Áriptestik jáne yntymaqtastyq: áleýmettik qyzmetter usynýdaǵy júıelerdi biriktirý

Qazaqstan asa joǵary qarqynmen ózgerip jatqan álemdik qubylystarǵa jáne jańa tehnologııalyq múmkindikterge tez beıimdele otyryp, usynylatyn memlekettik qyzmetterdiń sapasyn edáýir jaqsartýǵa yqpal etetin aldyńǵy qatarly quraldardy paıdalanýǵa baǵyttalǵan tutastaı sharalar keshenin engizýdi bastady. El azamattaryn áleýmettik qamsyzdandyrý salasyndaǵy «elektrondy qyzmetterdi» engizýde jetken alǵashqy jetistikter týraly Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý vıse-mınıstri Svetlana JAQYPOVA áńgimeleıdi. – Svetlana Qabykenqyzy, tek keıingi jyldary ǵana tehnıkalyq qoljetimdi bola bastaǵan jańa quraldardy Qazaqstanda engizý qajettiligi nemen baılanysty? Bul jańalyqtardyń búgingi tańdaǵy nátıjeleri qandaı? – Búginde zamanaýı kommýnı­kasııalyq quraldardyń qarqyndy damýy jańa tehnıkalyq múmkindikterdi tek álemdik ekonomıkanyń jeke jáne korporatıvtik sektory úshin ǵana emes, sonymen qatar azamattarǵa qyzmet kórsetý barysynda pro­sedý­ralardy ońtaılandyrýda mem­le­kettik organdar úshin ja­ńa múmkindikter týǵyzýda. XXI ǵasyr­dyń tehnologııalyq mindet­terine jaýap retinde Elbasy N.Á.Nazarbaev «elektrondy úkimet» forma­tyndaǵy jańa tehnologııalyq quraldar arqyly memleket pen onyń azamattarynyń arasynda tıimdi dıalogty qamtamasyz etý jóninde Úkimetke jańa mindetter qoıdy. Memleket basshysy aqparattyq tehnologııalardyń damýy men onyń álemniń zamanaýı «sandyq» standarttaryna saı beıimdelýin memlekettiń strategııalyq damýy­nyń basym min­detteri dep aıqyndap berdi. Bul mindetti júzege asyrýda mańyzdy baǵyt­tardyń biri – Qazaqstannyń mıllıon­daǵan azamattaryna jaqsy tanys «eski» máselelerdi: memlekettik organ­dardaǵy uzaq-sonar kezekter, bir máselemen birneshe ret ótinish jasaý, berilgen ótinishterge jaýapty uzaq kútý, qyzmet alý prosedýralary týraly aqparattyń jetispeýshiligi sııaqty kóptegen máselelerdi tıimdi sheshetin zamanaýı aqparattyq-kommýnıkasııalyq tehnologııalar negizinde memlekettik qyzmetterdiń qoljetimdiligin qamtamasyz etý bolyp tabylady. Memlekettik organdardyń aqpa­rattyq júıelerin biriktirýdegi qol jetken jetistikter halyqtyń mem­lekettik qyzmetterdi alý tásilderin jetildirýge múmkindik berdi. Qazirgi tańda tutynýshylar esh kedergisiz www.egov.kz «elektrondy úkimet» veb-portaly arqyly memlekettik qyzmetterdi onlaın rejiminde paıdalanyp keledi. Búginde memlekettik qyzmet­terdi kórsetý prosedýralaryn ońtaılandyrý olardyń tıimdiligin arttyrdy, onyń ishinde barlyq memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerine bir jerden qoljetkizýdiń basty quralyna aınalyp otyr. – Kez kelgen jańa bastamalar – jańa tásilder men tele­kom­mýnıkasııalyq tehnologııalardy engizý barysynda qa­te­likter jibermeý úshin jan-jaqty zertteýdi, josparlaýdy qajet etedi. Ázirleýshiler bas­ty ba­symdyq retinde qandaı baǵyttardy ustandy? – Memlekettik qyzmetterdi ózgertý jáne olardy telekommý­nıkasııalyq tehnologııalardy qol­daný arqyly sapasyn arttyrý úshin respýblıkada qyzmet kórsetý barysynda halyqtan talap etiletin qujattar sanyn, sonymen birge qyzmet kórsetý merzimin qysqartýdy kózdeıtin bıznes-úderisterdi ońtaılandyrýdyń jos­pary júzege asyrylýda. Osydan az ǵana ýaqyt buryn azamattarǵa memlekettik qyzmetter kórsetý úshin qajetti qaǵaz túrindegi qujattar sany edáýir kóp bolatyn. Búginde vedomstvoaralyq aq­parattyq júıeler men derekter bazasyn biriktirýde jetken jetis­tikter ártúrli memlekettik organdarǵa ótinish berýshige memle­kettik organdardyń aqparattyq júıelerindegi bar málimetterdi qaǵaz túrindegi nusqada bermeı-aq, halyqqa jedel qyzmet kórsetý úshin tıisti aqparatty paıdalanýǵa múmkindik beredi. Árıne, eń aldymen memlekettik qyzmetterdi ońtaılandyrý jó­nindegi jospardy júzege asyrý aıasynda jańa quraldar men tehnıkalyq múmkindikterdi qamta­masyz ete otyryp, jańa talaptar engizý úshin zańnamalyq bazaǵa túzetýler engizildi. Osy maqsatta «Qazaqstan Respýblıkasynyń keıbir zańnamalyq aktilerine áleýmettik-eńbek salasyndaǵy kórsetiletin memlekettik qyzmetterdi ońtaı­landyrý jáne avtomattandyrý máse­leleri boıynsha ózgerister men tolyqtyrýlar engizý týraly» 2015 jyldyń 17 naýryzynda Qazaqstan Respýblıkasynyń Zańy, sonymen birge birqatar zańnamalyq normatıvtik-quqyqtyq aktiler qa­byldandy. Sondaı-aq, memlekettik organdardyń aqparattyq júıelerin biriktirý boıynsha keń aýqymdy jumystar júrgizilýde. Osyndaı jumystardyń nátı­jesinde kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń sapasy artatyn bolady. – Kópten kútken ártúrli mı­nıstrlikter men vedom­stvo­lar­dyń aqparattyq júıe­leri men derekter bazasyn biriktirýmen, jáne tehnıkalyq múmkindikterin keńeıtýmen birge halyqty áleýmettik qorǵaý salasynda qyz­metterdiń jańa túrleri paıda bo­la ma? Olardyń sapasy qandaı bolmaq? – Mınıstrliktiń budan ári basym baǵyty Qazaqstan úshin mindetti túrde «kompozıttik» memlekettik qyzmetter kórsetýdi ázirleý jáne engizý bolyp tabylady. Qyzmettiń bul túri azamattyń ártúrli qyz­met kórsetýshiden bir mezgilde mem­lekettik qyzmettiń birneshe túrin alýdy kózdeıdi. 2015 jyldyń 1 maýsymynan bastap Qazaqstanda «synama­ly» rejimde «Jumyssyz azamattardy tirkeý jáne esepke alý, jumysynan aıyrylýy jaǵdaıyna áleýmettik tólemderdi taǵaıyndaý» kompozıttik qyzmetter kórsetý júzege asyryla bastady. Jańa qyzmettiń ataýy­nan bul qyzmettiń jumysynan aıyrylǵan azamattarǵa arnalǵanyn kórýge bolady. Nátıjesinde 2016 jyldyń 1 qańtarynan bastap jumysynan aıyrylǵan azamattar jumyspen qamtý máseleleri boıynsha óki­letti organǵa (Jumyspen qam­tý ortalyǵy) jeke basyn kýálan­dyratyn bir qujatpen ótinish bil­dirgen jaǵdaıda bir mezgilde jumyssyz retinde tirkelýge, sonymen qatar, Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qorynan jumysynan aıyrylýy jaǵdaıyna áleýmettik tólem taǵaıyndaý úshin qujattar resimdeýge múmkindik alady. Osylaısha, bir ret ótinish bil­dirgen azamatqa eki memlekettik qyzmet kórsetiledi: «jumyssyzdyq» mártebesi beriledi (qazirgi ýaqytta qyzmettiń bul túrin jumyspen qamtý máseleleri boıynsha ýákiletti organ kórsetedi) jáne jumysynan aıyrylýy jaǵdaıyna áleýmettik tólem resimdeledi (qazirgi ýaqytta qyzmettiń bul túrin Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq nemese Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy kórsetedi), bul ótinish berýshiniń birneshe memlekettik organǵa júginý qajettiliginen bosatady. Memlekettik qyzmetter berýdi ońtaılandyrý strategııasyn jal­ǵastyra otyryp, mınıstrlik osy jetken jetistiktermen toq­tap qalmaıdy. Memlekettik qyz­metter alý prosedýrasyn edáýir jeńildetetin jańadan taǵy da eki qyzmet túrin engizý josparlanýda. Mysaly, jeke ońaltý baǵ­dar­lamasyna sáıkes quramyna áleýmettik ońaltý sharalaryn kórsetý úshin, alǵashqy medıko-áleýmettik saraptama júrgizý enetin múgedektigi boıynsha memlekettik áleýmettik járdemaqy jáne arnaý­ly memlekettik járdemaqy, sonymen qatar Memlekettik áleýmettik saqtandyrý qory eńbek etý qabi­letinen aıyrylýy jaǵdaıyna áleýmettik tólemder taǵaıyndaý úshin bir mezgilde qujattar resimdeý kiretin jańa «kompozıttik» qyzmet engizý. Osylaısha, ókiletti organǵa bir ótinish bere otyryp, kórsetiletin osyndaı «kompozıttik» qyzmet aza­matqa birden tórt qyzmetti kórsetedi. Taǵy da bir jańalyq, keleshekte «elektrondy úkimet» veb-portalynda «1 jasqa tolǵanǵa deıingi bala kútimi úshin áleýmettik táýekel týǵan jaǵdaıda áleýmettik tólem taǵaıyndaý» memlekettik qyzmeti kórsetiletin bolady. Qyz­mettiń bul túrin engizý bir elektrondy ótinish negizinde respýblıkalyq bıýdjet qarjysy esebinen bala týýyna járdemaqy jáne bala bir jasqa tolǵanǵa deıingi onyń kútimine baılanysty tabysynan aıyrylýy jaǵdaıyna áleýmettik tólem taǵaıyndaý úshin qujattar resimdeýge múmkindik beredi. Osy­nyń bárin úıden shyqpaı-aq «elektrondy úkimet» veb-portaly arqyly júzege asyrýǵa bolady, bul jańa týǵan bala kútimimen otyrǵan kez kelgen jas ana úshin óte mańyzdy. Árıne, áleýmettik tólemderdiń bul túrin Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik ortalyq arqyly da resimdeýge bolady. – Osyndaı mańyzdy reformalar zańdyq ishki algorıtmdi jáne halyqtan túsetin suraýlardy túbirinen ózgertetindikten zań­namalyq qoldaýdy jáne memle­kettik organdardyń sheshim qabyl­daýyn talap etedi. Osy baǵytta qandaı jumystar atqaryldy? – Árıne, áleýmettik-eńbek salasynda memlekettik qyzmetter kórsetý prosedýralaryn jeńildetip, sonymen qatar vedomstvoaralyq derekter bazasyn biriktirý, áleý­mettik qamsyzdandyrý boıynsha zańnamanyń jańa quraldar men únemi jańartylyp otyratyn «elektrondy úkimet» veb-portalynyń fýnksıonaldy múmkindikterine beıimdelýin talap etti. 2015 jylǵy 17 naýryzdaǵy zańnamaǵa engizilgen ózgerister men tolyqtyrýlar bıznes-úderisterdi ońtaılandyrý, aqparattyq júıe­ler men derekter bazasyn birik­tirý, sonymen qatar elektrondy qujattar men elektrondy sandyq qoltańbany qoldaný salasyn keńeıtý – memlekettik qyzmetter kórsetý salasyndaǵy oń ózgerister qarqynyn arttyrdy. Mysaly, eger buryn ótinish berýshi eńbek etý qabiletinen aıyrylýy jaǵdaıyna áleýmettik tólem taǵaıyndaý úshin tek Zeınetaqy tóleý jónindegi memlekettik orta­lyqqa ǵana ótinish bere alatyn bolsa, endi azamat turǵylyqty je­rindegi Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy nemese alǵashqy medıko-sanıtarlyq saraptama júrgizý kezinde ókiletti memlekettik organ­nyń qurylymdyq bólimshesine ótinish berý múmkindigine ıe. – Is qaǵaz prosedýralaryn edáýir ońaılatý el halqynyń rıza­­shylyǵyn týdyrmaýy múm­kin emes. Halyqqa «elektrondy» qyzmet kórsetýdi keńeıtýdiń bola­shaǵy qandaı? – Syrttaı qaraǵanda asa eleý­siz bolyp kórinetin, biraq eleýli sátterdiń biri ol jańa tehno­logııa­lardyń bizdiń kúndelikti ómiri­mizge enýi. Men bul jerde azamattardyń memlekettik organdarmen ózara tıimdi tyǵyz baılanysyn, derbes derekterdiń qupııalylyǵyn saqtaı otyryp, halyqtyń bılikpen ara qatynasynyń sapasy men senim dárejesiniń artyp kele jatqanyn aıtqym kelip otyr. Sonymen qatar, onlaın-qyzmet­terdiń engizilýimen kórsetiletin memlekettik qyzmetterdiń sapasy ǵana artyp qoıǵan joq, sonymen birge qyzmet kórsetý jedeldigi de artty. Áleýmettik-eńbek salasyndaǵy vedom­stvoaralyq aqparattyq júıe­lerdiń birigýi men olardy oń­taılandyrý nátıjesinde memle­kettik qyzmetter alý úshin tek Zeınetaqy tóleý jónindegi memle­kettik ortalyqtyń qurylymdyq bólimshesine ǵana emes, sonymen birge turǵylyqty jerindegi Halyqqa qyzmet kórsetý ortalyǵy men «elektrondy úkimet» veb-portaly arqyly da azamattarǵa qyzmet kórsetiledi. Basqa da múddeli memlekettik organdarmen birge júrgizilgen qolda­nystaǵy aqparattyq júıe­lerdi jańǵyrtý jáne olardy keıinnen biriktirý jumystarynyń nátıjesinde tıisti sheshimder qabyldaýdy jyldamdatýǵa áserin tıgizetin qaǵaz túrindegi qujat aınalymy edáýir qysqardy. Bul rette, burynǵy jergilikti aqparattyq júıelerdi biriktirý boıynsha birlesken jumystar, onyń ishinde áleýmettik qyzmetter kórsetý salasynda jetken jetistikter bizdiń ustanǵan strategııalyq baǵytymyzdyń durys ekenin jáne azamattar men memleket arasyndaǵy ózara qatynas sapasynyń edáýir jaqsarǵanyn, sonymen birge ýaqyt únemdeý, qarajat jáne jumsalatyn kúshti edáýir únemdeı otyryp, memlekettik organdardaǵy bıznes-úderisterdi ońtaılandyrýǵa múmkindik berdi. Osy baǵyttaǵy jumystar budan ári de jalǵasyn tabatyn bolady. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Marat AQQUL, «Egemen Qazaqstan».