Ol óz mamandyǵyn aqjal tolqyndy teńizdegi kemeniń jaýapkershilik, bilimdilik, biliktilik, tájirıbelilik, senimdilik, tipti, jeldiń baǵytyn tamyrshydaı dóp basatyn ishki túısiktiń kúshtiligi sekildi alýan da alýan qasıet pen alapat sezimder bir basynan tabylatyn kapıtanyna teńeıdi. Oblystyq aýrýhananyń anestezıologııa jáne reanımatologııa bólimshesinde kún, saǵat saıyn ómir úshin maıdan júrip jatady. Dárigerlerdiń shalt qımyly men kózdi ashyp-jumǵansha qabyldaıtyn sheshimi, onyń dáldikpen mashyqty oryndalýy ár naýqastyń myna dúnıede qalý-qalmaýynyń negizi bolyp tabylady. Dárigerge qatelesýge bolmaıdy. Qatelespes úshin qanshama bilim, tájirıbe, osy iske degen ynta-yqylas, tózimdilik kerek ekenin anestezıolog-reanımatolog mamandyǵynyń ystyq-sýyǵyn 26 jyl boıy kórip kele jatqan Irına Pavlovna Shapko biledi.
– Jan saqtaý bólimine adamdar ártúrli jaǵdaımen túsedi. Keıde sol adamnyń taǵdyryna jazylyp turǵan oqys jaǵdaılardan bolǵan aýyr jaraqat, ýlaný, ózge aýrýlardyń asqynýy kezinde dárigerler jańa tehnologııalardy, dári-dármekterdi bilimdilikpen qoldanǵanmen ajal, shirkin, des bermeıdi. Ondaıda dárigerdiń ishki jan dúnıesiniń kúızelisin túsiný, seziný ońaı emes. Aýyr halde túsetin aýrýlardy ajaldan arashalap, olar úshin ómirdiń úmit otyn jaǵyp qoıǵanyńda qalaı qýanbaısyń? Mundaı sátter bizdi rýhtandyrady, kúsh beredi. Esin jıǵan naýqastyń alǵys seziminen de bizdiń qýanyshymyz basym túsip jatady, – deıdi Irına Pavlovna.
Ol jalpy medısınanyń qaı salasyndaǵy da dárigerlerdiń eńbegin joǵary baǵalaıdy. Ádette, medısınanyń ózge salasyndaǵy terapevt, kardıolog, okýlıst, endokrınolog sekildi barlyq dáriger naýqaspen tildesedi, ony tyńdaıdy, dıagnozyn qoıyp, tıisti emin belgileıdi. Bul jumys dárigerdiń de, naýqastyń da kóp degende jarty saǵattyq ýaqytyn alýy yqtımal. Al, anestezıologııa-reanımatologııa bólimshesine túsken aýrýlar negizinen esin bilmeıdi, ómir men ólimniń arasynda jatqan adammen tildesý múmkin emes. Naýqasty dárigerler komandasynyń bir sheshimi ári, bir sheshimi beri etýi múmkin.
Durys sheshim qabyldaý úshin dárigerler komandasy qanshalyqty bilimdi, bilikti bolýy kerek ekeni taǵy belgili. Osyndaı arpalysqan jumystyń arasynda aýdandardan, alys aýyldardan jedel járdem kerek etken dabyldar da túsip jatady. Ondaıda kezegimen Irına Pavlovna da jeńil kólikke nemese tikushaqqa otyryp, shuǵyl attanady. Irına Pavlovnanyń 26 jylda bir ret te qatelesip, aýzyn arandaı ashyp turatyn ajaldan jeńilis tapqan sáti bolmapty. Muny ol óziniń ǵana emes, jansaqtaý bólimshesi dárigerler komandasynyń mańdaı teri, ózin osy salaǵa úıretken, baýlyǵan ustazdarynyń arqasy dep túsinedi. Bólimshedegi aǵa býyn anestezıolog-reanımatolog dárigerlerdiń barlyǵy da ınstıtýtty «qyzyl» dıplommen bitirgen, barlyǵynyń derlik ǵylymı dárejesi bar.
О́zi osy kezge deıin 25 ǵylymı maqala jazdy, ótken jyly Ekaterınbýrg qalasyna baryp, biliktiligin taǵy da kóterip keldi. Jansaqtaý bólimindegi asa aýyr naýqastardy «tamaqtandyrý» tehnologııasyn engizýge muryndyq boldy. Muny oblystyń bas anestezıolog-reanımatolog dárigeri Iýrıı Moıseev bastaǵan áriptesteri qup aldy, nátıjesi de jaman emes. Birde ol jumystan keıin dúkenge bardy. Kópshiliktiń ishinde jas áıeldiń kóılek tańdap jatqan sátin syrttaı baqylap turdy, biraq bar nazary áıelde emes, kóılekte bolatyn. Kenet muny baıqaǵan áıel oǵan jalt qarady da, «Sizdiń atyńyz Irına Pavlovna emes pe?» dep surady. – О́ziniń aıtýymen men de ony esime túsirdim. Osydan 12 jyl buryn esiktiń aldynda turǵan gaz balony jarylyp, ústi-basy, betiniń saý tamtyǵy qalmaı kúıip qalǵan áıel aýyr halde túsken bolatyn. Bet terisi tutas kúıgenmen jaraqat onsha tereńdemegen, sondyqtan, ony jaqsy emdese barlyǵy da durystalatynyn bilgenbiz. Biraq ýyzdaı jas kelinshek óziniń betin kórgende ómirden túńildi, tipti, jaryq dúnıemen qoshtasqysy keletinin de aıtyp jatty. Beti beri qaraǵannan keıin oǵan psıhologııalyq kómek kórsettim. Osynyń barlyǵy da kelinshektiń ómirge qushtarlyǵyn, tózimdiligin qaıta oıatqan bolýy kerek, kórgen beınetin umyta bastapty. Betinde tyrtyq ta qalmaǵan. Árıne, onyń aıtqan alǵysy meniń de janymdy jadyratty, – deıdi Irına Pavlovna.
Al, operasııa kezinde anestezıologtar teatrdaǵy perdeniń syrtynda qalatyn rejısser sekildi. Naýqas hırýrgti kóredi. Biraq anestezıologsyz operasııa jasalmaıdy, reanımatologtar aýrýdy syn saǵattardan, mınýttardan aman alyp shyǵady. Jan saqtaý bólimindegi jumystyń nátıjesi dárigerlerdiń bilimi men biliktiligine tikeleı baılanysty. О́ıtkeni, anestezıolog pen reanımatologtiń medısınanyń barlyq salasynan qordaly bilimi bolýy tıis. Bul salanyń ereksheligi de, qıyndyǵy da osy. Qaraǵandy ınstıtýtynyń emdeý fakýltetin úzdik bitirip, terapevt dáriger bolyp, týǵan qalasy Qostanaıǵa oralǵan jas Irınany oblystyq aýrýhanadaǵy aldyńǵy býyn dárigerler birden osy jansaqtaý bólimine alyp qaldy. – Anestezıolog-reanımatolog bolamyn dep oılamaǵan edim. Biraq ustazdaryma qarsylyq ta kórsetken joqpyn, jumystyń jaýapkershiligine tózdim. Men de Gıppokratqa bergen antty asa joǵary sezinetin býynnan edim, aýyr aýrýlardy tastap ketý kúnámen birdeı bolatyn.
Ár naýqasty ajaldan aman alyp qalyp, emdeý palatasyna aýystyrǵanda erekshe qanaǵattanǵandyq sezimdi bastan keshemin. Dáriger baqyty osy shyǵar dep oılaımyn, – deıdi Irına Pavlovna áńgimesin jalǵaı túsip. Ol kóp jyldardan beri Qostanaı qalasyndaǵy medısına kolledjinde stýdentterge dáris oqıdy. Ustazdyqty óziniń jumysynan tys jaqsy kóretin isine sanaıdy. Medısınadaǵy urpaq baılanysynyń úzilmeýin oılaıdy. – Biz amerıkalyq, eýropalyq tehnologııaǵa umtylamyz. Sóz joq, olarda tehnıkalyq jaǵynan ozyq úrdister bar. Biraq bizdiń medısınadaǵy dástúr bolyp qalyptasqan qundylyqtardy jetkilikti baǵalaýǵa tıispiz. Ol, eń aldymen, dárigerdiń naýqasqa adamgershilikpen, meıirimdilikpen qaraýy der edim. Ýaqyt barlyǵyn da ózgertedi, ádet-ǵuryp, tehnologııalar, hattamalar, dári-dármek te ózgeredi, jetildiriledi. О́zgermeıtin úsh nárse bar. Dárigerdiń ishki bilim baılyǵy, meıirimdi júregi jáne aldyna kelgen naýqas ǵasyrdan ǵasyrǵa jyljı beredi, – degende joǵary bilikti dáriger Irına Shapkonyń júzinen bir kemeldik, zııalylyq baıqalyp turdy. Sózine isi saı.
Názıra JÁRIMBETOVA,
«Egemen Qazaqstan»
QOSTANAI
