«Rahmet, sizge, Rafaıl!»

Semeılik kásipker Rafaıl Hazıpov qystyń aıazdy kún­deri­ne qaramastan jylyjaı salyp, kási­bin dóńgeletýde. Ká­sip­ker aýma­ǵy 400 sharshy metr­den asatyn jy­lyjaıda, kókónis pen gúl ósirýde. Jáne jumysqa birneshe múgedek, kembaǵal adamdardy da alyp, olardyń ýaqyty tıimdi ári paıdaly ótýin qamtamasyz etip otyr eken. Buryn­dary qaladaǵy gúl dúkenderine gúlder shetten ne­mese ońtús­tik oblys­tardan ta­sy­­maldanatyn. Endi, mine, kásip­­k­er Rafaıl Hazıpov turǵyn­dar­dy arzan ónimmen, al qalany kógal­­dandyrýshy mekemelerdi qajetti kóshettermen, nebir ádemi gúldermen qamtamasyz etý­di jolǵa qoımaq. Qazirdiń ózin­de jyly­jaıda qyzǵaldaq pen sar­ǵaldaq sııaqty gúlder alǵash búr jara bastady. – Gıasınt degen gúldi de ósirip jatyrmyz. Jylyjaıdyń yńǵaı­ly bolýynyń arqasynda dál qazir dalada salqyn ekenin gúlder múlde sezbeıdi, – deıdi osyndaǵy agronom Raýııa Danııarova. – Myna kórip tur­ǵan qatarlaryńyz úsh, tórt qatar­ǵa deıin kóbeıedi. Sharýa­shy­lyqtyń bolashaǵy bar. Zert­teýler  boıynsha gúlderdiń jyly­jaı­daǵylary da, bólmedegi ósim­dikteri de adamǵa ıgi áser etedi. Onyń ishinde  lalagúli, qaztaban gúli aýany lastanýdyń birneshe túrinen, sonyń ishinde  formaldegıdten tazartady. Al begonııa men fıkýs gúlderi úıińizge kelgen adamdardyń ja­ǵym­syz pıǵyldaryn óz boılary­na sińirip, sizderge tek oń energııa jiberedi deıdi zertteýshiler. Teledıdar, kompıýter, tolqyndy peshterdiń sáýlelerinen saq­tanýǵa sizderge  raýshan gúlder, orhıdeıa, órmelegish (lıana) ósim­dikter kómektesedi. Balalar ból­mesine shegirgúlderdi (fıalka) ornalastyrsańyz, olar­dyń jetkinshektiń ósip-jetilý ýa­qytyndaǵy kóńil-kúıin bir­qalyptylyqqa beıimdeıdi eken. Qaztamaq gúliniń qasynda 15 mınýttaı otyrsańyz da jetkilikti. Siz ózińizdiń jańa kúsh jınap, demalǵanyńyzdy sezesiz. О́ıtkeni, bul ósimdik efır maılaryn bólip shyǵarady. Sizdiń aǵzańyzdaǵy zat almasý prosesi ulǵaıa túsedi. Usaq japyraqty buryshtar men  rızantemalar otbasyndaǵy, ju­mys ornyndaǵy adamdardyń bir-birine degen jaqsy qarym-qaty­nastyń qalyptasýyna áser etedi. Rafaıl Hazıpovtyń aıtýyn­sha, qala ákimdigi men kóptegen mekemelerden  gúl kóshetterine tapsyrys qazirden bastap túsip jatyr. Jergilikti jylyjaıda ósirilgen gúlder bıyl 2 myń sharshy metr aýmaqqa egilmek. Bul ózge óńirlerden satyp alǵannan áldeqaıda paıdaly.  Jylyjaıda jıyrmaǵa jýyq adam jumys isteıdi desek, basym kópshiligi deni múmkindigi shekteýli jandar. Turaqty jalaqymen qamtylyp, tájirıbesi joqtary baǵbandyqqa úırenip jatyr. – Qarasha aıynan bastap, osy jerde eńbek etip jatyrmyn, – deıdi III toptaǵy múgedek jan Tatıana Svıstýnova. – Qulaǵy nashar estıtin birneshe adamdy ju­mysqa aldy. Qazirde gúl bap­taýdyń qyr-syryn meńgerip qaldym. Rafaıl Hazıpov jylyjaı qurýdy kóp jyldan beri jos­parlap kelgen eken. Qazir jańa sharýashylyǵynyń aıaq aly­sy jaman emes. Gúlden basqa jy­ly­jaıda kókónistiń túr-túri egilgen. Sebebi, syrttan tasy­mal­­danatyn qymbat kókónisten góri dám-sapasy kelisti otandyq, arzan ónimmen tutynýshylardy qamtyǵan asa paıdaly, deıdi ol. Qazir ol jospary birtindep iske asýda. Búgingi kúnde gúldermen qatar munda qyzanaq, qııar, pııaz ben askók te ósip jatyr. Raýshan NUǴMANBEKOVA SEMEI