Pikirler .
Qazir jer betinde árbir til óziniń bıligin arttyryp, yqpal aýmaǵyn keńeıtý úshin qııan-keski soǵys júrgizip jatyr. Bul soǵysta jeńgen til – qýattanyp, áskeri kóbeıedi, ıelik aýmaǵy ulǵaıady, kókjıegi keńeıedi. Jeńilgen til kúnderdiń kúninde jerlenedi.
10 Maýsym, 2019
Musylman balasy úshin qasıetti Ramazan aıy týdy. Allaǵa boıusynýshy qaýym bul aıdy «Aılardyń sultany» dep erekshe áspettese, úlken ǵalym sahaba Abdýlla Abbas «kúnderdiń qaıyrlysy – juma, aılardyń qaıyrlysy – Ramazan» degen eken.
06 Mamyr, 2019
Marqum alashshyl tulǵa Aqseleý Seıdimbektiń «Rýhy azat halyq qana uly ister atqara alady» deıtin myzǵymas ustanymy boldy. Osy uǵymdy Ahań ári qaraı tápsirlep: «Rýhsyz halyqty altynǵa bólep qoısań da báribir, rýhy myqty qaýymnyń aldynda eńkish tartyp turady. Rýh degenimiz ol kózge kórinbeıdi, halyqtyń gendik bıosferasynda bolatyn úreıdi jeńý qýaty. Úreı qan arqyly urpaqtan urpaq jalǵasyp kete beretin asa qaterli qubylys. Qandaı bir qaýymnyń rýhanı erkindigi (táýelsizdigi) halyqtyń boıyndaǵy úreıdiń az-kóptigimen ólshendi» deıtin edi jaryqtyq.
18 Aqpan, 2019
Keńestik dáýirdiń kemel qalamgeri, úlken aqyn Rasýl Gamzatovtyń «Otan týraly jyr» deıtin shaǵyn tolǵaýy bar. Osyny qarasózben tápsirlesek, ertede bir ańshy kishkentaı qusty ustap alyp, altyn torǵa qamap qoıypty. Oǵan jemniń asylyn, sýdyń tunyǵyn beripti. Biraq tordaǵy qus kúndiz-túni «Otan, Otan, Otanym» dep zarlaı beripti.
29 Qańtar, 2019
Memleket basshysy Nursultan Nazarbaevtyń «Uly dalanyń jeti qyry» atty maqalasynda, «Atqa miný mádenıeti men jylqy sharýashylyǵy jer júzine Uly daladan taraǵan» degen toqtamdy pikir aıtylypty. Rasynda da, Elbasy atap ótkendeı jylqy mádenıeti men atty miniske úıretýdiń dara tehnologıasy uly dalada qalyptasqany anyq. Iaǵnı, jylqy mádenıetiniń san ǵasyrlyq qalyptasý, damý kezeńderi bıologıalyq jolmen júrgizilgen. Qazirgi tilmen aıtsaq, jylqytaný kóshpeli qoǵamnyń álmısaqtan qanyna sińgen tól óneri hám genetıkalyq jadysynyń keremet týyndysy.
11 Jeltoqsan, 2018
Baǵdarlamalar baıandylyǵymen baǵaly
Elbasy Nursultan Nazarbaev bıylǵy jylǵy halyqqa Joldaýynda úkimet múshelerine qaratyp, «Bizde árqıly baǵdarlamalar qabyldanyp jatyr. Indýstrıalyq baǵdarlama, ınfraqurylymdyq baǵdarlama, sondaı-aq, áleýmettik máselelerdi qamtyǵan kóptegen baǵdarlama bar.
22 Qarasha, 2018
Abaı atamyz 40-shy qarasózinde «Tynyshtyq izdep taba almaı júrgen jurt tynyshtyq kórse, sátke turmaı, tynyshtyqtan jalyǵa qalatuǵyny qalaı?» degeni sııaqty adam balasy tabıǵatynan jalyqqysh keledi. Ásirese beıbitshilik pen tynyshtyqtyń qadirin bilmeıdi. Tipti osy jaıly qasıetti Qurannyń «Nısa» súresinde «óıtkeni adam balasy nashar jaratylǵan» deıtin aıat ta bar.
28 Tamyz, 2018
Qandaıda bir áleýmettik turǵydan toptasqan qoǵamdyq júıeni shaıqaltpaı ustap turatyn, júzdegen ǵasyrlar boıy shyńdalǵan myzǵymas rýhanı-mádenı ustyny bolady. Buny ǵylymı tilde «ınstıtýsıonalızm» dep ataıdy. Iаǵnı bul degenimiz – kóptegen ǵasyrlar boıy evolıýsııalyq jolmen damyp, uzaq suryptalý arqyly tolyq moıyndalǵan, sóıtip árkez qoǵamdyq qatynasty retteýshi normalar men áleýmettik toptar arasyndaǵy quqyqtyq statýstardy saqtaýǵa baǵyttalǵan asa qýatty qurylym.
08 Tamyz, 2018
Elbasy Nursultan Nazarbaev «Bolashaqqa baǵdar: rýhanı jańǵyrý» atty baǵdarlamalyq maqalasynda, jańǵyrý eldiń ulttyq-rýhanı tamyrynan nár ala almasa, ol adasýǵa bastaıdy», dedi. Eldiń ulttyq-rýhanı tamyry degenimiz ne? Ol halyqty san ǵasyrdan beri adastyrmaı, alyp kele jatqan salt-dástúri, folklory, áni men jyry. Osylardyń ishinde ánniń ult rýhanııaty úshin orny aıryqsha. Dana Abaı atamyz, «Uıyqtap jatqan júrekti án oıatar, Únniń tátti oralǵan máni oıatar» degendi beker aıtqan joq.
13 Shilde, 2018
Barlyq adam balasynda shúkir etý, shúkirshilik deıtin uǵym bar. Burynǵy atalarymyz ózderiniń ómir súrý ádebin «qıyndyq kelse sabyr etemiz, jaqsylyq kelse shúkir etemiz» dep baǵamdaǵan. Demek «sabyr» men «shúkir» uǵymy qaı zamanda, qaı dáýirde de bolsyn adamzattyń rýhanı tiregi hám adaspas, adastyrmas temirqazyǵy.
05 Maýsym, 2018
«Zor súıinshi aıtaıyn, Musylman bolyp týǵanǵa. Islam dinin qýǵanǵa...» dep Maılyqoja babamyz jyrlaǵandaı, ıslamdy dinim, Muhammedti paıǵambarym dep tanyǵan múminder úshin qasıetti ramazan aıy týdy. Allaǵa boıusynýshy qaýym bul aıdy «Aılardyń sultany» dep erekshe áspettese, úlken sahaba Abdýlla Abbas «kúnderdiń qaıyrlysy – juma, aılardyń qaıyrlysy – ramazan» degen eken.
16 Mamyr, 2018
Qazaq shaıyry Maǵjan Jumabaev: «Kózderinde ot oınar, Sózderinde jalyn bar, Jannan qymbat olarǵa ar, Men jastarǵa senemin!» degen eken. Aqynnyń joǵarydaǵy jyr shýmaǵyn sál tápsirlesek, ol kez kelgenge emes «kózinde, sózinde, ózinde oty bar» jastarǵa senem dep tur. Iаǵnı Abaı atamyzdyń «Ishinde kimniń oty bar, qar jaýsa da sóner me?» degeni sııaqty adamnyń jan dúnıesindegi rýh bostandyǵy onyń kózinen ot bolyp kórinip turady.
04 Mamyr, 2018
Osydan otyz jyldaı buryn Altaıdyń arǵy betindegi týyp-ósken ot oryn men oshaq basyn qıyp tastap, aǵaıyn-týysty bastap atamekenge aıaq basqan zaman-tyn. Ol tusta Qazaq eli áli táýelsizdigin de almaǵan. Bizge buıyrǵan buıyǵy aýyldyń qudaıǵa táýbe tútini túzý. Deni qazaq, azdaǵan nemis-orysy bar.
27 Sáýir, 2018
Abaı atamyz óziniń 12-shi qara sózinde: «Qazaq barynda baımyn dep maqtanady. Joǵynda «maǵan da baıaǵyda mal bitip edi» dep maqtanady» degeni sııaqty qazir qazaq qoǵamynda maqtannyń alýan túri paıda boldy.
11 Sáýir, 2018
Jýyqta qazaqtyń nebir qasqa-jaısańdary bas qosqan dastarqanda boldyq. As ishildi, aıaq bosatyldy. Kezek bata berý rásimine kelip tireldi. Tórde otyrǵan tanymal ǵalym aǵamyz qos alaqanyn aıqara jaıyp alyp, bata emes kedir-budyr jadaǵaı tost aıtyp shyqty. Kádimgi sharap toly tostaq ustap turyp toıda aıtatyn tost. «Sizdiń (toı ıesin aıtady) jumystaǵy bedelińiz joǵary, árdaıym bıikten kórine berýińizge tilektespiz, osyndaı dastarqan basynda bas qosaıyq!». Mynadaı «bataǵa» ne bet sıparymyzdy, ne áýmın derimizdi bilmeı salbyradyq ta qaldyq.
29 Naýryz, 2018
Qazaq sport tarıhynda aty altyn árippen jazylýy tıis tulǵalardyń biri – Olımpıada chempıony Jaqsylyq Úshkempirov. Biraq… biraq demekshi osy jeńis Jaqańa ońaılyqpen kelgen joq. Úlken maqsatqa jetý úshin – tógilgen ter, atqarylǵan eńbek, jeńis úshin boz kilem ústinde jan berip, jan alysqan taıtalastar…
15 Naýryz, 2018
Áredik qazaq radıosy efırinen: «Júregim jyr tolǵaıdy, Kóńilim ortaımaıdy, Anasy bar adamdar, Eshqashan qartaımaıdy...» deıtin qońyr daýys ánshi Nurlan О́nerbaevtyń oryndaýynda qalyqtap turady. Sondaı bir júrekke jyly, mamyrdyń maıda samalyndaı, Abaı atamyz aıtpaqshy «qulaqtan kirip, boıdy alar» ániniń sazyn jazǵan kompozıtor Marat Omarov bolsa, sóziniń avtory marqum Qaırat Jumaǵalıev.
08 Naýryz, 2018
Júzdik qurylymda rýlyq úles joq
Jaqynda tanymal antropolog-akademık Orazaq Smaǵulovtyń «Qazaq halqynyń shyǵý tegi» atty eńbegi jaryqqa shyqty. Týyndyda qazaq halqy osydan qyryq ǵasyr buryn Eýrazııa dalasynda dara etnos retinde qalyptasqany fızıkalyq antropologııa arqyly dáleldenipti.
20 Aqpan, 2018
Amanat degenimiz ne? Bul suraqqa musylman áleminiń sardar sahabasy Ábýbákir Sydyq «Amanat – adamgershiliktiń shyńy» dep jaýap beripti. Ári qaraı sózimizdi tápsirlep, tarqatar bolsaq, «amanat» uǵymy bir adamnyń ekinshi adamǵa senip tapsyrǵan múlik-zaty nemese qoǵamdyq qatynastar barysynda óte tereń mańyzǵa ıe tarıhı-áleýmettik oqıǵa.
07 Aqpan, 2018
At tergeýdiń astarynda uıat bar
Qazaq halqynyń kóneden kele jatqan salt-dástúrinde «at tergeý» deıtin óte mańyzdy ádep bar. Atalmysh ádeptiń áýelgisi ulysqa, elge, qaýymǵa, eńbegi sińgen qurmetti adamnyń atyn tike atamaı, janama at qoıyp qadirleıdi. Atap aıtqanda «Qajy ata», «Bı ata», «Batyr aǵa», «Áz ana» t.b. degen sııaqty. Mysaly, aqyn-jyrshy Jambyl Jabaevty aýyl-aımaq, el-jurty atyn atamaı «táte» dep áspettegen. Bul dástúrdiń astarynda qazaqtyń úlkendi syılaý, abyroıly tulǵalardy qadirleý sııaqty asa qundy syılastyǵy jatqany aıan.
25 Qańtar, 2018
