О́risin tapqan óndiris

Beınet túbi – zeınet. Mańǵystaý oblysynyń kásipkerler palatasynyń janyndaǵy kásipkerlerdiń aımaqtyq keńesiniń múshesi, áıgili jańaózendik bıznesmen, «Janarys» tigin fabrıkasynyń negizin qalaýshy jáne turaqty dırektory Jańbyrbaı Dármenov bul maqaldyń aqıqat ekendigine óziniń ómirlik tájirıbesinde áldeqashan kóz jetkizgen. Osy senim onyń tek munaıshylar qalasynyń emes, búkil oblystyń úzdik kásipkeri retinde qalyptasýyna septigin tıgizdi.

Jańaózen qalalyq ákimdiginiń jumy­synyń mańyzdy baǵyt­tarynyń biri – shaǵyn jáne orta kásipkerlikti qoldaý. Jeke bıznes birtindep eldiń áleýmettik-ekonomıkalyq ómiriniń barlyq salalaryna taralýda. Kásipkerlikti damytý Memleket basshysynyń qoldaýynda. N.Á.Nazarbaev óziniń Qazaqstan hal­qyna Joldaýynda «mıkrokredıttik uıymdardyń jumysyn, sonyń ishinde memleket qarajatynyń esebinen qoldaý mindetin alǵa tartty. Jańaózende Qazaqstan Prezı­denti alǵa qoıǵan, basymdyqtarǵa erekshe nazar aýdaryldy. Qazirgi ýaqytta qalada shaǵyn jáne orta bıznestiń bes myńǵa jýyq sýbektileri tirkelgen. Saýda, qyzmet kórsetý salasynda jáne taǵy basqalarynda 50 paıyzǵa jýyq eńbekke qabiletti halyq kásipkerlik qyzmetpen aınalysady. «Damyǵan kásipkerlik sektor – bul kez kelgen el ekonomıkasynyń negizi», dep atap kórsetilgen Prezıdent Joldaýynda. Jańaózende kásipkerlik qurylymda belsendi jumys isteıtinder sanynyń jyl saıyn ulǵaıyp kele jatqandyǵyn, jumyssyzdar sanynyń kemip kele jat­qandyǵyn aıta ketý kerek. Áleýmettik máselelerdi sheshýde orta jáne shaǵyn bıznes belsendi qatysady. Mine, birne­she jyl­dardan beri Jańaózen qala­­synyń ınfraqurylymyn qaıta jańǵyrtý jáne damytý jónindegi Úki­met baǵdarlamalary júzege asyrylýda. Buǵan qatysty jumystardyń negizgi kólemin jergilikti kásipkerler oryndaıdy. Olardyń mindetine eskirgen ınjenerlik kommýnıkasııalardy aıyrbastaý jáne qaıta qurylatyn shaǵyn aýdandarda jańa jeliler salý kiredi. Qalanyń alǵashqy jeke kásiporyndarynyń biri – «Janarys» tigin fabrıkasynyń da bıznesi jemisti damyp kele jatyr. Jańa jumys oryndaryn qura otyryp, ol óziniń munaı kompanııalarynyń qataryndaǵy turaqty seriktesteriniń tapsyrystaryn adal oryndap keledi. Birneshe jyl buryn «Janarys» JShS bolyp qurylǵan, Jańaózen tigin fabrıkasy tapsyrystardyń bolmaýyna baılanysty bankrottyqqa deıin jetken bolatyn. Fabrıkany sátsizdikke toly kúnder kútip turdy. Alaıda óz qalasynyń shynaıy patrıoty, bıznesmen, qalalyq máslıhat depýtaty Jańbyrbaı Dármenov oǵan jol bergen joq. Ol fabrıkany qaıtadan qalpyna keltirýge kóp kúsh jumsady. Zor qarajat salyndy. Biraq shyǵyndar tekke ketken joq. Birtindep tiginshiler, maman-mehanıkter, úlgileýshiler qaıtyp kele bastady. Qural-jabdyqtar jańǵyrtyldy, alys-jaqyn shetelder fırmalarynyń jyldamdyǵy joǵary tigin mashınalary satyp alyndy. Mine, qazir fabrıka «О́zenmunaıgaz» aksıonerlik qoǵamy munaıshylarynyń ǵana emes, sondaı-aq, «QazMunaıGaz» BО́» AQ, «Embimunaıgaz» AQ, «Mańǵystaýmunaıgaz» AQ, «Qara­jan­basmunaı» AQ, «Burǵylaý» JShS, «Jón­deý» JShS, «KRÝZ» JShS, «TrýbRemSentr», JShS, «Kaspıı mańy ma­shına jasaý kesheni» JShS, «Aqtaý shyny-­talshyq­ty qubyrlar zaýyty» JShS, «О́zen­jylý» MKK, «Tazalyq» MKK jáne taǵy basqalarynyń da tapsyrystaryn oryndaıdy jáne respýblıkanyń Atyraý, Batys Qazaqstan jáne Aqtóbe oblystaryn jumysqa kıe­tin arnaıy kıimmen qamtamasyz etedi. Munaıshylar úshin kúrteler, jazǵy jáne qysqy jartylaı kombınezon­dar, shal­barlar, qolǵaptar tigedi. Otyn-ener­getıkalyq keshenniń qyzmet­ker­­leri­ne arnalǵan jańa forma súńgýir­shiler­ge arnalǵan kıim sý men munaıdy juq­tyr­maıtyn arnaıy materıaldan daıyn­­dalady. Mańǵyshlaqtyń qatań klımat­tyq jaǵdaılarynda jumys isteı­tin munaıshylar úshin mundaı kıim yńǵaıly. Aıaǵyna nyq turǵannan keıin, tigin kásipornynyń qyzmetkerleri túrli usaq Jańaózen fırmalarynan tapsyrys­tar qabyldaı bastady. Aqtaý shyny-talshyqty qubyrlar zaýyty, Kaspıı mańy mashına jasaý kesheni basshylary bergen tapsyrystar úlken demeý boldy. Alaıda, burynǵysynsha negizgi tapsyrys berýshiler áli de munaıshylar bolyp qaldy. Osyǵan baılanysty fabrıka qyzmetkerleri erteńgi kúnge degen senimdilikke ıe boldy. Jańbyrbaı Dármenov Ońtústik Qazaqstan oblysynyń Jetisaı kentinde jumysshy otbasynda týǵan. Eńbek qyzmetin 1980 jyly Jambyl tigin fabrıkasynda júk tıeýshiden bastaǵan. 1987 jyly Jambyldaǵy jeńil jáne tamaq ónerkásibi tehnologııalyq ınstıtýtyn aıaqtaǵannan keıin Novoýzenka nan zaýytyna brıgadır bolyp qabyldanǵan, sodan keıin zaýyttyń jóndeý boıynsha sheberi, bas mehanık jáne bas ınjenerlik qyzmetter atqarǵan. Tigin fabrıkasy 1989 jyly quryldy. 1996 jyly ol «Janarys» JShS-in qurdy. Sodan beri óndiris kólemi 20 esege deıin ulǵaıdy, quram sany 5 esege ósti. Kásipker áleýmettik salaǵa, óskeleń urpaqty oqytý men tárbıeleý jónindegi sharalarǵa zor kóńil bóledi. Mysaly, kásiporyn UBT qorytyndysy boıynsha joǵary ball alǵany úshin munaıshylar qalasynyń eń ozat túlegine beriletin 1000 eýro kóleminde grant belgilegen. Fabrıka aýmaǵynda tigin fabrı­kasynyń qyzmetkerleri úshin 100 oryndyq balalar baqshasy ashylǵan. Jańbyrbaı Tájiǵululynyń basshylyǵymen áleý­mettik kómek ortalyǵynyń joldamasy boıynsha 150-den astam adam qaıta oqytylǵan jáne jumysqa ornala­styrylǵan, olardyń kópshiligi alys jáne jaqyn shetelden kelgen oralmandar. Ol qoǵamdyq ómirge belsene atsalysady jáne óner, bilim jáne sport salalaryna turaqty qoldaý kórsetedi. Kóp jyldardan beri mektepti joǵary balmen aıaqtaǵan, túlekterge demeýshilik qoldaý kórsetip keledi. «Janarys» JShS tabıǵı, sınte­tıkalyq, vıskozalyq jáne jartylaı efırli matalardan daıyndalǵan, tigin buıymdarynyń sanalýan assortımentin usyna alady. – Jyl ótken saıyn tapsyrys berý­shiler sany ulǵaıyp kele jatyr. Fabrıka qyzmetkerleri kez kelgen tapsyrysty oryndaı alatyndyqtaryna senimdi ári bul iste olarǵa ózderiniń mol tájirıbesi, zamanaýı jabdyq kómektesedi. Qazirgi tańda óndiris aıaqtalǵan tehnologııalyq sıkli bar 5 aǵynnan quralǵan,– deıdi kásiporyn basshysy Jańbyrbaı Tájiǵululy. Dırektor tigin fabrıkasynda tek munaı­shylarǵa emes, sondaı-aq, densaý­lyq saqtaý qyzmetkerleri úshin de sapaly kıim, áskerıler men quqyq qorǵaý organdary úshin nysandy kıimder de shyǵarylatyndyǵyn atap ótti. Fabrıka ónimi sertıfıkattalǵan. Únemi jańa jumys oryndary qurylyp otyrady. – Qazirgi tańda Jańózen qalasyndaǵy «Jańarys» tigin fabrıkasy Mańǵystaý oblysynda jeńil ónerkásip salasyndaǵy eń iri kásiporyn bolyp esepteledi. «Janarys» JShS birneshe jyldardan beri tigin buıymdarynyń 3 myńnan astam túrin ázirleýmen, daıyndaýmen jáne ótkizýmen sátti aınalysyp ke­ledi. Negizinen biz maı juqtyrmaıtyn, sý juqtyrmaıtyn, otqa tózimdi jáne termııalyq turaqty materıaldardy paıdalanamyz. Matalardyń antıstatıkalyq qasıetteri bar. О́kinishke qaraı, Qazaqstanda mundaılar shyǵarylmaıdy. Bul matalardy negizinen Reseı men Belo­rýssııadan alǵyzamyz. Keden odaǵyn qurýmen baılanysty matalardy kedendik áýre-sarsańsyz alý óte jeńildeı bastady, – deıdi kásipker. – О́ndiriletin ónimderdiń bar­ly­ǵy sertıfıkattalǵan jáne GOST talap­taryna sáıkes keledi, kásip­oryn­da halyqaralyq sertıfıkasııa ISO 9001:2000 sátti engizilgen. Teh­no­lo­gııalyq jeliler japondyq «Braızer», «Djýkı» fırmalarynyń, germanııa­lyq «Tekstıma», «Dıýrkoop-Adler» fırmalarynyń, «Orsha» Reseı zaýytynyń ozyq joǵary jyldamdyqtaǵy tehnıkasymen jabdyqtalǵan. Kásiporyn buıymǵa logotıp qondyrýǵa arnalǵan keste tigetin mashınalarmen jaraqtalǵan. – Munaı-gaz salasyndaǵy kásip­oryn­dar, qurylys kompanııalary jáne den­saýlyq saqtaý, turǵyn úı-kommýnaldyq sharýashylyǵy, halyqqa qyzmet kórsetý uıymdary men mekemeler arnaıy kıimge únemi suranys jasaıdy. Sońǵy jyldary tapsyrys kóleminiń turaqty ósý úrdisi baıqalady, osyǵan oraı tigin fabrıkasy qyzmetkerleriniń sany 2013 jyly 416 adamnan 2014 jyly 447-ge deıin ósti. Sonymen qatar, jaqynda Jetibaı aýylynda 200 jumys ornyna eseptelgen fabrıka fılıaly ashyldy. Bul jerde tigin sehy jáne arnaıy kıimderdi hımııalyq tazalaý sehy qurylǵan. Jańa seh ashylǵandyqtan, bul jerde endi jyl saıyn 5500 jumysshylar kıimi, 24 myń qolǵap jáne 2200 birlik basqa ónimder shyǵarylatyn bolady. 62 jumys orny qurylǵan, sonyń ishinde «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń aıasynda 25 qyzmetker oqytyldy jáne jumysqa ornalastyryldy, – dep atap ótti ol. Jańbyrbaı Dármenovtiń basshy­ly­ǵymen «Janarys» JShS-niń «Aımaqtyń eń jaqsy taýarlary» konkýrsynyń birneshe dúrkin jeńimpazy bolǵandyǵyn, «Qazaqstannyń eń jaqsy taýarlary», «Tabys», «Nur Otan», «Altyn sapa» kór­meleriniń dıplomdaryn ıem­dengendigin atap ótý kerek. Qazirgi tańda J.Dármenov tehnologııany damytýmen jáne fabrıkany Japonııa jáne Germanııa fırmalarynyń ozyq tehnıkalarymen qamtamasyz etýmen aınalysýda, qalany ónerkásiptik taýarlarmen qamtamasyz etý boıynsha daǵdarysqa qarsy baǵdarlamalardy iske asyrýda, jańa jumys oryndaryn qurýǵa jáne tigin óndirisiniń básekege qabiletti taýarlaryn jasaýǵa yqpal etý jolynda jemisti eńbek atqarýda.

Asyl Bektasov.

Mańǵystaý oblysy.