Tarıh • 27 Tamyz, 2021
Úsh myń jyl buryn quıylǵan jamby
Jamby degenimiz – kóne túrik tilinde «ıambý», ıaǵnı quımaly altyn nemese kúmis uǵymyn bildiredi. Jamby – iri qara nemese usaq maldyń tuıaǵy músindes bolǵandyqtan, taıtuıaq, qoıtuıaq, attuıaq, asyq jamby, besik jamby, túıekóz jamby, qoıbas jamby, t.b. dep atalǵan. Jambynyń jasalǵan materıalyna baılanysty: aq kúmisten jasalǵan bolsa, «aq jamby», altynnan jasalsa, «altyn jamby» dep te ataǵan.
Abaı • 10 Tamyz, 2021
Abaı – qazaq ulty úshin erekshe dana tulǵa. Uly daryn ıesinen jetken mura sóz – qadirin tanyǵan jannyń júreginen oryn taýyp, sanasyn terbeıdi. Abaıǵa bas qoıǵan pende balasy izdegenin tabady. Birde qazaqy toıda tilek sózge shorqaq bir aǵamyz: «Toı dese qý bas domalaıdy dep» Abaı atam aıtpaqshy» dep saldy. Iаǵnı utymdy aıtylǵan sózdiń bárin qazaq Abaıǵa telı salady. Nege?
Tarıh • 10 Tamyz, 2021
Bytyǵaıdan bútin qumyra tabyldy
Memlekettik baǵdarlama aıasynda Mádenıet jáne sport mınıstrligi Bozoq memlekettik tarıhı-mádenı mýzeı-qoryq mekemesi Aqmola oblysy, Qorǵaljyn aýdanynyń ortalyǵynan shyǵysqa qaraı Nura ózeniniń sol qaptalynda eki shaqyrym qashyqta ornalasqan Bytyǵaı (Botaǵaı) eskertkishine arheologııalyq zertteý jumystaryn júrgizip, nátıjesinde, ortaǵasyrlyq qysh qumyra tapty.
Táýelsizdik • 06 Shilde, 2021
Bozoqtan búginge deıin... elorda tarıhyna hronologııalyq sholý
Eldiń astanasynda ulys halqyn birtutas ıdeıaǵa uıystyratyn saıası-quqyqtyq sheshimder qabyldanýymen qatar, bir ortalyqqa shoǵarlandyrylǵan aımaqtar yqpaldastyǵy uıystyrylady. Osy arqyly memlekettiń altyn dińgegi qalanady. Osy oraıda, budan 30 jyl buryn táýelsizdikke qol jetkizgen elimiz dara tulǵa Nursultan Nazarbaevtyń basqarýymen damýdyń dańǵyl jolyna túsip, eń bastysy qos ǵasyr toǵysynda óziniń jańa astanasyn tańdady. Osy bir tarıhı oqıǵa jaıly Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy 2017 jyly jaryq kórgen «Táýelsizdik dáýiri» tarıhı pýblısıstıkalyq eńbeginde: «Jas memleketke mindetti túrde jańa, zamanaýı astana qajet ekenin táýelsizdiktiń birinshi kúni-aq oıladym. Osy oıymnyń durystyǵyna nyq senimdi edim. 1992 jyly Aqmolaǵa jumys saparymen kelgende, astanany osynda aýystyrý jaıly oıǵa bekindim» deıdi.
Tarıh • 30 Maýsym, 2021
Londonnyń Blýmsberı qalashyǵy aýmaǵynda ornalasqan álemdegi eń iri mýzeıdiń biri – Brıtan mýzeıinde Horezm memleketiniń sońǵy hanzada-shahy, tarıhta mońǵol shapqynshylyǵyna alǵash ret toıtarys bergen, asa iri qolbasshy-jaýynger Jalal-ad-dınniń tasy bar eken. Bul buıym jaıly jaqynda ózbekstandyq baspasóz quraldary aqparat taratty.
Sport • 16 Maýsym, 2021
Grek-rım balýandarynyń áleýeti qandaı?
Gazetimizdiń ótken 8 maýsym kúngi №106 sanynda Tokıo-2020-ǵa joldama alǵan erkin kúres balýandary jaıly saraptama maqala jazǵan edik. Bul joly kúrestiń grek-rım stıli boıynsha Olımpıada kileminde óner kórsetetin jigitterdiń jetken jetistikteri men olarǵa qarsylas atanýshy sportshylardyń áleýeti týraly basylym oqyrmandaryn habardar etýdi jón kórdik.
Tarıh • 08 Mamyr, 2021
Ekinshi dúnıejúzilik soǵys aıaqtalǵannan keıin Keńes eliniń basshysy Stalın Mońǵolııaǵa ekonomıkalyq qoldaý kórsetý maqsatynda 1947 jyly «Naýshkı-Ulanbatyr baǵytynda temirjol qurlysyn salý týraly» buıryqqa qol qoıdy. Jumysty uıymdastyrý úshin Ishki ister mınıstrligi «otanyn satqandardan» quralǵan «505-shi» túrmeni jasaqtady. Buǵan jazasyn ótep jatqan 80 myń adam tartylyp, temirjol qurlysyn basqarýǵa tájirıbeli ınjener general-maıor F.A.Gvozdevskıı taǵaıyndaldy. 80 myń tutqynnyń kóbi soǵysta nemistiń qolyna túsken keńestik soldat-ofıserler bolsa, sonyń 3000-y taza vlasovshylar.
Rýhanııat • 04 Qarasha, 2020
Qazaqstan Respýblıkasynyń Tuńǵysh Prezıdenti – Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasy osydan eki jyl buryn jarııalanǵan bolatyn. Bul eńbek áleýmettanýshy ǵalymdar men halyqaralyq sarapshylar tarapynan qoǵamdy rýhanı jańǵyrýǵa baǵyttaǵan baǵdarlamalyq ustyn retinde joǵary baǵalandy.
Tarıh • 12 Maýsym, 2020
AQSh-ta jaryq kóretin "Neıshnl djıografık megezın" jýrnalynyń 1954 jylǵy 61-shi sanynda "Qazaqtar azattyqqa qalaı attandy" deıtin maqala jarııalanǵan. Onyń avtory Mılton Dj. Klark degen amerıkandyq azamat. Osy maqalamen birge qazaqtar ómirinen túsirilgen túrli-tústi sýretter de berilgen. Bajaılap qarasańyz, sýretterden naǵyz qazaqy turmysty, etnografııalyq ómir salty ańǵarasyz. Sýretter Pákstannyń Srınagar qalasynan 90 shaqyrym jerde bıik taýdyń ańǵarynda túsirilgen. Sonda bul qazaqtar kimder?
Tarıh • 01 Maýsym, 2020
Altaı-Qobdany adaqtaǵan Abaı Qasymov
О́tken ǵasyr basynda patshalyq Reseı ımperııasy qulap, qoǵamdy ıdeologııalyq turǵydan tap pen jikke bólip basqaratyn jańa baǵyt – sosıalıstik júıe paıda boldy. Bul sıstema ǵalamǵa óz yqpalyn kúsheıtý úshin 1919 jyly «Komıntern» atty uıym qurdy. Kelesi jyly atalmysh uıymnyń Shyǵys jáne Qıyr Shyǵys halyqtaryna revolıýsııalyq jumys júrgizetin seksııasy ashylady.
