ózekti másele bolyp tabylady
Astanada Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń 2015 jylǵy atqarylǵan jumystar nátıjesi men 2016 jyldaǵy alda turǵan mindetteri týraly keńeıtilgen Alqa májilisi ótti. Otyrysqa Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva, Prezıdent Ákimshiliginiń, Premer-Mınıstr Keńsesiniń ókilderi, Astana jáne Almaty qalalary, oblys ákimderiniń orynbasarlary men mınıstrliktiń qurylymdyq bólimsheleriniń basshylary qatysty.
Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova Alqa májilisin asha otyryp, 2015 jyly Elbasy aıqyndaǵan «Bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» Ult Josparyn oryndaý sharalarynyń zańnamalyq jáne ınstıtýttyq negizderi qurylǵanyn eske saldy. Ult Josparyna sáıkes, 2015 jyly jańa Eńbek kodeksi, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizý, ataýly áleýmettik kómekti jańa pishimde kórsetý, halyqtyń kóshi-qon máselelerin retteýdegi jańa tásilder týraly zańdar qabyldanyp, «Halyqty jumyspen qamtý týraly» Zań ázirlendi. Barlyq qujattar, bir jaǵynan, halyqty áleýmettik qoldaýdyń keshendi jáne ataýly júıesin qurýǵa, ekinshi jaǵynan, elimizdegi ınvestısııalyq aýandy jaqsartýǵa baǵyttaldy.
Sonymen qatar, 2015 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıaqtaldy. Onyń negizgi nátıjeleri – ómir súrý uzaqtyǵynyń ulǵaıýy, jalpy ólim kórsetkishiniń, onyń ishinde ana jáne sábı óliminiń azaıýy boldy. Bıylǵy jyly mınıstrlik densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasyn jasap, ony Elbasy osy jylǵy 15 qańtarda bekitti. Bul qujat aldyńǵy baǵdarlamalardyń jalǵasy ári densaýlyq saqtaý salasyndaǵy túbegeıli ózgeristerdiń ári qaraı tolyqtyrylýy bolyp tabylady.
Jańa baǵdarlamanyń mańyzdy baǵyttarynyń biri – aýrýlardyń aldyn alý men ony eskertý. Osy turǵyda mekeme mamandary ulttyq egý kúntizbesin júzege asyrý tıimdiligin arttyrýdyń jol kartasyn jasady. Ol juqpaly aýrýlardy eskertý men olardyń aldyn alý boıynsha qoǵamdy áleýmettik jumyldyrý josparyn jasaýdy, aımaqtardaǵy epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń aldyn alý men baqylaý júıelerin jetildirýdi qarastyrady. Sonymen qatar, «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń aıasynda mekteptegi medısınany bilim berý júıesinen densaýlyq saqtaý júıesine berý qarastyrylyp, oqýshylarǵa arnalǵan saýyqtyrý sharalarynyń kúntizbesin jasaý josparlanyp otyr. Sondaı-aq, medısınalyq uıymdardy tehnıkalyq jáne kadrlyq jaǵynan qamtamasyz etýdi esepke ala otyryp, júkteme normatıvterin qaıta qaraý kózdelgen. Aýrýdy erte kezeńde anyqtaý máseleleri boıynsha medqyzmetkerlerdi oqytý uıymdastyrylyp, skrınıngtik tekserýden ótken azamattardy baqylaý men esepke alýdyń aqparattyq júıesi qurylady. Munyń barlyǵy áleýmettik máni bar aýrýlardyń deńgeıin tómendetý men asqynýlar sanyn azaıtýǵa múmkindik beredi.
Budan basqa emhanalardaǵy jasandy kezekti azaıtý maqsatynda eresek turǵyndardyń profılaktıkalyq tekserý tártipteri jeńildetiletinin habarlady. Azamattar mindetti profılaktıkalyq tekserýden ótý úshin halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna baryp, medısınalyq anyqtama ala alady. Dıspanserlik esepte turǵan aýrýlarǵa jeńildigi bar dárilik zattardy berý resimdemelerin ońaılandyrý qarastyrylýda. Dárigerler jeńildigi bar dáriler reseptin sozylmaly aýrýlary bar dıspanserlik esepte turatyn naýqastar úshin toqsanyna bir ret, qymbat dáriler alatyn aýyr túrdegi syrqattanǵandar úshin aı saıyn jazyp beretin bolady. Dárihanalar naýqastarǵa berilgen resepter negizinde sáıkes dárilik zattardy berip, olardyń esebin júrgizedi. Jeńildigi bar dárilerdi berý resimderiniń barlyǵy avtomattandyrylady dep josparlanýda.
Mınıstr «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń basty baǵyttarynyń biri – aýrýlardy basqarý baǵdarlamasyn engizý bolyp tabylatynyn aıtty. Ol pasıentterge medqyzmetkerlermen birlese otyryp óz aýrýlaryn basqarýǵa jáne pasıenttiń mýltıdıssıplınarlyq komandalarmen únemi baılanysta bola otyryp, aýrýdyń asqynýyna jol bermeýge, ózine ózi kómek kórsetý mashyqtaryn úırenýge jáne densaýlyǵyna áser etetin faktorlardy baqylaýǵa múmkindik beredi.
Mınıstrlik mamandary mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý boıynsha jol kartasyn ázirlep, bekitti. Atalǵan qujatqa sáıkes, bıylǵy jyly normatıvtik-quqyqtyq baza jasalyp, Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory qurylyp, bul 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap belgilengen somany jınaqtaý jáne 2017 jylǵy 1 shildeden bastap medısınalyq qyzmetter tólemderin júzege asyrýǵa múmkindik beredi.
Mekeme basshysy 2016 jyly áleýmettik-eńbek salasyndaǵy jumysynyń basty baǵyty – halyqty jumyspen qamtý men jumys oryndaryn saqtaý bolyp tabylatynyn, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda 156 myńǵa jýyq azamat jumysqa ornalastyrylǵanyn, onyń ishinde turaqty jumyspen qamtylǵan adamdar sany 142,3 myń bolǵanyn habarlady.
Osydan keıin Tamara Dúısenova Memleket basshysynyń 2015 jylǵy 30 qarashadaǵy «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyndaǵy jumyssyzdyqqa jol bermeý boıynsha berilgen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda mekeme mamandary jumyspen qamtý baǵdarlamasyn jandandyrý boıynsha jumys júrgizgenin málimdedi.
Kásiporyndarda joǵary bilikti mamandardyń jumys oryndaryn saqtaý maqsatynda jumys ýaqytynyń qysqarýyna baılanysty eńbekaqynyń 2/3 bóligin ýaqytsha sýbsıdııalaý tetikteri engiziledi. Sonymen birge, kásiporyn jumys ornyn saqtaǵan jaǵdaıda, qyzmetkerlerdi, onyń ishinde jumys isteıtin jastardy jumys berýshiler tarapynan qosa qarjylandyrýmen nemese tolyq memleket esebinen oqytýdy uıymdastyrý qarastyrylady. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń aıasynda jańa bastamalardy júzege asyrý maqsatynda 60 myńǵa jýyq adamdy memlekettik qoldaý sharalarymen qamtý arqyly qosymsha 63 mlrd. teńge bólý qarastyrylyp otyr.
Mınıstr halyqty áleýmettik qoldaý sharalary jaıynda aıta kelip, bıyl yntymaqty zeınetaqyny 9%-ǵa arttyrý maqsatynda jáne múgedektik, asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik tólemaqyny 25%-ǵa, shákirtaqyny 25%-ǵa ulǵaıtý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 1,6 trln. teńge bólinetinin atap aıtty. Azamattyq qyzmetshiler eńbekaqysyn tóleýdiń jańa júıesin engizýge 268 mlrd. teńge bólý qarastyrylady. Áleýmettik qamsyzdandyrý júıelerin jańǵyrtý boıynsha jumys jalǵastyrylyp, 2014 jyldan bastap Aqmola, Shyǵys Qazaqstan men Jambyl oblystarynda az qamtylǵan azamattarǵa shartty aqshalaı kómek kórsetýdi engizýdiń «О́rleý» respýblıkalyq qanatqaqty jobasy sátti júzege asyrylyp keledi. 2015 jyldyń 1 shildesinen bastap osy tárizdes aımaqtyq pılottyq jobalar qosymsha 38 aýdandar men qalalarda jergilikti bıýdjet esebinen iske asyrylýda.
Sóz sońynda Tamara Dúısenova mınıstrlik qyzmetiniń barlyq baǵyttary boıynsha jumys 2016 jyly Elbasy men Úkimet tapsyrmasynyń negizinde jalǵastyrylatynyn habarlady.
Shara barysynda Astana men Almaty qalasy ákimderiniń orynbasarlary kún tártibindegi máseleler boıynsha óz qalalarynda atqarylyp jatqan is-shara jaıyn baıandasa, ana men bala densaýlyǵyna jaýapty mekeme ókili óz isterindegi ilgeri basý men oryn alǵan kemshilikterdi atap ótti. Sondaı-aq, jeke dárigerlik mekemeler tarapynan sóz alǵan Qaraǵandy qalasynyń jekemenshik aýrýhana ókili ózderiniń artyqshylyqtary men jetken jetistikterin úlgi etti.
Alqa májilisin qorytý úshin sóz alǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva sońǵy jyldarda densaýlyq salasynda aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizgenimizdi tilge tıek ete otyryp, áli de kóp bolyp qolǵa alar is barshylyq ekenin atap ótti. Máselen, densaýlyq saqtaý mekemelerine qarjy memleket tarapynan jeterlik deńgeıde bólinedi, alda sony tıimdi ári únemdi paıdalaný kerektigine nazar aýdartty. Aldaǵy ýaqytta medısınalyq mekemelerde eki basshy bolatynyn, ıaǵnı bireýi negizgi qyzmetke, al ekinshisi qarjylyq-sharýashylyq baǵytyna jaýap beretinin aıta kelip: «Jalpy basqarý júıesine múldem ózge qadamdy ázirlegimiz keledi. Bas dáriger – ol naýqasty emdeýmen aınalysýy kerek. Ol qarjylyq-sharýashylyq qyzmetke aralaspaýy tıis. Bas dáriger býhgalterııa, esepter, sheksiz tekserýlerge, sondaı-aq sapaly qyzmet kórsetý úshin ózi basqaryp otyrǵan mekemege qosymsha qarjy tartý máselelerine basyn qatyrmaýy qajet. Sondyqtan da osy eki qyzmetti bólý kerek», – dedi D.Nazarbaeva. Osy oraıda ol máseleniń ekinshi bóligimen dırektor nemese menedjer aınalysýy tıis ekenin atap ótti.
Áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizýdiń mánin túsindire kelip: «Alda áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizý kútip tur. Osy taqyryp aınalasynda kóptegen talqylaýlar, túsindirýler júrip jatyr jáne keıbir aqparat kózderi burmalanǵan málimetter arqyly halyqqa úreı men qorqynysh týdyratyn derekterdi jetkizgen. Sondyqtan da bul baǵytta túsindirý jumystary júrgizilýi kerek», – dedi D. Nazarbaeva.
Mundaı júıe elimizde buryndary iske qosylyp, alaıda, tıisti deńgeıde júzege aspaǵanyn eske salyp ótken Vıse-premer, degenmen de medısınalyq saqtandyrý júıesin umyt qaldyrý durys emes ekenin sóz etti. Bul turǵyda qatelikterdi eskerip, ony damyta túsý kerek ekenin jetkizdi.
«Barlyǵyn jaýyp tastaýdyń saldarynan, ókinishke qaraı, biz kóp jyldarǵa artta qalyp qoıdyq. Sondyqtan da medısınalyq saqtandyrý degen ne? Bul – bárinen buryn medısınalyq mekemelerdi qarjylandyrý júıesi. Júıe medısınalyq mekemelerdi kútip ustaý men qarjyny ıgerýge emes, ıaǵnı tutynýshylar múddesine, qyzmetke, naýqastarǵa negizdelgen. Atap aıtqanda, saqtandyrý aqshasy emdelýshiniń sońynan erip júredi. Bul qyzmet barsha jumys isteıtin Qazaqstan turǵyndarynyń tólemi. Osy jaǵdaıda biz ózara kómektiń kassasyn quramyz. Medısınalyq saqtandyrý ózin ózi jumyspen qamtyǵan turǵyndardy kóleńkeden shyǵarýǵa kómektesedi. Resmı jumys istep, barshasy sııaqty salyq tólep júrgen azamattar sekildi, ózin ózi jumyspen qamtyǵan 2,7 mln. adam da tegin medısınalyq kómek alyp, olardyń balalary aqysyz bilim alýda, mamandyqqa tegin oqytylýda, sondaı-aq eldiń bıýdjetine eshteńe de salmastan áleýmettik qorǵaýǵa, zeınetkerlikke úmittenedi. Bul – ádiletsizdik. Árıne, bir jaǵynan alyp qaraǵanda, memleket bul úrdisti elemeı keldi. Sebebi adamdar ózderin jumyspen, tabyspen qamtamasyz etip jatty. Alaıda, eger de áleýmettik salanyń joǵary deńgeıge shyǵýyn, sonymen qatar elimizde jaqsy joldar bolýyn qalasaq, balalardyń jaqsy bilim alyp, qartaıǵan shaǵymyzda árqaısymyz laıyqty ómirge senim artý úshin biz salyq tóleýimiz kerek. Iаǵnı, bul qadamdar bizge unasa da, unamasa da qajet», – dedi Vıse-premer D.Nazarbaeva.
Berik SADYR,
«Egemen Qazaqstan».
Astanada Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstrliginiń 2015 jylǵy atqarylǵan jumystar nátıjesi men 2016 jyldaǵy alda turǵan mindetteri týraly keńeıtilgen Alqa májilisi ótti. Otyrysqa Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva, Prezıdent Ákimshiliginiń, Premer-Mınıstr Keńsesiniń ókilderi, Astana jáne Almaty qalalary, oblys ákimderiniń orynbasarlary men mınıstrliktiń qurylymdyq bólimsheleriniń basshylary qatysty.
Densaýlyq saqtaý jáne áleýmettik damý mınıstri Tamara Dúısenova Alqa májilisin asha otyryp, 2015 jyly Elbasy aıqyndaǵan «Bes ınstıtýttyq reformany júzege asyrý boıynsha 100 naqty qadam» Ult Josparyn oryndaý sharalarynyń zańnamalyq jáne ınstıtýttyq negizderi qurylǵanyn eske saldy. Ult Josparyna sáıkes, 2015 jyly jańa Eńbek kodeksi, mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizý, ataýly áleýmettik kómekti jańa pishimde kórsetý, halyqtyń kóshi-qon máselelerin retteýdegi jańa tásilder týraly zańdar qabyldanyp, «Halyqty jumyspen qamtý týraly» Zań ázirlendi. Barlyq qujattar, bir jaǵynan, halyqty áleýmettik qoldaýdyń keshendi jáne ataýly júıesin qurýǵa, ekinshi jaǵynan, elimizdegi ınvestısııalyq aýandy jaqsartýǵa baǵyttaldy.
Sonymen qatar, 2015 jyly Qazaqstan Respýblıkasynyń Densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2011-2015 jyldarǵa arnalǵan «Salamatty Qazaqstan» memlekettik baǵdarlamasyn júzege asyrý aıaqtaldy. Onyń negizgi nátıjeleri – ómir súrý uzaqtyǵynyń ulǵaıýy, jalpy ólim kórsetkishiniń, onyń ishinde ana jáne sábı óliminiń azaıýy boldy. Bıylǵy jyly mınıstrlik densaýlyq saqtaý salasyn damytýdyń 2016-2019 jyldarǵa arnalǵan «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasyn jasap, ony Elbasy osy jylǵy 15 qańtarda bekitti. Bul qujat aldyńǵy baǵdarlamalardyń jalǵasy ári densaýlyq saqtaý salasyndaǵy túbegeıli ózgeristerdiń ári qaraı tolyqtyrylýy bolyp tabylady.
Jańa baǵdarlamanyń mańyzdy baǵyttarynyń biri – aýrýlardyń aldyn alý men ony eskertý. Osy turǵyda mekeme mamandary ulttyq egý kúntizbesin júzege asyrý tıimdiligin arttyrýdyń jol kartasyn jasady. Ol juqpaly aýrýlardy eskertý men olardyń aldyn alý boıynsha qoǵamdy áleýmettik jumyldyrý josparyn jasaýdy, aımaqtardaǵy epıdemıologııalyq jaǵdaıdyń aldyn alý men baqylaý júıelerin jetildirýdi qarastyrady. Sonymen qatar, «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń aıasynda mekteptegi medısınany bilim berý júıesinen densaýlyq saqtaý júıesine berý qarastyrylyp, oqýshylarǵa arnalǵan saýyqtyrý sharalarynyń kúntizbesin jasaý josparlanyp otyr. Sondaı-aq, medısınalyq uıymdardy tehnıkalyq jáne kadrlyq jaǵynan qamtamasyz etýdi esepke ala otyryp, júkteme normatıvterin qaıta qaraý kózdelgen. Aýrýdy erte kezeńde anyqtaý máseleleri boıynsha medqyzmetkerlerdi oqytý uıymdastyrylyp, skrınıngtik tekserýden ótken azamattardy baqylaý men esepke alýdyń aqparattyq júıesi qurylady. Munyń barlyǵy áleýmettik máni bar aýrýlardyń deńgeıin tómendetý men asqynýlar sanyn azaıtýǵa múmkindik beredi.
Budan basqa emhanalardaǵy jasandy kezekti azaıtý maqsatynda eresek turǵyndardyń profılaktıkalyq tekserý tártipteri jeńildetiletinin habarlady. Azamattar mindetti profılaktıkalyq tekserýden ótý úshin halyqqa qyzmet kórsetý ortalyqtaryna baryp, medısınalyq anyqtama ala alady. Dıspanserlik esepte turǵan aýrýlarǵa jeńildigi bar dárilik zattardy berý resimdemelerin ońaılandyrý qarastyrylýda. Dárigerler jeńildigi bar dáriler reseptin sozylmaly aýrýlary bar dıspanserlik esepte turatyn naýqastar úshin toqsanyna bir ret, qymbat dáriler alatyn aýyr túrdegi syrqattanǵandar úshin aı saıyn jazyp beretin bolady. Dárihanalar naýqastarǵa berilgen resepter negizinde sáıkes dárilik zattardy berip, olardyń esebin júrgizedi. Jeńildigi bar dárilerdi berý resimderiniń barlyǵy avtomattandyrylady dep josparlanýda.
Mınıstr «Densaýlyq» memlekettik baǵdarlamasynyń basty baǵyttarynyń biri – aýrýlardy basqarý baǵdarlamasyn engizý bolyp tabylatynyn aıtty. Ol pasıentterge medqyzmetkerlermen birlese otyryp óz aýrýlaryn basqarýǵa jáne pasıenttiń mýltıdıssıplınarlyq komandalarmen únemi baılanysta bola otyryp, aýrýdyń asqynýyna jol bermeýge, ózine ózi kómek kórsetý mashyqtaryn úırenýge jáne densaýlyǵyna áser etetin faktorlardy baqylaýǵa múmkindik beredi.
Mınıstrlik mamandary mindetti áleýmettik medısınalyq saqtandyrý boıynsha jol kartasyn ázirlep, bekitti. Atalǵan qujatqa sáıkes, bıylǵy jyly normatıvtik-quqyqtyq baza jasalyp, Áleýmettik medısınalyq saqtandyrý qory qurylyp, bul 2017 jylǵy 1 qańtardan bastap belgilengen somany jınaqtaý jáne 2017 jylǵy 1 shildeden bastap medısınalyq qyzmetter tólemderin júzege asyrýǵa múmkindik beredi.
Mekeme basshysy 2016 jyly áleýmettik-eńbek salasyndaǵy jumysynyń basty baǵyty – halyqty jumyspen qamtý men jumys oryndaryn saqtaý bolyp tabylatynyn, «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasyn júzege asyrý aıasynda 156 myńǵa jýyq azamat jumysqa ornalastyrylǵanyn, onyń ishinde turaqty jumyspen qamtylǵan adamdar sany 142,3 myń bolǵanyn habarlady.
Osydan keıin Tamara Dúısenova Memleket basshysynyń 2015 jylǵy 30 qarashadaǵy «Qazaqstan jańa jahandyq naqty ahýalda: ósim, reformalar, damý» atty Qazaqstan halqyna Joldaýyndaǵy jumyssyzdyqqa jol bermeý boıynsha berilgen tapsyrmasyn oryndaý maqsatynda mekeme mamandary jumyspen qamtý baǵdarlamasyn jandandyrý boıynsha jumys júrgizgenin málimdedi.
Kásiporyndarda joǵary bilikti mamandardyń jumys oryndaryn saqtaý maqsatynda jumys ýaqytynyń qysqarýyna baılanysty eńbekaqynyń 2/3 bóligin ýaqytsha sýbsıdııalaý tetikteri engiziledi. Sonymen birge, kásiporyn jumys ornyn saqtaǵan jaǵdaıda, qyzmetkerlerdi, onyń ishinde jumys isteıtin jastardy jumys berýshiler tarapynan qosa qarjylandyrýmen nemese tolyq memleket esebinen oqytýdy uıymdastyrý qarastyrylady. «Jumyspen qamtýdyń jol kartasy-2020» baǵdarlamasynyń aıasynda jańa bastamalardy júzege asyrý maqsatynda 60 myńǵa jýyq adamdy memlekettik qoldaý sharalarymen qamtý arqyly qosymsha 63 mlrd. teńge bólý qarastyrylyp otyr.
Mınıstr halyqty áleýmettik qoldaý sharalary jaıynda aıta kelip, bıyl yntymaqty zeınetaqyny 9%-ǵa arttyrý maqsatynda jáne múgedektik, asyraýshysynan aıyrylý jaǵdaıy boıynsha memlekettik áleýmettik tólemaqyny 25%-ǵa, shákirtaqyny 25%-ǵa ulǵaıtý úshin respýblıkalyq bıýdjetten 1,6 trln. teńge bólinetinin atap aıtty. Azamattyq qyzmetshiler eńbekaqysyn tóleýdiń jańa júıesin engizýge 268 mlrd. teńge bólý qarastyrylady. Áleýmettik qamsyzdandyrý júıelerin jańǵyrtý boıynsha jumys jalǵastyrylyp, 2014 jyldan bastap Aqmola, Shyǵys Qazaqstan men Jambyl oblystarynda az qamtylǵan azamattarǵa shartty aqshalaı kómek kórsetýdi engizýdiń «О́rleý» respýblıkalyq qanatqaqty jobasy sátti júzege asyrylyp keledi. 2015 jyldyń 1 shildesinen bastap osy tárizdes aımaqtyq pılottyq jobalar qosymsha 38 aýdandar men qalalarda jergilikti bıýdjet esebinen iske asyrylýda.
Sóz sońynda Tamara Dúısenova mınıstrlik qyzmetiniń barlyq baǵyttary boıynsha jumys 2016 jyly Elbasy men Úkimet tapsyrmasynyń negizinde jalǵastyrylatynyn habarlady.
Shara barysynda Astana men Almaty qalasy ákimderiniń orynbasarlary kún tártibindegi máseleler boıynsha óz qalalarynda atqarylyp jatqan is-shara jaıyn baıandasa, ana men bala densaýlyǵyna jaýapty mekeme ókili óz isterindegi ilgeri basý men oryn alǵan kemshilikterdi atap ótti. Sondaı-aq, jeke dárigerlik mekemeler tarapynan sóz alǵan Qaraǵandy qalasynyń jekemenshik aýrýhana ókili ózderiniń artyqshylyqtary men jetken jetistikterin úlgi etti.
Alqa májilisin qorytý úshin sóz alǵan Premer-Mınıstrdiń orynbasary Darıǵa Nazarbaeva sońǵy jyldarda densaýlyq salasynda aıtarlyqtaı tabystarǵa qol jetkizgenimizdi tilge tıek ete otyryp, áli de kóp bolyp qolǵa alar is barshylyq ekenin atap ótti. Máselen, densaýlyq saqtaý mekemelerine qarjy memleket tarapynan jeterlik deńgeıde bólinedi, alda sony tıimdi ári únemdi paıdalaný kerektigine nazar aýdartty. Aldaǵy ýaqytta medısınalyq mekemelerde eki basshy bolatynyn, ıaǵnı bireýi negizgi qyzmetke, al ekinshisi qarjylyq-sharýashylyq baǵytyna jaýap beretinin aıta kelip: «Jalpy basqarý júıesine múldem ózge qadamdy ázirlegimiz keledi. Bas dáriger – ol naýqasty emdeýmen aınalysýy kerek. Ol qarjylyq-sharýashylyq qyzmetke aralaspaýy tıis. Bas dáriger býhgalterııa, esepter, sheksiz tekserýlerge, sondaı-aq sapaly qyzmet kórsetý úshin ózi basqaryp otyrǵan mekemege qosymsha qarjy tartý máselelerine basyn qatyrmaýy qajet. Sondyqtan da osy eki qyzmetti bólý kerek», – dedi D.Nazarbaeva. Osy oraıda ol máseleniń ekinshi bóligimen dırektor nemese menedjer aınalysýy tıis ekenin atap ótti.
Áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizýdiń mánin túsindire kelip: «Alda áleýmettik medısınalyq saqtandyrýdy engizý kútip tur. Osy taqyryp aınalasynda kóptegen talqylaýlar, túsindirýler júrip jatyr jáne keıbir aqparat kózderi burmalanǵan málimetter arqyly halyqqa úreı men qorqynysh týdyratyn derekterdi jetkizgen. Sondyqtan da bul baǵytta túsindirý jumystary júrgizilýi kerek», – dedi D. Nazarbaeva.
Mundaı júıe elimizde buryndary iske qosylyp, alaıda, tıisti deńgeıde júzege aspaǵanyn eske salyp ótken Vıse-premer, degenmen de medısınalyq saqtandyrý júıesin umyt qaldyrý durys emes ekenin sóz etti. Bul turǵyda qatelikterdi eskerip, ony damyta túsý kerek ekenin jetkizdi.
«Barlyǵyn jaýyp tastaýdyń saldarynan, ókinishke qaraı, biz kóp jyldarǵa artta qalyp qoıdyq. Sondyqtan da medısınalyq saqtandyrý degen ne? Bul – bárinen buryn medısınalyq mekemelerdi qarjylandyrý júıesi. Júıe medısınalyq mekemelerdi kútip ustaý men qarjyny ıgerýge emes, ıaǵnı tutynýshylar múddesine, qyzmetke, naýqastarǵa negizdelgen. Atap aıtqanda, saqtandyrý aqshasy emdelýshiniń sońynan erip júredi. Bul qyzmet barsha jumys isteıtin Qazaqstan turǵyndarynyń tólemi. Osy jaǵdaıda biz ózara kómektiń kassasyn quramyz. Medısınalyq saqtandyrý ózin ózi jumyspen qamtyǵan turǵyndardy kóleńkeden shyǵarýǵa kómektesedi. Resmı jumys istep, barshasy sııaqty salyq tólep júrgen azamattar sekildi, ózin ózi jumyspen qamtyǵan 2,7 mln. adam da tegin medısınalyq kómek alyp, olardyń balalary aqysyz bilim alýda, mamandyqqa tegin oqytylýda, sondaı-aq eldiń bıýdjetine eshteńe de salmastan áleýmettik qorǵaýǵa, zeınetkerlikke úmittenedi. Bul – ádiletsizdik. Árıne, bir jaǵynan alyp qaraǵanda, memleket bul úrdisti elemeı keldi. Sebebi adamdar ózderin jumyspen, tabyspen qamtamasyz etip jatty. Alaıda, eger de áleýmettik salanyń joǵary deńgeıge shyǵýyn, sonymen qatar elimizde jaqsy joldar bolýyn qalasaq, balalardyń jaqsy bilim alyp, qartaıǵan shaǵymyzda árqaısymyz laıyqty ómirge senim artý úshin biz salyq tóleýimiz kerek. Iаǵnı, bul qadamdar bizge unasa da, unamasa da qajet», – dedi Vıse-premer D.Nazarbaeva.
Berik SADYR,
«Egemen Qazaqstan».
