Kásipkerlerge de qoldaý qajet

Bylaıǵy jurtqa kásipkerlikpen aınalysqan jandar mol paıdaǵa kenelip jatqandaı kórinedi. Bıznesi bar bolǵyrdyń qarapaıym adamdar bile bermeıtin qatparly qyrtystary kóp sııaqty. Oǵan «Aq jol» partııasynyń qoǵamdyq qabyldaýyna kelgen kásipkerlerdiń aryz-shaǵymyn tyńdaı otyryp kóz jetkizgendeı boldyq. Halyq arasynda «kásipkerler partııasy» atanyp ketken «Aq jol» partııasy Parlament Májilisiniń besinshi shaqyrylymynda kásipkerlikke qatysty zań jobalaryn talqylaýǵa, qabyldaýǵa uıytqy bolǵany da sondyqtan bolsa kerek. Qoǵamdyq qabyldaý barysynda sóılegen sózinde «Aq jol» demokratııalyq partııasynyń tóraǵasy Azat Perýashev «Qazirgi bıznestegi basty problema qarjy máselesi. Bankiden nesıe alý máselesi qıyndap ketti. Keshe úkimettiń keńeıtilgen otyrysynda Elbasy bıznesti damytýǵa 2 mıllıard teńge bólý jóninde tapsyrma berdi. Ol qarjy bank­terge beriledi de, al olar bıznesti damytýǵa bóletin bolady. Bir atap óterligi, ol qoljetimdi shart arqyly teńgemen beriledi. Bul elimizde bıznesti damytýǵa úlken kómek bolaıyn dep otyr. Ekinshi jaǵynan, túrli tekserýshi organdar tarapynan kásipkerliktiń qanat jaıýyna kedergi bolyp otyrǵan jaǵdaılar da bar. Ásirese, «jalǵan kásipkerlik» normasy zańda ózgeriske engen kúnniń ózinde de, tekserýshi organdar osy tetikti óz yńǵaıyna paıdalanýmen keledi. Osyndaı kedergilerdi eńserýge baılanysty aldaǵy ýaqytta kásipkerlermen birlese otyryp jumysty jalǵastyra beremiz. Búgingi qoǵamdyq qabyldaýdyń maqsaty da osy bolmaqshy». «Jekebatyr» jaýapkershiligi shekteýli seriktestiginiń bas dırektory Nurlan Dúısenbaev Qoǵamdyq qabyldaýǵa kom­panııa­nyń materıaldyq múddelerin qorǵaýǵa shaǵymdanyp keldi. Shaǵymdanýǵa kásipkerdiń kóp jylǵy (2009 jyldan beri) «BTA Bank» AQ-pen (qazirgi ýaqytta «Qazkommersbank») sottasýy sebep bolǵan. Sóıtse, atalǵan bank talap etý quqyqtarynan bas tartý jó­nindegi kelisimniń sharttaryn óreskel buzǵan. Jarty jyl boıy bank «Jekebatyr» JShS-niń 495 mln. teńgeden astam somadaǵy qaryzyn óteýdi oryndamaǵan. Munda «BTA Bank» «Jekebatyr» JShS-niń bereshegin zańsyz ulǵaıtyp, 2009 jylǵy 17 tamyzdan bastap merzimi ótken syıaqy, aıyppuldar men ındeksteýdi qosa eseptep jazǵan. Sonyń nátıjesinde JShS «BTA Bank» AQ-na 226 mln. teńge bereshek bolyp shyǵady. Osylaısha, kezinde 300-ge jýyq adamdy jumyspen qamtyp, qonaqúı bıznesi, týrızm, qurylys salasynda tabysty eńbek etken kompanııa bankiniń zańsyz áreketi saldarynan ıeligindegi menshiginen aıyrylǵaly otyrǵan kórinedi. Qoǵamdyq qabyldaýǵa Al­matydan arnaıy kelip, mektep, aýrýhana, áskerı bólimder, basqa da memlekettik mekemeler ashanalaryn jalǵa alýshylardyń amanatyn arqalap kelgen Saltanat Lesbaevanyń da janaıqaıy jan aýyrtady. О́tken jyly Ult­tyq ekonomıka mınıstrligi qabyl­daǵan erejege sáıkes ashanalardy jalǵa alý-berý quny 9 esege bir-aq ósken. «Memlekettik medısına meke­melerindegi ashanalardy jalǵa berý baǵasy sharshy metrine 19-28 esege ósken. Mysaly, Al­ma­ty qalalyq ortalyq aýrýha­na as­ha­nasynyń aýmaǵy 249,2 sharshy metrdi quraıdy. Bu­ryn osy ashanany jalǵa alǵan kásip­ker jylyna 207 683 teńge tólep kelse, Ulttyq ekonomıka mı­nıstrliginiń buıryǵynan keıin jalǵa berý quny 5 mıllıon 41 myń teńge bolǵan. Iаǵnı, 22 esege kóterilgen. О́kinishke qaraı, osydan keıin ashanany jalǵa alýshylar aınalysyp otyrǵan kásibin tastaýǵa, bolmasa tamaqtyń baǵasyn qymbattatýǵa májbúr bolady», – dedi S.Lesbaeva. Osylaısha, Ulttyq ekonomıka mınıstriniń №212 buıryǵy ashanadan tamaqtanatyndardyń toqshylyǵyn emes, kerisinshe, kásipkerlikti turalatyp, ashanadan as ishetinderdiń qaltasyn qaǵatyn túri bar. Qazynaǵa qarjynyń túskeni durys-aq, alaıda, onyń áleýmettik jaǵynan az qorǵalǵan jandardyń esebinen toltyrylatyny ókinishti. «Aq jol» partııasynyń qoǵamdyq qabyldaýyna kelgen kásipkerlerdiń biri reıderlik áreketke shaǵymdansa, al endi biri jergilikti bılik oryndary tarapynan jasalǵan kedergiler jaıyndaǵy aryzyn jetkizdi. Qysqasy, shaǵyn jáne orta bıznestiń órken jaıyp, el ekonomıkasynyń damýyna salmaqty úles qosýyna áli de kedergi jetkilikti eken. Parlament Májilisiniń V shaqyrylymynyń depýtaty Almas Turtaev ta kásip­kerlik salasyndaǵy kedergilerge qatysty óz oıyn ortaǵa saldy. «Qazirgi kezde kásipkerlerdiń quqyqtary taptalǵandyǵyna kýá bolyp otyrmyz. Kóp jaǵdaıda kásipkerler de ózderiniń quqyq­taryn jetkilikti bile bermeıdi. О́zderiniń qyzmetine baı­lanysty Parlamentte qabyldanyp jatqan zańdardan beı­habar bolyp shy­ǵady. Elimiz­degi kóptegen áleý­mettik máse­lelerdiń sheshimi osy shaǵyn jáne orta bıznesti damytýmen tikeleı baılanysty ǵoı. Jumyssyzdyq máselesin sheshýge, halyqtyń áleýmettik jaǵdaıyn jaqsartýǵa, ekonomıkanyń damýyna shaǵyn jáne orta bıznestiń qosatyn úlesi qomaqty. Endeshe, onyń órkendeýine tejeý bolatyn kedergilerdi joıýymyz qajet», – dedi ol. Qoǵamdyq qabyldaýǵa úmitin arqalap kelgen kásipkerler prob­­lemalardyń túıini tarqa­tyla­tynyna senimdi. «Aq jol» partııa­sy da shyn máninde «kásipkerler par­tııasy» bolsa, kásipkerlik jo­lyndaǵy kedergilerdi joıýǵa múddeli bolatyny anyq. Ǵabıt ISKENDERULY, «Egemen Qazaqstan».