Erke Esildiń Eslámi

Eslám Zikibaev kıeli de qasıetti poezııa álemine keshteý kelse de, ózegin jaryp shyqqan ómirsheń óleńderimen ádebı qaýym ortasyn birden eleń etkizdi. Túbit balaq balapannyń qyran bolaryn uıasynan jazbaı tanıtyn abyz aqsaqaldarymyzdyń biri Ábdilda Tájibaev «Aq qaınar» jınaǵy jaıly: «Men Eslámniń shabyt, kóńil, arman, úmit týraly jazylǵan jyrlaryn naǵyz aqyndyq óneri dep tamsandym» dese, zamandasy Tumanbaı Mol­daǵalıev: «Eslám jyrlary – eldikti, erkindikti, parasatty marapattaıtyn tereń mazmundy, tekti jyrlar», degen baǵa beredi. Áljappar Ábishev, Kákimbek Salyqov, Gerold Belger, Qadyr Myrzalıev, taǵy basqalary onyń shalqar shabytpen shynaıy jazylǵan týyndylary jaıly jyly lebizder bildiredi. Túkpirdegi oımaqtaı ǵana О́rnek aýy­lynan aıaly Almatyǵa arman qýyp kelgen Eslám ákesinen aǵashtan túıin túıgen sheberlik, zergerlik, jyrshylyq qasıetterin emes, aqyndyq qarym-qabiletin boıyna sińirýdi maqsat etip, QazMÝ-dyń jýrnalıstıka fa­kýltetine oqýǵa túsedi. Sońǵy kýrsta oqyp júrgende «Qazaqstan pıoneri» («Ulan») gazetine jumysqa ornalasady. Keıin «Qazaqstan áıelderi» jýrnalynda, «Sosıalıstik Qazaqstan» («Egemen Qazaqstan») gazetinde jumys istep, jýrnalıstıka salasynda jarqyraı kórinedi. Orda buzar jasynda «Aq qaıyńdar» degen atpen alǵashqy jyr jı­naǵy jarııalanady. Onyń elge, jerge degen saǵynyshy men sezimi «Aq aıdyn», «Aq saǵym», «Qus ǵumyr», «Dúnıe jal­ǵan», «Arna» jınaqtarynda syrshyldyqpen órilip, ádemi úılesim tabady. Poezııa kógindegi qysqa ǵumyrynda 20-ǵa jýyq jyr jınaǵyn artyna ólmes mura, qymbat qazyna retinde qal­dyrady.Tanymal shaıyrdyń, belgili pýblısıstiń 80 jyldyq mereıtoıyna oraı «Erke Esil­diń aq tolqyn Eslámi» degen taqy­ryppen ótken respýblıkalyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ózge­lerge oı salarlyq taǵylymdy keshke aınaldy. Oblystyq ákimdik qoldaý kórsetken mádenı sharaǵa marqumnyń jan jary Raýza táteı men ul-qyzdary qur qol kelmepti.Ár jyldardaǵy ádebı muralaryn jınastyryp, «Armandaı ǵumyr», «Aq qaıyńdar», «Aqqý arman» atty súbeli jyr jınaqtaryn qurastyrypty. Mereıtoı týǵan jeri – О́rnekten bastalyp, Esil aýdanynda qalamgerdiń ómir, shyǵarmashylyq jolynan syr shertetin taqyryptyq sharalarǵa jalǵasyp, Petropavl qalasynda túıindeldi. S.Muqanov atyndaǵy oblys­tyq sazdy-drama teatryna Alma­tydan, Astanadan, jergilikti jer­den jınalǵan zııaly qaýym aldynda oblys ákiminiń orynbasary Anarhan Dúısenova aqynnyń esimin erekshe qurmetpen atap, súıispenshilik sezimge, azamattyq pafosqa toly jyrlary jaıly tebirene jetkizdi. Almatydaǵy S. Muqanov pen Ǵ. Músirepovtyń ádebı-memorıaldyq mýzeı keshe­niniń jetekshisi, «Alash» ádebı syılyǵynyń laýreaty Ádilǵazy Qaıyrbekov ýaqyt tynysyn tamyrshydaı tap basqan aqynnyń janaıqaıǵa, sherge toly týyndylaryna taldaý jasaı kelip, keshegi aıtqan sóziniń salmaǵy búgin aýyrlap barady degen tujyrym túıdi. Aqyn Bolat Sharahymbaı, jazýshy Nurdáýlet Aqysh, Qazaqstan Jazýshylar odaǵynyń jergilikti fılıalynyń tóraǵasy Jarasbaı Súleımenov, dosy Semetaı Jý­sanbaev shyǵarmashylyq, aza­mattyq qyrlaryna toqtaldy. Raýza Bákirqyzy sharany uı­ym­dastyrýshylarǵa rızashy­lyǵyn bildirip, О́rnektegi Eslám­niń esimimen atalatyn mektepke syı-sııapat jasady. – Esaǵań qaıtys bolǵannan keıin kúndeligin taýyp aldym, – dedi ótken kúnderdi qımastyqpen eske alǵan Raýza táteı. – Ár balasyna degen kóńil kúıin túsirip, esimderi atalmaı júrgen aqyn-jazýshylar týraly kóp jazypty. Oı-tolǵamdary men esselerden quralǵan «Jyr – taǵdyrym» jınaǵyn qurastyrdyq. Úsh­tomdyq tańdamaly jınaǵy oqyr­mandar qolyna tıdi. Aqyn aýdarmamen de aınalysty. Onyń halyq arasyna keń taraǵan birqatar ánderdiń sózin jazǵanyn bireý biler, bi­reý bilmes. 1966 jyldyń jaı­ma­shýaq kókteminde Áshir Mol­daǵaıynov bir ánniń áýenin shyǵaryp, soǵan mátin izdeıdi. Kompozıtordyń bolashaq jary Gúl­jaýhar Esaǵańnyń zaıyby Raýzaǵa bul jaıly aıtady. Sodan «Aıaýlym armanymdaı asylym eń» áni dúnıege keledi. Ǵajap án Roza Baǵlanovanyń oryndaýynda alǵash ret Máskeýdiń Kreml saraıynda shyrqalady. Qazaq radıosynyń altyn qo­ryna E.Ziki­baevtyń óleńine ja­zylǵan N.Tilendıevtiń «Án­shi syry», Á.Beı­seýovtiń «Je­ńeshe», B.Baı­kenjıevtiń «Jyl qusy», T.Isalıevtiń «Kez­despeı ketken beınem eń», M.Sa­dyqovtyń «Qyzyma», taǵy basqa ánder engen. Olardy kúmis kómeı ánshiler Z.Qoıshybaeva, S.Nur­ma­ǵambetova, V.Qarmysova, S.Aǵy­baeva oryndaıdy. «О́zim ketsem, artymda sózim qalsyn», dep jyrlap ótken Eslám Zikibaevtyń qazaq poezııasyna qosqan zor úlesin jerlesteri árkez maqtan tutady. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy