Qatar oqydyq. Jýrnalıstik jolymyz da bir kezeńde bastaldy. Odan da emes, qalamgerlerdiń ıin tiresken jıyn-jınalys, quryltaılarynda 400-500 adamnyń arasynan meni izdep taýyp, murtynan jymıyp turǵanyn kórip, maǵan alabóten ish tartatynyn, qas-qabaǵy, qýaqy kóziniń jyltyly, shyn kóńilden kúlgeninen anyq ańdaıtynmyn. Shynynda da, biz zamany birge zamandaspyz. Onyń ómirbaıanyn ne jastyq shaǵynda kórgen-bilgenderin kórkem dúnıege aýdarǵan áńgime, povesteri keıipkerlerinen men ózimdi kórem, al ózimniń balalyq shaq hıkaıalarymda Tabyl birge júrgendeı elesteıdi. Biz bes jasymyzdan ózen-kólderden balyq súzip, qoıan men úırekke tuzaq quryp, ormannan otyn tasyp, kolhozdyń pishenin shaýyp, shómelelerin súıretip, kónteri bolyp, sirideı qatyp óstik. Sıraǵymyz qyp-qyzyl bolyp, jalań aıaq qar keship, muz bassaq ta túshkirý, jótelý degendi bilmedik. Biz «soǵys balalary» edik, jarym-jartylaı sol ash-jalańash, taýqymetti jyldardyń zobalańynan shyǵa almaı, ár butanyń túbinde jer tompaıttyq. Bizdi «joǵalǵan urpaqtyń» ólmeı tiri qalǵan juqanalary dese de bolady. Meniń jazǵan balalyq shaqtarymdy Tabyl da jazyp, onyń jazǵanyn men de jazyppyn. Bizdiń bir-birimizge úıirsektigimizdiń túp tamyry osynda. Birde Qostanaıda jolsaparda bolǵanymda úıine izdep baryp, kórer tańdy kózben atyrsaq ta, balalyq shaqtarymyzdyń qııal-ǵajaıyp ertegilerin aıtyp taýysa almaı tarasqanbyz. Ol Aqtóbeniń Oıylynda týyp, Almatyda oqyp, Jambyldy tóńirektep ósse de qut qonysyn Arqadan taýyp, osynaý dastarqany asta-tók, dalıǵan keń ólkege tabany jabysyp, turaqtap qaldy. Yrys qazandy Almatydan jyraqtap, aýylǵa, shet oblystarǵa ketken qalamgerlerdiń kitaptaryn shyǵara almaı qıyndyq kórip, qaısybiriniń kádimgideı júdep, toqyrap qalatyndary bar. Men Almatyda baspa tóńireginde jaýapty qyzmet atqaryp, ol alys shalǵaıda júrse de, menen kitabymdy shyǵaryp ber dep birde-bir ret kómek suramapty. Aıaǵynan turysymen óz qamyn ózi qamdaýǵa úırengen ol óz problemasyn ózi sheshýge daǵdylanǵan. Satıra – baspalar sýsap otyratyn qashan da ótimdi janr. Onyń ústine Tabyldyń adammen til tabysqysh, juǵymdy minezi de jolyn ashýǵa septesken syńaıly. Ol toqyraý degendi bilmedi, shabyt pyraǵyn damylsyz qamshylap shańdata shapty. Tabyldyń qalamgerlik ómirde jolynyń bolǵandyǵy menmensýden aýlaq kishik te bııazy minezinen, adammen qybyn taýyp sóılese biletininen dep túısinem. Biraq shyǵarmashylyq talantyń bolmasa, dúnıeaýı bul tirliktiń bári aramter, ábigershilik. Qalamger baǵyn jandyratyn basqa emes, qabilet. Tabyldyń talantty feletonshy degen aty ótken ǵasyrdyń 70-shi jyldary aýyzǵa ilikti. Feleton «Ara-Shmelge» ne «Sosıalıstik Qazaqstanǵa» shyqqanda ǵana feleton. О́ıtkeni, bul janr Ortalyq komıtet baqylaýynda, jergilikti partııa uıymdarynyń qyraǵy qadaǵalaýynda boldy. Syn sadaǵyna ilikkender tabanda jazalandy. Sondyqtan feletonshy Tabyl Qulyıastyń tóbesi kórinse boldy jergilikti qyzmet adamdarynyń mazalary maı ishkendeı bolady. Ál-Farabı atyndaǵy Qazaq Ulttyq ýnıversıtetiniń professory, barsha sanaly ómirin feleton, satıra janryn zertteýge arnaǵan ǵalym Temirbek Qojakeev óz zertteý eńbekterinde Tabyldyń 19 feletonyna taldaý jasap, jýrnalısterge úlgi etip usynyp, stýdentterdiń oqý quralyna engizgen. О́tkinshi merzimdik baspasóz emes, shyǵarmalary ǵylymnyń kádesine jarap, nysanasyna aınalýy ilýde bir qalamgerdiń mańdaıyna jazylǵan baqyt. Bazbireýler osyndaı marapatqa qoly jetse, bas jarmaǵanmen, tas jarar edi. Al bizdiń Tabyl dosymyz – jaıbaraqat, úırenshikti jol búlkilinen jańylyspaı keledi. Bizde de feletonnan bastap, úlken satırık qalamgerlerge aınalǵan aqyn, jazýshylar jetkilikti. Asqar Toqmaǵanbetov, Sadyqbek Adambekov, Júsip Altaıbaev, Shona Smahanuly, Ospanhan Áýbákirov, Úmbetbaı Ýaıdın, Esenjol Dombaev, Tabyl Qulyıas. Shyǵarmashylyq qýaty turǵysynan Tabyl osy attary atalǵan satırıkterdiń izin basyp, dástúrdi jalǵastyryp keledi. Tabyl satıralyq epopeıa jazbady demeseń, odan basqasynyń bárin – áńgime, hıkaıat, povest, tipti satıralyq roman da jazdy. Onyń shyǵarmashylyǵy týraly maqalalarda aldymen aýyzǵa alynatyny «Jylannyń tili» romany satıralyq týyndylardyń ozyq úlgileri qatarynan oryn alady. Bul oraıda «Kesilgen burym», «Jalmaýyz», «Saýda saqal sıpasqansha», «Qońyraýly kúlkigramma», «Shı oq», «Qara tereń», «Aq myltyq», «Jegi», «Mıǵa qoıylǵan bomba» jınaqtary satıra janrynyń sánin keltirgen nárli jınaqtar. Tabyl qaıda júrip, qandaı qyzmet atqarmasyn gazet-jýrnal redaksııalary, respýblıkalyq, oblystyq telearna jýrnalısteri ony izdep taýyp, tapsyrmalar berýden jalyqpady. Qalamger sózi qaı jarııalanymǵa da qajet edi. Ony qyzmetsiz qoımady. Tabyldyń jetekshilik etýimen qazaq televızııasynda alǵash ret «Jebe» satıralyq telearnasy ashylyp, elektrondy baspasóz júıesindegi eleýli qubylysqa aınaldy. Aqmola oblysy televızııasyndaǵy «Buǵalyq» satıralyq jýrnaly da jýrnalıstıka tarıhynyń tamasha bir betine aınaldy. Astana qalalyq gazetiniń qolqalaýymen «Qalaqaı» satıralyq buryshyn Tabyl uzaq ýaqyt júrgizdi. О́stip, qalamger el baspasózi keńistiginde satıranyń órisin óristetýge únemi at salysyp otyrǵanynan baıqaımyz. Meniń zamandasym ol satıra janrymen satıra qazanynda bite qaınasyp, osy kúrdeli janrdy ilgeri súırep, onyń tabystary men mereıli bıikterine ortaqtas boldy. Qalamger sońǵy jyldary óziniń shyǵarmashylyq sara jolynan bir sátke aınyp, tarıhı-derekti shyǵarmalarǵa den qoıdy. Áýlet, aǵaıyn-týǵandary stalındik zobalańnyń náýbetin kóp kórgen qalamgerdiń bala kóńilinde osy bir kezeń ýaqıǵalary jazylmas jaraǵa aınalǵan syńaıly. О́z otbasy ne aınala tóńireginde kóz kórip, qulaq estigen áńgimelerimen shektelse, qazaqqa qyrǵyn ákelgen qasiretti tolyq qamtı almaıtynyn shamalap, arhıvtik materıaldarǵa júginip, halyqtyq tragedııanyń aýqymyn bajaılaýǵa bel býǵany baıqalady. «Qan josa ǵasyr», «Qyrǵyn», «Qan keshý» janryn anyqtaý qıyn, kóz kórgen oqıǵalar, keıipkerlerdiń estelikteri, derek, arhıvtik materıaldar mıdaı aralasqan qaraly kezeń sýretin aınytpaı salǵan, dáleldi, shynshyl zaman shejiresi. Tabyl – shynynda da áriptesterinen oqshaý turǵan jazýshy. Onyń oqshaýlyǵy – qoltańba, jazý stılinde. Qalamger qazaq ádebıetinde mektep bolyp qalyptasqan baıandaý, beıneleý tásilderin tolyq meńgere otyryp, sol sheńberde qalyp qoımaı, ózine ǵana tán qoltańba qalyptaǵan qalamger. Áriptesimde bir saryndy baıandaý ne bir yrǵaqty sýretteý joq, oqıǵa shapshań órbip, aýytqyp, ózgerip, jańasha aýnap, tolqyp otyrady. Mirdiń oǵyndaı dál, qysqa, ótkir til de sol yrǵaqqa laıyq. Ol – ádebıette óz soqpaǵy bar qalamger. Ánes SARAI, jazýshy, Memlekettik syılyqtyń laýreaty. ASTANA.
