Áıtse de Mańǵystaýda dúrkiregen balyq sharýashylyǵyn qalpyna keltirýge bola ma, balyq sharýashylyǵynyń basyna baq qona ma, osy maqsatta ne isteý kerek degen suraq el basqarǵandardyń kókeıinde kópten bar. Keıingi jyldary atalǵan salany damytýǵa birqatar is-shara josparlanyp, jobalar qolǵa alynǵan. О́ńirdegi «Kazakh Osseter», «Caspian Riviera», «Natali Company», «Organic Fish» JShS-lary bekire, jaıyn, albyrt tuqymdas balyqtardy ósirýmen aınalysyp jatyr, sondaı-aq aldaǵy jyldary akvasharýashylyq baǵytynda tórt iri joba júzege asyrylady.
Mańǵystaý oblystyq balyq sharýashylyǵy basqarmasynyń basshysy Arman Moldashevtyń aıtýynsha, óńirde balyq sharýashylyǵy salasyn damytýǵa baǵyttalǵan jumys jalǵasyn taýyp, saladaǵy kásipkerlerge qolaıly jaǵdaı jasaý men ǵylymı zertteý nátıjesinde ınnovasııalyq tájirıbeni engizý kezeń-kezeńimen júzege asyrylady.
Sondaı-aq saladaǵy kedergilerdi azaıtý jáne kásipkerlerge qolaıly jaǵdaı jasaý maqsatynda birqatar usynys ortalyq memlekettik organdar tarapynan qoldaý tapqan.
«О́ńirdegi ınvestısııalyq ahýaldy jaqsartý maqsatynda bıyl balyq aýlaý lımıti 2023 jylmen salystyrǵanda 4 esege ulǵaıtylyp, shamamen 43,7 myń tonnany qurady. Sonymen qatar Kaspıı teńizindegi kýtým balyǵy Qyzyl kitaptan shyǵarylyp, kásipshilik aýlaý lımıtine engizildi. Balyqshylardyń shekara organdarynan ruqsat alý merzimi 50 kúnnen 18 kúnge deıin qysqartyldy. Budan bólek, akvasharýashylyqtardy qoldaý maqsatynda birqatar jeńildik engizilip, uńǵymalardy burǵylaý shyǵyndarynyń 80 paıyzyna deıin sýbsıdııa qarastyryldy. Al janýarlar dúnıesin paıdalanýǵa qoıylatyn shekteý merzimi 1 qańtar men 15 naýryz aralyǵyna deıin qysqardy. Balyqshy kemeleri úshin teńiz porttary qyzmetterine 70–80 paıyzdyq jeńildik berildi. Sondaı-aq teńiz floty bar ınvestorlarǵa balyq sharýashylyǵy ýchaskelerin konkýrssyz berý múmkindigi qarastyrylyp jatyr», dedi Arman Moldashev.
Salany damyta túsý úshin ǵylymı zertteý jumysynyń mańyzy zor.
«Balyq ósirý múmkindikterin keńeıtý maqsatynda «Innovasııalyq tájirıbeni taratý jáne engizý jónindegi qyzmetter» baǵdarlamasy boıynsha 2023–2025 jyldar aralyǵynda «Qazaqstan qoldanbaly ekologııa agenttigi» JShS ǵylymı zertteý uıymy arqyly Kaspıı albyrtyn jasandy túrde ınkýbasııalaý tájirıbelik-ádistemesi ázirlenip, engizildi. Bul ádisteme óńirde baǵaly balyq túrlerin kóbeıtýge múmkindik beredi. Sondaı-aq 2026–2027 jyldary jańa ǵylymı jobalar iske asyrylatyn bolady», dedi ol.
Balyqqa qatysty jobanyń biri Jańaózen qalasynda qolǵa alynǵan. Akvakýltýrany damytýǵa baǵyttalǵan jańa jobanyń maqsaty – akvakýltýra ádisi arqyly balyq ósirýdi jolǵa qoıyp, otandyq balyq óniminiń kólemin arttyrý. Jobanyń tolyqtaı jeke qarajaty esebinen qarjylandyrǵan jeke kásipker Laýra Qostyrlyeva 2021 jyly «Atameken» kásipkerlik palatasynyń baǵdarlamasy arqyly 1 200 000 teńge kóleminde grant alyp qajetti qural-jabdyqtar, tońazytqyshtar satyp alypty.
Bir óndiristik sıklde 5 myńnan 10 myń danaǵa deıin balyq ósirý, jyl saıyn óndiriletin ónim kólemin bes myń tonnaǵa deıin jetkizý mejelengen. Joba qoldanysqa berilgende on jańa jumys orny ashylady.
«Bizdiń otbasylyq kásibimizdiń negizin otaǵasy qalady. Ol 16 jasynan bastap balyq sharýashylyǵyna qyzyǵyp, teńiz ónimderimen jumys isteýdi hobbı retinde bastaǵan. Ýaqyt óte kele bul qyzyǵýshylyq kásibı baǵytqa aınaldy. Qazirgi ýaqytta ózimizdiń shaǵyn dúkenimiz bar, onda ósirgen ónimderimizdi halyqqa usynyp otyrmyz. Atap aıtqanda, forelden bólek, bolashaqta balyqtyń basqa da túrlerin, sonyń ishinde sazan ósirýdi qolǵa alýdy josparlap otyrmyz», dedi L.Qostyrlyeva. Kásipkerler kásibin keńeıtip, jańa baǵyttar qosyp, sapaly ónim usynyp, óńirdegi balyq sharýashylyǵyn damytýǵa úles qosýdy maqsat etedi.
Balyq sharýashylyǵynyń damýy – turǵyndar úshin kásip pen násip, el úshin ekonomıkalyq qýat, sondyqtan Mańǵystaýdaǵy balyq kásibine qatysty árbir joba – bolashaq alyp óndiristik kásiporynnyń bastamasy bolýy múmkin. Tek teńizimiz tartylmasyn dep tileıik.
Mańǵystaý oblysy
