Tanym • 29 Qazan, 2024
Fransýz ǵalymy Bekmahanovty nege izdedi?
Djordj Vashıńton ýnıversıtetiniń Gelman kitaphanasynda saqtaýly turǵan ózge Batys elderinde basylǵan eski kitaptarda da qazaqqa qatysty derekter jeterlik. Sonyń biri – 1959 jyly Parıjde jaryq kórgen fransýz zertteýshisi Marsel Egretaýdtyń «Shyǵys Sovet: Qazaqstan, О́zbekstan, Qyrǵyzstan, Tájikstan, Túrikmenstan, Ázerbaıjan» atty eńbegi. Atalǵan kitabynda shyǵystanýshy ǵalym sol kezdegi keńes odaǵyna qarasty respýblıkalardyń qoǵamdyq-áleýmettik jaǵdaıy týraly nanymdy zertteý jasaǵanyn túsindik. Al bizge keregi atalǵan kitaptaǵy qazaqqa qatysty derekter edi.
Qoǵam • 22 Qazan, 2024
Muqaǵalıdyń amerıkalyq oqyrmany Sol kúni sabaqqa keshigip bardym. Keshikken men emes, Vashıńton metrosy edi. Bizdiń toppen kezdesýge kelgen amerıkalyq jýrnalıst sózin aıaqtady da, maǵan qaraı buryldy. «Siz óleń jazady ekensiz ǵoı, Maqataevty bilesiz be?» dep maǵan qaraı jaqyndady qartań áıel. «Bilgende qandaı, kúlli qazaq ol kisiniń óleńderin jatqa oqıdy», dedim.
Ǵylym • 09 Qazan, 2024
Zertteý nysanasy – AQSh-taǵy qazaq dıasporasy
Alýan taǵdyr jetelep, tórtkil dúnıeniń túkpir-túkpirine tarydaı shashylǵan qazaqtyń tulymdy uldary men burymdy qyzdary bul kúnderi álemniń ár elinde bilim alyp, tipti sonda qonys teýip, qyzmet etip júr. Elimiz táýelsizdigin alǵannan keıin shetelderdegi etnostyq qazaqtardyń sany óspese, kemigen joq. Sol úshin de kezinde sheteldegi qazaqtardy tarıhı otanyna qaıtarý kún tártibindegi mańyzdy sharýanyń birine aınaldy.
Tanym • 04 Qazan, 2024
Ǵasyr burynǵy dala ómiri (AQSh ǵalymynyń kózimen)
«Myń ólip, myń tirilgen» qazaqtyń taǵdyry-talaıy týraly árkim óz shamasynsha tolǵady, jazdy, aıtty. Al alpaýyt elderde týyp-ósip, ózin ǵylymǵa arnaǵan tulǵalardyń qazaq haqynda qalam terbeýi, izdenis jasap, ony ǵylymı aınalymǵa engizýi, árıne, quptarlyq, qýanarlyq jaıt. Bizdiń qolymyzǵa túsken Garvard ýnıversıtetiniń muraǵatynda saqtalǵan qazaq týraly toptama sýretter saıyn dalanyń tósinde júrgen halqymyzdyń keı sátterin emis-emis eske salady. Osydan 97 jyl buryn, ıaǵnı 1927 jyly túsirilgen bul sýretter ótken ǵasyrdaǵy qazaqtyń qaz-qalpyndaǵy beınesin kórsetip tur.
Ádebıet • 28 Qyrkúıek, 2024
Áýezovtiń amerıkalyq oqyrmandary
Djordj Vashıngton ýnıversıtetindegi álem ádebıeti týraly kezekti dáristen shyqtyq. Qarasha aıy demesek, qalanyń keshi tym sýyq emes. Syrt kózge Vashıngton stýdentter qalasy sııaqty bolyp kórinedi. Qaı kóshege, qaı buryshqa qarasań, top-tobymen júrgen stýdentter shoǵyry. Qasymda birge kele jatqan jetekshim, professor Pıter Rollberg: «Bylaı júrelik, ana jerde Pýshkınniń eskertkishi bar, sonyń qasyndaǵy oryndyqqa otyryp, az-kem áńgimeleselik», dedi. Dittegen jerine bardyq. Shynymen de, anadaıda Pýshkınniń alyp tas-beınesi qasqaıyp tur.
Basylym • 26 Qyrkúıek, 2024
О́ner darynynyń erekshe kitaby
«Ǵasyrlar boıy mýzykadaǵy dramalyq jańa ıdeıalar men formalardyń paıda bolýy týraly qyzyqty málimetter osy kitapta dep oılaımyn...». Bul fızıka salasy boıynsha 2004 jylǵy Nobel syılyǵynyń laýreaty Devıd Polıtserdiń qazaq mýzykanty Rahat-Bı Ábdisaǵınniń jaqynda ǵana Germanııanyń «Springer» baspasynan jaryq kórgen «Kvanttyq mehanıkalar jáne Avand-Gardtyq mýzyka» atty sý jańa kitabynyń muqabasyna jazǵan sózi.
Zerde • 29 Aqpan, 2024
Myna jumyr jer betinde qanshama halyq ómir súrse, sonshama tarıh altyn áriptermen jazyldy. Mańyzdysy, kimniń tarıhy qalaı jazyldy, ýaqyt kemesi ony asaý aǵystar men bula bulqynystardan qalaı aman-esen alyp ótti degen uly saýalǵa kelip tireledi. Qalaı desek te, óz tarıhy men mádenıeti úshin kókiregin maqtanysh kerneıtin halyqtyń biri qazaq ekeni ras. Qadaý-qadaý ǵasyrlardan óz enshisin alyp, dalasynyń baılyǵyn, mádenıeti pen dástúriniń ózgesheligin, óleńi men jyrynyń ómirsheńdigin murat tutty. Áne, sonyń nátıjesinde artynda ushan-teńiz muralar qaldy.
Suhbat • 28 Aqpan, 2024
Izabel ALENDE, jazýshy: Kitaptarym 77 mıllıon danamen satyldy
Ol bala jasynda ońashalyqty qalap, Shekspırdiń kitaptaryn oqyp ósipti. О́mirdiń san qatparly syryna, ǵajaıyp álemniń ózgeshe qubylystaryna erte qyzyqqan ol keıin óse kele magııalyq realızm stılinde qalam terbeıtin úlken jazýshy boldy. Chılıdiń ádebıettegi Sholpan juldyzy atanǵan Izabel Alende bir ǵana «Rýhtar úıi» atty romanymen álemge tanyldy. Romannan saıası astar izdegen onyń týǵan eli atalǵan shyǵarmany basyp shyǵarýǵa tyıym saldy, tipti sol tusta ózge ıspan tildi elder de Izabel Alendeniń esiminen at-tonyn ala qashty. Bul kúnderi Kalıfornııada turyp jatqan oǵan suhbat alý oıymyz bar ekenin aıtyp habarlasqanymyzda, tuńǵysh ret qazaq jýrnalısine suhbat berip otyrǵanyn aıtyp, kelisim berdi.
Tarıh • 15 Aqpan, 2024
О́tken ǵasyrdyń 40-jyldarynda arnaıy Qazaqstanǵa kelgen Ýıllııam jáne Zelda Koýtester birigip jazǵan kitabynda buryn jarııalanbaǵan kombaıynshy qazaq qyzynyń sýretin jarııa etedi. Sýrettiń astynda «Qyzyl kombınat» keńsharyndaǵy qazaq áıeli Qudııash Ábnımasova» degen aǵylshynsha túsindirme berilgen.
Zerde • 07 Aqpan, 2024
Jambyldyń bir sýreti Amerıkadan tabyldy
AQSh astanasyna oqýǵa kelgeli meniń eń kóp baratyn jerim – qaladaǵy úlken kitaphanalar. Osy saparǵa attanǵandaǵy maqsatym boıynsha kitaphanalar men arhıvterden qazaq týraly derekter izdeýden jalyqpaımyn, nátıjesi de jaman emes. Nebári úsh aıda halqymyz týraly derekteri bar jıyrmadan astam kóne kitap pen sýret qorjynyma tústi.
