Qyraǵy Quramysov

Otan úshin kúres – erge tıgen úles

Elbasy Nursultan Nazarbaev «Qa­zaq­stan-2050» Stra­­tegııasy – qalyp­tasqan mem­le­­kettiń jańa saıası baǵy­ty» atty Joldaý­yn­da: «Bizdiń basty je­tis­tigimiz – Táýelsiz Qa­­zaqstandy qur­ǵany­myz», deı kelip, Qazaqstan halqynyń el Táýel­sizdigi jyldarynda alǵan asýlaryn, eńser­gen bıikterin taldap, saralap ber­gen edi. Sondaı-aq, óziniń Joldaýynda «Ja­ńa Qazaq­standyq Patrıotızm – bizdiń kópult­ty jáne kópkonfessııaly qoǵamymyz taby­synyń negizi» ekenin atap kórsetken bolatyn. Aldaǵy 7 mamyr elimizde memlekettik mereke – «Otan qorǵaýshy kúni» dep belgilengeni belgili. Al Otandy qorǵaý uǵymy birinshi kezekte eldiń áskerı qyzmetshilerimen baılanys­tyrylady. Onyń negizinde patrıottyq ustanym – Otandy súıý jatady. Elbasynyń sózimen aıtsaq, «...Qazaqstan patrıotızminiń irgetasy – barlyq azamattardyń teń quqylyǵy jáne olardyń Otan namysy aldyndaǵy jalpy jaýapkershiligi».

Qyraǵy Quramysov

Qashanda shekarashylarmen áńgime qysqa. Áskerı forma kıgen osynaý susty jandar naqty suraq qoıady, naqty jaýap talap etedi. Bálkim shekara shebindegi qarbalas jumystar, qatal tártip bulardy tipten qataıtyp jibergen bolar. Sodan ba, Taraz qalasyna jaqyn ornalasqan «Aısha bıbi» shekara baqylaý bólimshesiniń basshysy Talǵat Quramysov bizdi óte jyly qarsy alǵanymen, ózi týraly aǵylyp eshteńe aıtqysy kelmedi. Qaıta elimizdiń tynyshtyǵy men qaýipsizdigin qorǵap júrgen óz áriptesterin maqtan etkisi keldi. Osydan-aq Quramysovtyń óte qarapaıym, mádenıetti basshy ekenin ańǵardyq. Talǵat Chapaıuly 2014 jyly «Eń úzdik shekara baqylaý bólimshesi basshysy» ataǵyna ıe bolǵan. Jáne tyńǵylyqty jumysynyń nátıjesinde QR UQK tóraǵasy qolynan, QR UQK Shekara qyzmetiniń basshylyǵy men «Ońtústik» aımaqtyq qolbasshylyǵy tarapynan birneshe ret alǵys hattar alǵan azamat. Jaqynda ǵana bul bólimshe 29 kılo esirtki zattaryn tárkiledi. Shekara shebinde jatqan bólim­shede jumystyń durys uıym­dastyrylýynan bul ótkizý pýnk­ti búginde Bishkek – Talas tasjo­lyndaǵy zań buzýshylar men ja­syryn jolmen júk alyp ótý­shilerdiń naǵyz tosqaýylyna aınalyp otyr. О́tken 2015 jyly «Aısha bıbi» shekara baqylaý bólimshesi qyzmetkerleriniń qyra­ǵylyǵy arqasynda qylmystyq áreketteri úshin qashyp júrgen jáne terrorlyq uıymdarǵa qaty­sy bar degen 10 kúdikti ustaldy. Azamattyq sot isterine baılanys­ty syrt elderge shyǵýǵa tyıym salyn­ǵan 1000-nan astam adam anyq­taldy. Jáne shekaradan qan­shama jasyryn júk alyp ót­pek bol­ǵandardyń joly kesildi deseńizshi... – Bizdiń qyzmetkerler baqylaý­dy táýlik boıy júrgizedi, – deıdi bul jóninde Talǵat Quramysov. – Bólimshe tehnıkamen, qyzmettik ıttermen, baılanys jáne tekserý quraldarymen jabdyqtalǵan. Táýligine bizdiń pýnkt arqyly ári-beri bes myńnan astam adam, myńnan astam kólik ótedi. Osy­dan-aq shekarashylardyń qyzmeti óte aýyr ekenin aıtpaı-aq túsi­nesiz. Soǵan qaramastan olar jumys­taryn adal atqaryp, memle­ket she­karasynan zańsyz ótpek bol­ǵandarǵa tosqaýyl bolyp júr. О́tken jyldyń aqpan aıynyń jaımashýaq kúnderiniń birinde serjant T.Nurtaı «Jambyl» temir­jol stansasy arqyly kelgen júkterdi tekserýden ótkizdi. Túske jaqyn barlyq vagondar tekserýden ótip, esikterine mórler basyldy. Júktiń barlyq qujattary muqııat qaraldy. Eshqandaı zań buzýshylyq joq. Áıtse de serjant T.Nurtaı vagondardyń janynan ótip bara jatyp rels­terge kózi túsip ketip, qalshıyp tu­ryp qalady. Bizge usynǵan qujattarǵa qaraǵanda bul vagonǵa mal azyǵy artylǵan. Barlyq, ba­qylaýshy organdardyń ruqsat bergen mórleri bar. Biraq qup-qurǵaq jem-shóp artylǵan vagonnan nege qan tamshylap tur? Vagon turǵan jer, rels, shpaldar... bári qyp-qyzyl qan. Serjant tez arada bólimshege habar berdi. Nátıjesinde vagonnyń esigi ashyl­­dy. Sóıtse oǵan mal azyǵy emes, áli keýip te úlgermegen mal te­rileri artylǵan eken. Jalpy salmaǵy 70 tonnany quraıdy. Júkti jasyryp alyp ótýshiler terilerdi qanshama sellofan qal­­tamen orap, myqtap býyp-túı­­genimen suıyq qan bárinen ótip, jerge tamǵan. Taǵy da bul júk­­terdiń bizge deıin qanshama tek­serýshi organdardyń súzgisinen ót­kenin aıtsańyzshy. Mine, biz­diń ji­gitterdiń qyraǵylyǵy arqa­syn­da bul kontrabandalyq júkter shekaradan ótpeı qaldy. Taǵy birde serjant K.Chýma­chevtyń jetegindegi «Groza» atty ıisshil ıt qujattardy tekserý zalyna kirgende kenetten kezekte turǵan bir azamatqa qaraı júgirip, bátińkesine shap berdi. Ittiń bul áreketi shekarashylardyń kúdi­gin týdyrǵanymen, álgi azamat óne boıynda eshqandaı tyıym sa­lynǵan zattardyń joq ekenin aıtyp, qasarysyp turyp alady. Degenmen de, tekserý júrgiziledi. Nátıjesinde onyń shulyǵynan marıhýana salynǵan orama tabylady. «Zamanyń túlki bolsa, tazy bop shal» degen, qazir kontrabandashylar de ábden qý bop alǵan. Sondyqtan olar kóbinese shekara pýnktindegi qarbalas shaqtardy sátti paıdalanyp nemese adam balasy maýjyrap, qalǵı bastaıtyn jeti túnniń ortasynda ótip ketýge tyrysady. Áıtse de shekarashylar eshqashan da bosańsymaıdy. Kezekti bir tekserý kezinde «Groza» qyrǵyz elinen Reseıge ketip bara jatqan kóliktiń tóbesin tyrmalap, ózinen-ózi ábigerge tústi. Sol tusty arnaıy qurylǵylarmen teksergenimizde gashısh atalatyn esirtki zaty salynǵan orama qolymyzǵa ilige ketti. Al, serjant I.Ámirov jazdyń ystyq kún­deriniń birinde shlagbaýmǵa kep toqtaǵan kólikti tyńǵylyqty tekserýdiń nátıjesinde júk sal­ǵyshqa jasyrylǵan travmatıkalyq tapanshany taýyp aldy. Jáne júk salǵyshtyń túbine tereńirek qol salǵanymyzda 25 jaýyngerlik patron men mergender myltyǵyna arnalǵan 7 patron taǵy tabyldy. – Bizdiń mamandyqqa tek tereń bilim ǵana emes, túısik, psı­ho­logııalyq daıyndyq jáne ja­nyndaǵy áriptesteriniń kómegi kerek, – deıdi bizben áńgimesinde maıor Talǵat Quramysov. – Eger shekarashy bir nárseden kúdik aldy ma, tez arada tájirıbeli ma­mandarǵa aıtýy qajet. Iаǵnı, bir adamnyń qyraǵylyǵy búkil ujymnyń jumysyna oń áser etedi. Mysalǵa, serjant I.Sýpbekov naǵyz óz isiniń mamany. Talaı már­te shekaradan zańsyz ótpek bol­ǵandardyń jolyn kesken bul she­karashy qazir jas mamandardy tárbıeleýde. Sondaı-aq, praporshık R.Baıdildınov, serjanttar K.Chýmaev, A.Toqaev, I.Amırov, K.Baıbatyrov jáne basqalar óz isterin jetik biledi. Mine, shekara shebindegi áńgime osylaısha órbidi. Bólimshe basshysy bolǵan oqıǵany esh boıamasyz naqty aıtty. Osydan-aq Tal­ǵat Quramysovtyń sóz­den góri iske beıim ekeni baı­qaldy. Bas­shy qandaı bolsa qyzmet­ker­leri de soǵan qarap boı túzeı­di emes pe? Laıym, qyraǵy shekara­shy­la­rymyzdyń eńbekteri jana bersin. Oralhan DÁÝIT, «Egemen Qazaqstan» Jambyl oblysy