Boryshkerlerge talap kúsheıedi
Senatorlar «1993 jylǵy 22 qańtardaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konvensııaǵa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» jáne «2002 jylǵy 7 qazandaǵy Azamattyq, otbasylyq jáne qylmystyq ister boıynsha quqyqtyq kómek pen quqyqtyq qatynastar týraly konvensııaǵa ózgerister engizý týraly hattamany ratıfıkasııalaý týraly» zańdardy qarap, maquldady. Talqylaý kezinde atalyp ótkendeı, hattamalardy ratıfıkasııalaý memleketaralyq deńgeıde alıment óndirip alý rásimin jeńildetedi. Máselen, 1993 jyly qabyldanǵan Quqyqtyq kómek týraly konvensııaǵa kámeletke tolmaǵandardyń quqyqtaryn qorǵaýdy kúsheıtý, TMD elderinde alıment óndirip alýdyń tıimdiligin arttyrý, alıment óndirip alý týraly sot buıryqtary oryndaýǵa jatatyn aktiler tizimine engizý, oryndaý týraly ótinishterdi berýdiń biryńǵaı tártibin belgileý sekildi túzetýler engizildi. Sondaı-aq boryshker qajetti qujattardyń tapsyrylǵanyn rastaýy qajet.
Jalpy, bul ereje konvensııalarǵa qol qoıǵan elderde balalardyń quqyqtaryn, onyń ishinde materıaldyq múddelerin neǵurlym tıimdi qorǵaýǵa múmkindik beredi.
«Qaralǵan hattamalar konvensııalarǵa qosylǵan elderde balalarǵa alıment óndirip alý tetikterin jetildirýdi kózdeıdi. Osy maqsatpen sot buıryqtaryn taný bóliginde qajetti túzetýler engizilip otyr. Bul túzetýler balalardyń quqyqtary men zańdy múddelerin qorǵaý tıimdiligin arttyrady dep senemiz», dedi M.Áshimbaev.
Senator Janna Asanovanyń aıtýynsha, elimizde 2020–2025 jyldary kámeletke tolmaǵan balalarǵa alıment óndirý boıynsha júrgizilgen isterdiń sany 100-den asyp, jalpy qaryz somasy 47 mln teńgeni quraǵan.
«Bul kórsetkish transshekaralyq alıment óndirýdiń kúrdeliligi men tıimdi quqyqtyq sheshimderdiń mańyzdylyǵyn aıqyn kórsetip otyr. Zań quqyqtyq rásimderdiń úılesimdiligin qamtamasyz etip qana qoımaı, elimizdiń halyqaralyq standarttarǵa saı senimdi jáne turaqty quqyqtyq tetikterdi qalyptastyrýyna septigin tıgizedi. Osylaısha, zań kámeletke tolmaǵandardyń múddelerin qorǵaýda mańyzdy, sonymen qatar Qazaqstannyń halyqaralyq arenadaǵy bedelin nyǵaıtýǵa baǵyttalǵan naqty, tıimdi quqyqtyq bastama», dedi J.Asanova.
2002 jyldyń 7 qazanynda qabyldanǵan Quqyqtyq kómek týraly konvensııa da TMD elderinde alıment óndirip alý tetikterin jetildirýge baǵyttalǵan. Onda sot sheshimderin taný jáne oryndaýdyń biryńǵaı rásimderi belgilenip, qujattarǵa qoıylatyn talaptar jáne olardy qaraý tártibi naqtylanǵan. Buǵan qosa is júrgizýdegi taraptardyń quqyqtaryna kepildikter kúsheıtildi.
Osylaısha, konvensııalardyń sot buıryqtaryna qoldanylýyn keńeıtý olardyń májbúrlep oryndalýyn birizdendirýdi qamtamasyz etedi jáne barlyq qatysýshy memlekettiń aýmaqtarynda balalardyń alıment quqyqtaryn transshekaralyq deńgeıde qorǵaý tıimdiligin arttyrady.
Ortaq múlikti zańsyz ıemdenýge bolmaıdy
Senator Bekbol Orynbasarov depýtattyq saýalynda turǵyn úı qatynastary salasyndaǵy júıeli problemalardy aıtyp berdi. Senatordyń aıtýynsha, úılerdegi ortaq múlikti zańsyz ıelikten shyǵaryp, ıemdenýge baılanysty máselede zań buzýshylyq artyp otyr. Máselen, tehnıkalyq qabattar men jertóleler satylyp, óz betinshe qaıta jabdyqtaý jaǵdaılary jıilep barady. Sondaı-aq senator olardy jobalyq qujattaryna qaramastan jergilikti atqarýshy organdardyń kómegimen ony turǵyn úı nemese kommersııalyq nysan retinde zańdastyrylýyna alańdaýshylyq bildirdi.
«Osyndaı zańsyz áreketter saldarynan menshik ıeleri mańyzdy ınjenerlik jelilerge, sorǵy stansalary men jylý qondyrǵylaryna qol jetkize almaı otyr. Mundaı áreket ǵımarattardy paıdalaný qaýipsizdigine tikeleı qaýip tóndiredi, tótenshe jaǵdaılar men tótenshe jaǵdaıdyń týyndaýyn birneshe ese arttyrady. Sonymen qatar zańsyz qaıta qurý turǵyn úı keshenderin jobalaý kezinde qarastyrylmaǵan kommýnıkasııaǵa artyq aýyrtpalyq týǵyzady», dedi senator.
Depýtat TKSh ıeleri qaýymdastyǵy basshysynyń tehnıkalyq úı-jaılardy basyp alý, zańdastyrý, satý derekteri týraly hatyna silteme jasaı otyryp, máseleniń aýqymyn rastaıtyn naqty mysaldar keltirdi. Depýtat azamattardyń jergilikti organdar men prokýratýraǵa ótinishteri nátıje bermeıtinin, bul olardy respýblıkalyq deńgeıge júginýge májbúr etetinin atap ótti.
«Mundaı kelisimsharttardy jaramsyz dep taný jáne tehnıkalyq qabattardy, jertóleler men parkıngterdi sot organdary arqyly kondomınıýmǵa qaıtarý úshin prokýrorlar áreket etýi qajet. Menshik ıeleri jınalystarynyń hattamalaryn burmalap, ortaq múlikti zańsyz ıemdengeni úshin ákimshilik jáne qylmystyq jaýapkershilikke tartylýy kerek», dedi B.Orynbasarov.
Temirjol qatynasyndaǵy túıtkil
Al Talǵat Júnisov 1 sáýirden bastap Aqmola oblysyndaǵy «Aqkól» men «Jaqsy» stansalarynda áleýmettik mańyzy bar baǵyttardaǵy aıaldamalardy joıý týraly sheshimge alańdaýshylyq bildirip, osy máselege Úkimettiń nazaryn aýdardy. Senatordyń aıtýynsha, marshrýttardyń bulaı ózgerýi kóliktiń qoljetimdiligin, aımaqtaǵy 100 myńnan asa turǵyn úshin bazalyq qyzmetterdi alý múmkindigin aıtarlyqtaı shekteıdi. О́ıtkeni «Aqkól» stansasy arqyly Aqkól aýdanynyń ǵana emes, Stepnogor qalasynyń, sondaı-aq jaqyn mańdaǵy eldi mekenderdiń turǵyndary ári-beri temirjol arqyly ǵana qatynaıdy.
Senator Jaqsy aýdanyndaǵy jaǵdaıǵa erekshe nazar aýdardy. Onda jolaýshylar poıyzdary endi toqtamaı ótip ketetin boldy. Shamamen 16 myń adam turatyn bul aımaqtaǵy stýdentter, zeınetkerler men pasıenttermen qosa turǵyndardyń edáýir bóligi basqa óńirge barý maqsatynda temirjol kóligin turaqty túrde paıdalanady.
«Jolaýshylar poıyzdarynyń aıaldamaǵa toqtamaı ótip ketýi óńirdegi kólikpen tasymaldyń shektelýine, halyqqa qarjy aýyrtpalyǵynyń ulǵaıýyna, azamattardyń medısınalyq, bilim jáne ózge de áleýmettik mańyzy bar qyzmetterdi alý múmkindiginiń azaıýyna ákeledi», dedi T.Júnisov.
Senator bul sheshim qazirdiń ózinde qoǵamdyq aýqymdy dúmpý týǵyzǵanyn, óńirdegi áleýmettik shıelenisti kúsheıtkenin, osyǵan baılanysty atalǵan stansalarda jolaýshylar poıyzdarynyń aıaldamalaryn saqtaý múmkindigin qarastyrý qajettigin atap ótti.
