Tasqyn jáne jańbyr sýlary

Úkimette olardy utymdy paıdalaný jóninde josparlar bar ma? Qaraǵandy jáne Qazaqstannyń basqa da oblystarynda oryn alǵan kóktemgi sý tasqyny, olardyń aldyn alý jáne tıi­sin­she qasiretti saldary bárimizdi de tereń oılandyrýǵa tıis. Sý basqan aýdandardaǵy qalpyna keltirý jumystary elimiz úshin, shyny kerek, óte qymbatqa túsip otyr. Buǵan apat­tyń múm­kindigin tıimdi paıdalana almaı otyrǵan ózimiz de kinálimiz. Atap aıtqanda, búgingi tańda BUU osy baǵytqa erekshe mán berip keledi. Mysaly, 2015 jylǵy 20 ­naýryzda Nıý-Delıde jarııa etilgen «Ornyqty damýǵa arnalǵan sý» taqyrybyndaǵy baıandamasynda taıaý jyldardaǵy negizgi kún tártibinde ekojúıe, sýdyń sapasy jáne apattardy basqarý basty nazarǵa alynatyny atap ótilgen. Árıne, tabıǵı sý kólemin jınaý men paıdalaný problemasy Qazaqstan úshin jańalyq emes. Onyń syrtynda, 2014 jyly sáýir aıynda Sý resýrstaryn bas­qarý memlekettik baǵdarlamasy qabyldandy. Alaıda, bıylǵy kóktem ekonomıkanyń tabıǵı resýrsy retinde sý tasqyndaryn qalaı tıimdi paıdalaný qajet degen máseleniń ózektiligin arttyra tústi. Endeshe, azamattarymyzdyń qaýipsizdigin saqtaı otyryp, kóktemdegi sýdyń jaıylýyn paıdaly iske baǵyttaıtyn kez keldi. Qazaqstandaǵy barlyq ózen­derdiń negizinen 70-ten 80 paıyz­ǵa deıin qardyń sýlarymen tolyǵyp otyratyny belgili. Aıtalyq, tabıǵı sýmen az qamtyl­ǵan Qaraǵandy óńirinde sý resýrs­­­tarynyń 87 pa­ıyzynan astamy qardyń sýlary esebinen qalyp­tasady. Son­dyq­tan, qar kóp túsken saıyn sý tas­qyn­darynan qutyla almaımyz. Biz búginde sý tasqynyna qarsy qor­ǵaıtyn qabyrǵalar, bógetter men toǵandar, aınalyp ótetin arnalar salýmen qatar, basqa da is-sha­ralardy qolǵa alý, onyń ishinde ózen arnalaryn rettep otyrý úshin sý qoımasy qurylysyn salý máselesi ózekti bolyp tur dep oılaımyz. Qysqasy, bizge sý qoryn keıin agrarlyq sektordyń, energetıka jáne basqa da salalardyń qajetine paıdalaný úshin kóktemgi erigen sýdy jınaıtyn toǵandar qajet. Bul rette, Astana men Atyraýda oryn alǵan jańbyr sýynyń oqystan bolǵan tasqyndaryn basqarý týraly da este ustaǵanymyz jón. Bizdiń oıymyzsha, qajetti kólderdi jasaý tótenshe jaǵdaılar jáne sýǵa qatysty basqa da qyzmetterdiń jumystaryn jetildirý arqyly múmkin bolmaq. Aıtpaqshy, Qorshaǵan orta jáne sý resýrstary mınıstrligi bolǵan kezde tasqyn sýlardy jınaý úshin otyz sý qoımasy qurylysynyń jobasy jarııalanǵan bolatyn. Al búginde onyń taǵdyry múldem belgisiz. Osy arada Úkimetke: «Búgingi tańda Úkimette tasqyn jáne jań­byrdyń sýlaryn utymdy paıdalaný jóninde josparlar bar ma?»  degen suraq qoıý oryndy bolmaq. Onyń ústine sý resýrstarynyń tap­shylyǵy men shekteýliligi res­pýblıka ekonomıkasyna jáne onyń Memleket basshysy N.Á.Nazar­baevtyń bes ınstıtýttyq reformasy sheńberindegi josparlaryna qater tóndiretinin Úkimettegiler de jaqsy bilse kerek. Andreı BEGENEEV, Májilis depýtaty.