp, bir­neshe marapat pen tósbelgige ıe boldy.

Zamannyń zobalańy Kemel atany bir áýlettiń jalǵyz tuıaǵy etip qaldyrǵan edi. Taǵdyr úzi­lip kete jazdaǵan tek­tiniń tuqy­myna Tynyshtyq anany jo­lyq­tyrdy. Altyn qursaqty ana on alty balany ómirge ákeldi. Búginde sol ul-qyzdarynan 45 nemere, 118 shóbere, 1 shópshek tarap, bir áýlet tamyryn tereńge jaıyp otyr. Bir kezde úzilýge shaq turǵan Kemel áýleti búginde alyp báıterekteı boı túzedi. Sol báıterektiń tamyrynda – Tynyshtyq ananyń aq súti, mańdaı teri men analyq meıirimi bar.

Ol balalarymen qosa, baýyrynda ósken nemerelerine de enshi úlestirip, jeke otaý etip shyǵardy. Ǵasyr ana – áli de kúıli-qýatty. Áýlettiń toı-qýanyshy, basqa da sharýalary adýyndy ananyń aqylynsyz sheshilmeıdi.

Búginde toqsan besinshi belesinen assa da, nemere-shóbe­re­leriniń atynan jańyl­maıtyn kórinedi. Nemere-shóberelerin «Kemelimniń urpaqtary ǵoı», dep aınalyp-tolǵanyp otyrady. Jaqynda ǵasyr ana shópsheginiń de qolynan sý iship, meıirimi qandy.

Aq jaýlyqty ananyń aq batasy – urpaǵyna qýat, shańyraǵyna shýaq. Toq­san altyǵa kelse de, sanasy sergek, sózi sal­maqty. Ár kelgen qonaqty jyly qarsy alyp, ótken kúnderdiń taǵy­ly­my­nan syr sher­tedi.

Jastaıynan beınet kórgen áke men ana balalaryn oqytyp-toqytty. Áz ana­nyń balalary, nemere-shóbereleri mek­tepte sabaq beredi. Bir ja­ǵynan berekeli áýletti Ustazdar usta­ha­nasy deýge de keledi. Kelinderi de shákirt júregine nur quıyp júr.

Ǵasyr ananyń úlken uly Orazbaı Kemelov uzaq jyl aýyl mektebin abyroımen basqaryp, qazir zeınet kórip otyr. Ybyraı Altynsarın atyndaǵy tósbelgi ıegeri, óńirge belgili ardager ustaz búginde aýyldyń qadirli aqsa­­qa­ly­na aınaldy.

Munymen qosa, balalary da, neme­re­leri de ata kásipke adaldyq tanytyp, bir-bir sharýa­shylyqty dóńgeletip otyr. О́ndiris salasynda ónimdi eńbek etip júrgen bala-shaǵasy da bar. Jaqsynyń jalǵasy bolǵan olar aýylǵa ıigilik syılar iske kelgende aıanyp qalmaıdy.

Ardaqty ananyń eń úlken nemeresi Qaıyrbek Orazbaıuly aýylǵa degen janashyrlyǵymen, iskerligimen sońyndaǵy baýyrlaryna úlgi. Osydan úsh-tórt jyl buryn aýyl jurty úıi apatty dep tanylǵan anaǵa asarlatyp úı salyp berdi. Sonyń basy-qasynda Qaıyr­bekteı el aǵasy júrip, aýyldaǵy aǵaıyn­nyń alǵysyn aldy.

Taǵy bir Medet esimdi neme­resi – Arqaǵa belgili atbegi. Baptaǵan nebir júı­­rikteri talaı alamanda top jaryp keldi. Árıne, kóregendi ul asyl ana­sy­nyń aq batasyn almaı, alamanǵa báıge qos­paıdy.

Alyp ananyń baýyrynda ósken Qýanysh Jeńisuly da ájesiniń tálim-tár­bıe­sin bo­ıyna sińirip, jasynan eńbekpen shyńdaldy. Sodan da bolar, qatarynyń aldy. Búgingi kúni qurylys sharýasyna shıraq Qýanysh alaqandaı aýyldan fırma ashyp, jastarǵa jumys berip otyr. Aýylda boı kóterip jatqan úı, qora, ny­sandar – Qýanysh qurǵan brı­gadanyń eńbegi.

Bir qyzyǵy, áýlet shańyraq­tary aýyl­dan alysqa uzamaıdy. Eralıev eldi mekeniniń ósip-órkendeýine eleýli úles qosyp otyrǵan Kemel áýleti osylaısha ǵasyr analarynyń aq tileýimen ǵıbratty ǵumyr keship jatyr. Osyǵan qarap, óne­geli urpaǵyn qundaqtap ósirgen Ty­nysh­tyq anany ultty saqtaǵan uly ana­lardyń jalǵasyndaı desek, biz­diń artyq aıt­paǵanymyz shyǵar.

 

Ulytaý oblysy,

Jańaarqa aýdany,

Eralıev aýyly

Sońǵy jańalyqtar

«Jasyl» energııa – jahan úderisi

Energetıka • Búgin, 09:00

Ulys pen yrystyń negizi

Naýryznama • Búgin, 08:50

Qarlyǵash – qut-bereke rámizi

Naýryznama • Búgin, 08:45

Kemel áýletiniń kemeńgeri

Qoǵam • Búgin, 08:40

Jarys kúndeligi

Sport • Búgin, 08:35

Aqtútek boran ábigerge saldy

Aımaqtar • Búgin, 08:30

Zamanaýı medısınalyq nysandar

Aımaqtar • Búgin, 08:25

«Amanat» partııasynyń úndeýi

Partııa • Búgin, 08:22

Braıl qarpindegi Ata zań

Ata zań • Búgin, 08:20