Elordadaǵy Ulttyq mýzeıde Qazaqstan halqy Assambleıasynyń kezekti otyrysy ótip, onda respýblıkalyq Qoǵamdyq kelisim keńesi men Joǵarǵy Sot arasynda medıasııa ınstıtýtyn damytý jónindegi ekijaqty memorandým bekitildi. Qazaqstan halqy Assambleıasy Hatshylyǵy meńgerýshisiniń orynbasary Leonıd Prokopenko men Joǵarǵy Sot janyndaǵy Sottar qyzmetin qamtamasyz etý jónindegi departament jetekshisi Ilııas Ispanov qol qoıǵan bul qujat qoǵam arasyndaǵy shıelenistiń deńgeıin tómendetýge áser etetin daýlardy sotqa deıin retteı otyryp, birlesken is-sharalardy iske asyrýdy kózdeıdi.
Sýdıalardyń Astanada ótken VI sezinde Memleket basshysy sot tártibinde qaralatyn daýlardyń sanyn qysqartý men olardy sheshýdiń balamaly túrlerin engizýdiń, tatýlastyrýdyń rásimderin jáne medıasııany damytýdyń mańyzdylyǵyn aıtqan bolatyn. Osyǵan oraı, búgingi tańda bul baǵytta ıgiligi mol sharýalar qolǵa alynýda. Qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtyp, azamattardy tatýlyqqa úndeıtin qujatty ázirleýge shalǵaı jatqan aýyl-aımaqtar men halqy tyǵyz ornalasqan qalalardyń turǵyndary qatystyrylǵan. Sondyqtan da, budan bylaı quzyrly organmen qoǵamdyq kelisim keńesiniń qyzmet kórsetý aıasy keńeıe túsetindigi shúbásiz.
Assambleıa músheleri men memlekettik organdardyń ókilderi qatysqan jıynǵa jetekshilik etken QHA Tóraǵasynyń orynbasary – Hatshylyq meńgerýshisi Eraly Toǵjanov endigi qyzmettiń basymdyǵy el ishinde medıasııa salasyn keńinen nasıhattaýǵa baǵyttalatyndyǵyn atap ótti. «2011 jyly Qazaqstanda arnaıy medıasııa týraly zań qabyldanǵan edi. Sol zańdy iske asyrý týraly suraqtar áli de kún tártibinen túsken joq. Al bul máselemen kóp jyldan beri sot júıesi naqty aınalysyp keledi. Sondyqtan da biz óz jumysymyzdy naqtylap, medıasııa týraly zańdy iske asyrý úshin Joǵarǵy Sotpen osyndaı memorandýmǵa qol qoıyp otyrmyz. Mundaı shara aımaqtyq deńgeıde de júzege asyrylyp, tipti, aýdan, aýyldyq jerlerde de keń aýqymda qyzmet etetin bolady», dedi E.Toǵjanov.
Eraly Luqpanulynyń aıtýynsha, mundaı memorandýmdar barlyq oblystyq sottar men ákimdikter arasynda zańdy túrde bekitilgen. Onyń aıasynda daýlardy sotqa deıingi jáne sottan tys retteý jónindegi túsindirý jumystary júrgizilip, medıa-jospar qabyldanady ári eldi mekenderde medıasııa kabınetteri ashylady dep kútilýde. Sonymen qatar, bul qyzmetke otstavkadaǵy sýdıalardy tartý arqyly kásibı emes medıatorlardyń rólin kúsheıtý sekildi birqatar mańyzdy sharalardy júzege asyrý qarastyrylǵan. Qazirgi ýaqytta medıasııa ınstıtýty qoǵamda jáne kásibı zańgerler tarapynan qoldaý taýyp otyrǵany belgili. Al medıasııa qyzmetin qoldanysqa keńinen engizý isimen aınalysyp júrgen mamandardiń málimetine súıensek, aǵymdaǵy jyldyń 5 aıynda ymyraǵa keltirý arqyly sheshilgen ister byltyrǵyǵa qaraǵanda eki esege jýyq artqan. «Máselen, 2015 jyly 5 347 is medıatorlardyń kómegimen sheshilse, bıyl bul kórsetkish 9394-ke jetti», dedi E. Toǵjanov.
Qoǵamdyq kelisimdi nyǵaıtýǵa úndeıtin qujatqa Assambleıa atynan qol qoıǵan Leonıd Prokopenko mundaı shara QHA qyzmetin resmılendire otyryp, el ishinde tatýlyqty tý etý úshin júzege asyrylyp jatqandyǵyn alǵa tartty. «Rasymen de, biz osy qujat aıasynda óz jumysymyzdy jýrnalǵa tirkep, qaǵazǵa qunttap jazyp qoıý úshin ǵana emes, kerisinshe, azamattar arasyndaǵy ashý-arazdyqty boldyrmaı, onyń aldyn alýdaǵy is-áreketimizdi zańnamalyq talaptarǵa sáıkestendire otyryp oryndamaqpyz. Ol úshin bizdiń aımaqtarda ornalasqan Dostyq úıleri men Qoǵamdyq kelisim keńesteriniń keńselerinen arnaıy kabınetter ashylady. Qyzmet kórsetetin bilikti mamandar tartý maqsatynda osyndaı memorandým bekitýdemiz. Bul qujat aıasynda quqyq qorǵaý organdarynda uzaq jyl qyzmet etip zeınetke shyqqan nemese otstavkadaǵy sýdıa syndy kadrlardy qatystyrýdy kózdeımiz. Osylaısha, medıasııa salasyndaǵy bilikti kadrlar sanatyn kótermekshimiz», dedi ol.
Quzyrly organ atynan qol qoıýǵa qatysqan ókil Ilııas Ispanov bolsa, Joǵarǵy Sot pen QHA birlesip atqaratyn bul jumys el birligin bekemdep, ulttardy yntymaqtastyqqa uıyta túsetindigin aıtty. «Elbasymyzdyń medıasııa týraly qyzmetin keńinen qoldanysqa engizýde Assambleıamen birlese qyzmet etýimiz, keleshekte óz tıimdiligin kórsetetindigi sózsiz. Sebebi, aýyl-aımaqtar men shalǵaı eldi mekenderde turatyn san túrli janjaldar men daý-damaılardy sheshýde quqyq qorǵaý organdary ókilderiniń tolyq múmkindikteri bola bermeýi múmkin. Bul memorandým bizge osy olqylyqtyń ornyn toltyrýǵa oń septigin tıgizbek. Iаǵnı, jergilikti jerlerdegi sot salasynyń bilikti qyzmetkerleri QHA mamandarymen keńese otyryp, óz kómekterin kórsetetin bolady. Osylaısha, Joǵarǵy Sot aımaqtardaǵy medıasııa ortalyqtaryn bilikti kadrmen qamtysa, Assambleıa olardyń materıaldyq qajettilikterin ońtaıly sheship bermek», dedi.
Jalpy, ymyraǵa úndeıtin qujatqa búgin ǵana qol qoıyldy degenimiz bolmasa, qazirdiń ózinde úsh oblystaǵy Dostyq úıinde arnaıy kabınetter jumys isteıdi eken. Onda jergilikti jerdiń sýdıalary men ózge de organdardaǵy quqyq qorǵaý salasynyń mamandary turmystyq janjal men shuǵyl sheshimin tabýdy qajet etetin áleýmettik túıinderdi tarqatýda belsendi áreket etýde kórinedi. Atap aıtqanda, dúrdarazdyqqa ushyrap, talas-tartysty máselede taraptardy sotqa jetkizbeı ymyraǵa shaqyrýda osy memorandýmnyń múmkindigi keńeıe túspek.
Sondaı-aq, Joǵarǵy Sot ókiliniń túsindirýinshe, qazirgi qoǵamda medıatorlyq qyzmettiń eki túri bar. Olar – kásibı jáne kásibı emes medıatorlar. Bul jerde kásibı medıator sanatyna memleket atynan áreket etetin quqyq qorǵaý salasynyń qyzmetkerleri bolsa, kásibı emes medıatorlar sanatyna osy QHA aıasynda qyzmet etetin sertıfıkatsyz medıator mamandary jatqyzylady. Alaıda, ekeýiniń de maqsat-mindeti men kózdegen áreketi bir bolǵandyqtan, medıasııa týraly zań jobasy joǵaryda aıtqan sertıfıkatsyz medıatorlardyń da qyzmetine tyıym salmaıdy.
Nurlybek DOSYBAI,
«Egemen Qazaqstan»