Qazaq úshin táńirdeı táý etetin Táýelsizdiktiń 25 jyldyǵyna oraı, «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymy elordada halyqaralyq ǵylymı-tájirıbelik konferensııa ótkizdi. Mundaı alqaly jıyn dástúrge aınalǵanyn aıta ketsek deımiz. Bıylǵy dıdarlasýdyń taqyryby «Bilim berýdegi ózgerister aıasyn keńeıtý: aprobasııa men taratý» dep atalady.
Aıtýly is-sharaǵa 700-den astam qatysýshy tirkelipti. Olardyń ishinde 70-ke jeteqabyl halyqaralyq mamandar men sarapshylar bar eken. Oǵan qosa «Nazarbaev zııatkerlik mektepteriniń» strategııalyq seriktesteri: Kembrıdj ýnıversıteti jáne Kembrıdj mektepteriniń strategııalyq seriktesteri ortalyǵy (Ulybrıtanııa), London ýnıversıtettik kolledji (Ulybrıtanııa), SiTO Pedagogıkalyq ólsheýishter ınstıtýty jáne Halyqaralyq mektepter keńesi (Nıderland), Djons Hopkıns ýnıversıtetiniń Daryndy balalar ortalyǵy (AQSh), sonymen qatar, Massachýsets tehnologııa ınstıtýty, Pensılvanııa, Mıchıgan, Arızona shtattary ýnıversıtetteriniń professorlary men Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń (EYDU) ókilderi, Japonııanyń ınnovasııalyq mektepter júıesi, SKOLKOVO ınnovasııalyq ortalyǵy, «PASCO scientific», «Educational Solutions», CTY International ókilderi qatysty.
Alǵashqy sózdi Májilis depýtaty, zań ǵylymdarynyń doktory Baqytjan Ábdiraıym alyp, Otanymyzdaǵy bilim men ǵylym júıesiniń zańnamalyq turǵydan qamtamasyz etilýi týraly jan-jaqty aıtty. Al qazaqtyń aıtýly qyzdarynyń biri, búkil sanaly ómirin eldik bilim isine arnaǵan Shámshá Berkimbaeva táýelsizdik bergen baq pen baqytty baıandaı kelip, ult qazynasyn urpaqqa úıretý jaıyna toqtaldy. Al «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń basqarma tóraıymy Kúlásh Shámshıdınova tórtkúl dúnıedegi ozyq bilim berýdiń tozyǵyn ysyryp, ozyǵyn talqyǵa salyp, ulttyq úlgimen úılestire otyryp oqýshylarǵa jetkizý máselesine tereńdep baryp, bul konferensııa aıasynda qazaqstandyq jáne halyqaralyq sarapshylardyń 5 plenarlyq, 50-ge jýyq seksııalyq otyrysy bolatynyn, buǵan qosa 165 baıandama jasalatynyn alǵa tartty. Ol, sonymen birge, Táýelsizdigimizdiń 25 jylynda jetken óreli isterimizge, óristi jumystarymyzǵa toqtalyp, jıynnyń negizgi maqsaty muǵalimder men zertteýshiler, áleýmet pen Qazaqstannyń bilim berý salasyna mańyzdy tájirıbeni beıimdeý jáne taratý, ol úshin osyndaı tıimdi dıalogtardyń qajettigin tilge tıek etti. Burynǵy konferensııalarda ortaǵa salynǵan ozyq úlgiler qazir Otanymyzda sheshimin taýyp jatqanyn, «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymy 2016 jyldan Ekonomıkalyq yntymaqtastyq jáne damý uıymynyń «Bilim berý-2030» jobasynyń Qazaqstandaǵy úılestirýshisi bolyp tabylatynyn, bul Otanymyzdaǵy bilim berý júıesine septigin tıgizetinin jetkizdi.
«Nazarbaev Ýnıversıtet» derbes bilim berý uıymynyń prezıdenti Shıgeo Katsý ulttyq brendke aınalǵan ári qazaqstandyq joǵary bilim júıesiniń álemniń eń úzdik tájirıbesin biriktiretin oqý ordasynyń ótkeni men bolashaǵyna taldaý jasasa, Qazaqstannyń Eńbek Eri Aıagúl Mırazova aǵartý isinde «Máńgilik El» ıdeıasyn ul-qyzdyń sanasyna sińirý jaıyn qozǵady. Halyqaralyq basqosýda budan ózge de azamattar eldik isti eselep arttyrý jolynda ózderiniń baılamdaryn ortaǵa saldy.
Konferensııaǵa qatysýshylardyń keıbir tolǵaqty oılaryna toqtalar bolsaq, olar ǵylym álemin bilim berý isine tartýdy, mektepte árkez ádilettilik ornatý jaıyn, bilim salasyna bólingen qarjyny tıimdi paıdalanýdy qadaǵalaý tusyn alǵa tartyp, keıde oqytý tehnologııasy dep aıtý bar da, ony paıdalaný úılese bermeıtinin, oqý men oqytýdyń tıimdiligin jetildirý, oqýshynyń bilimin tikeleı baǵalaýdy da atady. Qazirgi dáýirde Internettiń róli zor ekenin, ár oqýshyǵa bergen tapsyrma jaýabyn tirkep otyrýǵa múmkindik molyn, psıhologııalyq jaǵynan balalardy qadaǵalaý qapy qaldyrylmaıtynyn eske saldy. «HHI ǵasyr oqýshylary qalaı bolý kerek? Olarǵa neni oqytý qajet? degen suraq ta talqyǵa tústi. Aıtalyq, bul ǵasyrdyń búgini erteńge uqsamaıtyn jaǵalasty sátte oqýshyny bilim bere otyryp tárbıeleý, qorshaǵan álemmen jete tanystyrý, búgin bala bolǵanmen erteń eseıetinin eske salý da saralandy.
Sonymen birge, akademııalyq pánderden ózge pánder boıynsha sabaqtar engizý jónindegi zertteýlerdiń qorytyndylary alǵa tartyldy. Professor Kolın Maklaflınniń (Ulybrıtanııada) mekteptegi oqýshylardyń akademııalyq úlgerimine jáne ulttyq bilim berý júıesiniń sapasyna áser etetin asa mańyzdy faktor bilim sapasy ekenin atap, ondaǵy muǵalimniń rólin erekshe baǵalaıtynyn jetkizdi. Bilim júıesin reformalaýda nemese mekteptegi oqytý tájirıbesin jetildirýde muǵalimniń atqaratyn jumysyn bólip qaraý qajettigin eske salǵan ol, pedagogti oryndaýshy dep uqpaı, bilim reformasyn júzege asyrýshy dep qarap, olardyń usynysyn da eskerip otyrýdyń nátıjeli bolatynyn eske saldy.
Álemdik bilimniń ozyq úlgilerin qazaq topyraǵyna ákelip, ulttyq bilimmen ushtastyryp jatqan «Nazarbaev zııatkerlik mektepteri» derbes bilim berý uıymynyń qazirgi jınaqtaǵan tájirıbesi otandyq bilim berý uıymdaryna birtindep taratyla bastady. Munyń oń nátıjelerin alqaly jıynǵa qatysqandar jan-jaqty dáıektermen atady. Eń bastysy, qazaqstandyq dástúrdi saqtaı otyryp, eń myqty álemdik tájirıbe men jańa tehnologııalardy utymdy qoldanyp, bilim berý salasynyń ókilderimen iskerlik dıalog qurý óz nátıjesin bermeı qoımaıdy. Bul jumystyń bolashaqta urpaqqa berer taǵylymy mol bolary sózsiz.
Konferensııanyń aıasynda alýan túrli taqyryptyq kórmeler uıymdastyrylyp, jan-jaqty qamtylǵan baıandamalardy aldaǵy ýaqytta kitap etip shyǵarý máselesi óz sheshimin tabatyn kórinedi. Seksııalyq otyrystarda otandyq bilim berýshiler men sheteldik zertteýshi-ǵalymdar oqý isindegi ózgerister men ınnovasııalar, sala boıynsha kóshbasshylyq, kóptildi meńgerý, bastaýysh bilim, oqý men oqytý, muǵalimderdiń zertteý jumystary, bilim sapasyn baǵalaý, balalar tárbıesi, bilim berý resýrstary, otbasy qaýymdastyqtary jáne qoǵam, taǵy basqa taqyryptar boıynsha pikir almasyp, oı bólisti.
Endigi jerde, bul alqaly jıynda aıtylǵan máseleler tájirıbede qoldanys taýyp, ulttyq úlgimen úılesip jatsa, otandyq bilimde de óz ornyn tappaq.
Súleımen MÁMET,
«Egemen Qazaqstan»
Sýretterdi túsirgen
Erlan OMAROV,
«Egemen Qazaqstan»