Táýelsiz teleradıo arnalar

15 jyldan beri halyqqa qaltqysyz qyzmet kórsetýde Qazaqstan Ulttyq teleradıo habar taratýshylar  qaýym­dastyǵy qoǵamdyq uıymnyń jańa prezıdentin saılady. Qazaqstan Ulttyq tele­radıo habar taratýshylar qaýymdastyǵy  elimizdiń táýel­­siz buqaralyq aqparat quraldarynyń, onyń ishinde res­pýblıka kólemindegi  jekemenshik teleradıo uıym­darynyń qyz­metine qoldaý kórsetetin ári ol uıymǵa ózderi múshe bolyp kiretin birden-bir qoǵamdyq uıym. Qaýymdastyq 2001 jyly elimizdiń mass-medıa salasynda alǵash tanymal bola bastaǵan «31 arna» TRK (Almaty), «Otyrar» TK (Shymkent), «Qoǵam» TK (Qyzylorda) jáne basqa da tele­radıo kompanııalardyń bas­ta­masymen ujymdasyp, keńesip qurylǵan edi. О́tken 15 jyldyń ishinde bul qoǵamdyq uıym Qazaq­stannyń tele­radıo habar taratý keńistiginde táýelsiz tele­arnalardyń zań jú­­zindegi kepildi qyzmetin úılestirýde, memlekettik basqarý organdarymen qarym-qatynasta  qaýymdastyq músheleriniń  múddesin qorǵaýda, jańadan otaý tikken táýelsiz teleradıo stansalarǵa aqparattyq-quqyqtyq qoldaý kórsetýde, mar­ketıngtik qyzmette, teleradıo jarnamalarynyń aýqymyn zertteý  salasynda edáýir tııanaq­ty ju­mystar atqardy. Barlyq shy­­­ǵarmashylyq uıymdardyń kásibı turǵydan biliktiligin art­tyrýǵa zor úles qosty. Osy jyldar ishinde qaýymdastyqtyń qatary tolyǵyp, Qazaqstandaǵy jekemenshik teleradıo kompanııalar sany 22-ge jetkenin aıta ketken de abzal.  Qazirgi ýaqytta joǵarydaǵy atalǵan táýelsiz telearnalarmen bir sapta turǵan túrkistandyq «Turan-Túrkistan» TK (Murat Bekbaev), qostanaılyq «Alaý-TV» (Katerına Týtova), semeılik «Baıýaqov-TV» (Omarbek Baı­ýaqov), qaraǵandylyq «Jańa TV» (Oleg Nıkonovıch), arystyq «Arys arnalary» TK (Mahambet Tólebekov) jáne basqalary bel­sendi qyzmet atqaryp keledi. Bul kompanııalardyń býyny qa­taıyp, kásibı sheberliginiń shyń­dalǵanyna olardyń búgingi tań­daǵy kúndelikti áýe tolqyndary arqyly taratyp otyrǵan jańa­lyqtary men kórsetilimderi aı­ǵaq. Elimizdiń bas telearnasy «Qazaqstan» men «Habardan» bastap birqatar bedeldi telekompanııalarda qyzmet istep júr­gen kóptegen belgili jýrnalıs­ter men beıneoperatorlardyń, beıneınjenerlerdiń bir kezde osynaý jergilikti táýelsiz tele­ar­nalarda alǵashqy qadamyn bastaǵany da kóp jaıttan habar berse kerek. Bul jekemenshik telestansalardyń deni qazirgi zamanǵy tehnıkalyq qural saımandar men aýdıo-beıne jabdyqtardy paıdalanady.  Sandyq televızııanyń ómirge dendep enýi jańa talpynystarǵa jeteleýde. Oral men Balqashtaǵy, О́skemen men Aqtóbedegi, Aqtaý men Petropavldaǵy, Saıram men Tarazdaǵy, Esik pen Talǵardaǵy táýelsiz teleradıo stansalar týra­ly da osyndaı jaǵymdy pikir aıtý oryndy. Osyǵan oraı jergilikti kom­panııalarda, sondaı-aq, qaýym­dastyqtyń bas keńsesi ornalas­qan Almatyda teleradıo mamandarymen trenıng-rezıdensııalar, baıqaýlar, festıvaldar ótkizý dástúri bar. Onda álemniń, Qazaqstannyń belgili jýrnalıst mamandary men tanymal quqyq qorǵaýshylary, menedjerleri dáris oqydy. Mezgil-mezgil aýmaq­tar­da kontenttik saraptamalar ja­­­­salynyp turady. Osy jyldar ishinde qaýymdastyqtyń birqatar shet memleketterde (Reseı, AQSh, Grýzııa, Túrkııa, Chehııa, Qyrǵyzstan, Tájikstan, taǵy da basqa elder) kóshpeli shyǵarmashylyq jıyndar ótkizip, ózara tájirıbe almasqanyn da aıta ketken jón. Bir sózben aıtqanda – Qazaq­stannyń táýelsizdik jyldary otaý quryp, elimizdiń damýy sa­ty­larynyń júgin birlese kóterisip, ózi de qatar ósip-órken­degen Ult­tyq qaýymdastyq Uly kóshke qal-qaderinshe úles qosyp keledi ári bolashaqta da meılinshe qosa beretini daýsyz. Sóz sońynda Ulttyq qaýym­das­tyqtyń jańa prezıdenti týraly azyn-aýlaq málimet usyn­ǵandy jón sanadyq. Shákızada Ábdikárimov – Qazaq­stanǵa jáne televızııa salasyndaǵy bilikti menedjerlik qyzmeti arqyly jaqsy tanymal belgili jýrnalıst, úlgili basshy. Birne­she jyr jınaqtarynyń avtory, jigerli aqyn. «Eren eńbegi úshin» medali men «Qurmet» or­deniniń ıegeri, Qyzylorda ob­lystyq máslıhatynyń depýtaty. Aýmaqtaǵy 400 myńdaı kórer­meni bar táýelsiz «Qoǵam-TV» telear­nasynyń bas quryltaıshysy. Sońǵy ótken basqarma jıynynda Qazaqstandaǵy táýelsiz 22 tele­rnanyń basshylary belsendi azamattan qaýymdastyqtyń al­daǵy ýaqytta memlekettik uıym­darmen birlese, yntymaqtasa qyz­met atqarýda táýelsiz tele-radıo habarlaryn taratatyn stan­­salardyń jumysyn odan ári jandandyrady degen zor senim artty. Sol sebepti de Shákızada Ábdikárimovti Qazaqstan Ulttyq teleradıo habar taratýshylar qaýymdastyǵynyń prezıdentine uzaq merzimge biraýyzdan saılady. Sóıtip, jańa basshynyń Ulttyq qoǵamdyq qaýymdastyq jumysyna kásibı turǵyda shyǵar­mashylyq jańa lep  ákele­tinine úmit artyp otyr. Talǵat SÚIINBAI, «Egemen Qazaqstan» ALMATY