Túbi bir týysqan

Elbasy Nursultan Nazarbaev Islam Yntymaqtastyǵy Uıymynyń sammıtine qatysý úshin Ystambulǵa sapary barysynda Túrik Respýblıkasynyń Prezıdenti Redjep Taıyp Erdoǵanmen de kezdesip, ekijaqty kelissózder júrgizedi dep kútilýde. Osyǵan baılanysty Qazaqstan men Túrkııa elderi arasyndaǵy búgingi yntymaqtastyq týraly qysqasha aıtyp ótkendi jón kórdik. Astana men Ankara arasyndaǵy baılanystardyń damý serpini qazaq pen túrik halyqtarynyń týystyq, tarıhı tamyr jáne mádenı qundylyqtar ortaqtastyǵy negizinde qalyptasyp, aımaqtyq jáne halyqaralyq máseleler, energetıkalyq qaýipsizdik pen ekonomıkalyq ózara birlesken is-qımyldyń negizindegi yn­tymaqtastyq sıpatynda alǵa basyp keledi. Túrkııa Qazaq­stan­­nyń Ortalyq Azııadaǵy kósh­basshylyq rólin moıyndap, ony osy aımaqtaǵy eń mańyzdy áriptesi dep sanaıdy. Búkilálemdik saıasatta oıyp alar orny bar eń yqpaldy túrki­­­­­tildes memleket retinde Qazaqstan jaǵy da óziniń syrtqy saıasat strategııasynda Túrkııanyń mańyzdylyǵyn joǵary qoıady. Ekijaqty konstrýktıvti únqatysý­larmen qatar, Qazaqstan men Túrkııa BUU, IYU, EQYU, AО́SShK, Túrki keńesi jáne t.b. sııaqty halyqaralyq uıymdar sheńberiniń pishiminde de kópqyrly ózara is-qımyldy damytyp otyr. Eki memleket kóshbasshy­lary­nyń jıi kezdesip turatyn­dyǵyn sońǵy ýaqyttardaǵy myna derekterden-aq kórýge bolady. 2012 jyldyń 11-12 qazany kúnderinde Qazaqstan Prezıdenti N.Nazarbaev Túrkııaǵa resmı saparmen bardy. Sapar barysynda ol osy eldiń sol kezdegi Prezıdenti A.Gúlmen jáne sol kezdegi Pre­mer-mınıstr R.Erdoǵanmen ekijaqty kelissózder júrgizdi. Osy saparynyń barysynda N.Nazarbaev Qazaqstan men Túrkııa arasyndaǵy Strategııalyq yntymaqtastyq keńesiniń alǵashqy otyrysyna qatysty. Osy saparynda Elbasy Ankarada túriktiń jetekshi isker azamattarymen de kezdesip, olardy Qazaqstan ekonomıkasynyń perspektıvaly jobalaryna ınvestısııa salýǵa shaqyrdy. Sondaı-aq, R.Erdoǵanmen birge Qazaqstan-Túrkııa bıznes-forýmyna qatysty. Al, Prezıdent A.Gúlmen birge Qazaqstannyń Túrkııadaǵy óneriniń kúnderi sheńberinde uıymdastyrylǵan gala-konsertti tamashalaǵan edi. 2014 jyldyń 4-5 shildesinde N.Nazarbaev Túrkııanyń Bodrým qalasynda bolǵan Túrkitildes memleketterdiń IV sammıtine qatysty. Osy jyldyń 27-28 tamyzy kúnderi N.Nazarbaev Ankaraǵa jumys saparymen baryp, saılaýda jeńip shyqqan Prezıdent R.Erdoǵandy ulyqtaý saltanatyna qatysty. Joǵary deńgeıdegi ekijaqty kezdesýdiń eń sońǵysy byltyrǵy 15-17 sáýir kúnderi Astanada ótti. Osy kúnderi Túrik Respýb­lıkasynyń Prezıdenti R.Er­doǵan Qazaqstanǵa memlekettik saparmen keldi. Sapar barysynda eki el Prezıdentteriniń qatysýymen Strategııalyq yntymaqtastyqtyń ekinshi otyrysy uıymdastyryldy. Eki memlekettiń parlament­aralyq qatynastary da tolyq túsinistik pen konstrýktıvti ún­qatysý arnasynda órbý ústinde. Túrkııa Qazaqstannyń ma­ńyzdy saýda-ekonomıkalyq árip­testeriniń qataryna jatady. Eki eldiń arasyndaǵy saýda aınalymy 2014 jyly 3,29 mlrd. AQSh dollary kóleminde boldy. Sonyń ishinde eksport – 2,27 mlrd., ımport 1,02 mlrd. dollardy qurady. 2015 jyldyń alǵashqy jartysyndaǵy taýar aınalymy 1,2 mlrd. dollar kóleminde boldy. Saýda-ekonomıkalyq baılanystardy damytýǵa eki eldiń ara­syndaǵy Úkimetaralyq ekono­mıkalyq komıssııa tıimdi tetik rólin atqarýda. Onyń sońǵy otyrysy 2014 jyldyń 24-26 sáýir kúnderi Astanada bolǵan edi. Kelesi otyrys Túrkııada ótedi dep belgilengen. Qazaqstan men Túrkııa ara­syn­daǵy mádenı-gýmanıtarlyq baılanystardyń damýy óte jo­ǵary belsendilik sıpatynda dep sanalady. Eki jaqtyń mádenı sharalarǵa qatysý, shyǵarmashylyq delegasııa­larmen almasý, týysqan qalalar men aımaqtar arasyndaǵy baılanystar tyǵyzdyǵy artyp keledi. 2010 jyly Astanada Túrik Respýblıkasynyń alǵashqy Pre­zıdenti Mustafa Kemal Atatúrikke eskertkish ashyldy. Sol jyly Ankarada da Qazaqstannyń Tuń­ǵysh Prezıdenti Nursultan Nazarbaevqa eskertkish qoıyldy. Bul da eki eldiń jaqyndastyǵynyń aıqyn kórinisi. Bulardan basqa, túrik jaǵynyń bastamasymen Túrkııa aýmaǵynda Abaıǵa, Abylaı hanǵa, M.Áýezovke jáne Qabanbaı batyrǵa eskertkishter ashyldy. Al, Maǵjan Jumabaevqa túrik jerin­degi eskertkish Qazaqstan Táýel­sizdigin almaı turyp-aq ashylǵan edi. Mine, qysqasha aıtqanda, eki eldiń arasyndaǵy baılanystardyń qarqyny osyndaı. Jaqsybaı SAMRAT, «Egemen Qazaqstan».