Jańa banknot Qazaqstandy álemge tanyta túsedi

El táýelsizdiginiń25 jyldyq mereıtoıy qarsańynda ulttyq valıýtamyzdyń 10 000 teńgelik estelik banknoty Elbasy Nursultan Nazarbaevtyń beınesimen jaryq kórdi. Osyǵan oraı fılosofııa ǵylymdarynyń doktory, A.Baıtursynov atyndaǵy Qostanaı memlekettik ýnıversıtetiniń professory Safar KOLDYBAEVTY áńgimege tartqan edik. – Safar Ábdiǵalıuly, fılo­sofııalyq turǵydan qaraǵanda 25 jyl merzim az ba, kóp pe? – Eger ǵalamdyq ólshemmen alsaq, 25 jyl degeniń kózdi ashyp-jumǵandaı ǵana sezilýi múmkin.Adam ómiriniń ólshemimen alsaq, 25 jasqa kelgen er jigit ómiriniń eń mańyzdy kezeńin endi bastap jatady.Degenmen, 25 jyldyń az-kóptiginde emes, másele onyń mańyzynda, salmaǵynda ekenin aıtar edim. Adam da 25 jasta kóp is tyndyra alady, kerisinshe, sol jasta túk bitirmeýi de múmkin ǵoı. Al memleket úshin muny kóp ýaqyt emes der edim. Ásirese, táýelsizdigin endi alǵan Qazaqstan úshin bul ýaqytty qalaı kóp dep aıta alamyz? Osydan 25 jyl buryn úlken derjavanyń qol astynda, qyzyl saıasattyń qursaýynda bolǵan, osynsha keń-baıtaq jeri, asty-ústi tolǵan baılyǵy bar eldi álem tanymaıtyn edi. Búgin bizdi jer sharynyń bári biledi. Osy 25 jylda Qazaqstanda bolǵan oqıǵalar men ózgerister, eń bastysy, damýdyń qarqyny 250 jyldyń júgin arqalaıdy. Sondyqtan 25 jyldyń Qazaqstan úshin salmaǵy qorǵasyndaı aýyr der edim. – Elbasy Nursultan Nazar­baev­tyń beınesimen shyǵa­rylǵan 10 000 teńgelik estelik bank­not pen Táýelsizdiktiń 25 jyl­dyǵy ara­syndaǵy baılanys­ty qalaı aıtar edińiz? – Ulttyq valıýta – memleket­tiliktiń halqymyz qasterlep ustaı­tyn bir nyshany. Osydan 25 jyl buryn alyp derjava ydyrap, ekonomıkalyq baılanystar úzilgen kezde eldiń aldynda, Shekspırshe aıtqanda, «ne bolý, ne qurý» jaǵ­daıy turdy. Táýelsizdigine qol jet­kizgen jas memleketke al­dymen ekonomıkalyq jaǵynan nyǵaımasa qıyn bolar edi. Eldiń Tuńǵysh Prezıdentiniń sol kezde arqalaǵan jaýapkershilik júginiń qandaı aýyr bolǵanyn búgin álemge tanymal beıbit elde ómir súrip otyrǵan bizder sezinýimiz kerek. Ekonomıkany damytý úshin ózimizdiń ulttyq valıý­tamyzdy jasaý kerek boldy.Ulttyq valıý­tanyń teńge bolýy kerektigin de Nursultan Ábishuly aıtty, ol halqymyzdyń táýelsizdigi úshin kúresken, rýhanı tirekteri bolǵan tulǵalardyń beınesimen shyǵarylyp, aınalymǵa túsirildi. Ras, qasıetti Táýelsizdigimiz bol­masa, teńgemiz de bolmas edi. Al ult­tyq valıýtasy joq mem­leket te bolmaıdy. Sondyqtan Táýel­sizdigimiz ben teńgeniń arasynda tonnyń ishki baýyndaı úılesimdi jáne úzilmes baılanys bar. – Mereke qarsań­ynda Pre­zıdent beınelenip shyǵa­ryl­ǵan banknotty qalaı qabyldadyńyz? – Shynymdy aıtsam, aldymen maqtanysh sezimi boldy. Shúkirlik, elimiz ózgeniń qabaǵyna qaramaı, óziniń baryn dáripteıtin osyndaı dárejege jetti. Sonan soń munyń shynaıy ekendigin aıtar edim. Onyń birneshe sebebin aıtaıyn: aldymen, bul – kóptegen moıny ozyq memleketterde bar tájirıbe. Ekinshiden, munyń memlekettik-saıası máni bar. Osydan 25 jyl buryn elimiz Táýelsizdigin alǵanda sonyń barlyǵynyń basy-qasynda Tuńǵysh Prezıdent boldy, kóptegen ıgi ister onyń bastamasymen jú­zege asyp jatty, ol kóshbasshy bıigine kóterildi. Bul banknotta Elbasy sýretiniń beınelenýi osy shırek ǵasyrda elimizde kóp istiń atqarylǵanyn, damyǵanymyzdy, el bolǵanymyzdy aıtyp tur. Úshin­shiden, teńgemiz jasalýy jóninen de dúnıe júzindegi eń sapaly valıýtanyń biri bolyp tabylady. Oǵan eldiń eń úlken merekesi, uly toı qarsańynda el ekonomıkasynyń damýyn, qar­jylyq júıesin qalypqa keltirgen Memleket basshysynyń beınelenýi eshqandaı taldaýdy, tań­danýdy qajet etpeıtin tabıǵı, qalypty qadam dep bilemin. Tór­tinshiden, Elbasynyń halyqaralyq bedeli óte joǵary. Qazir Qazaqstan dese shettegi jurt Nazarbaevty kór­gendeı bolady, al Nazarbaevty aıtsa, Qazaqstan dep biledi. Kóshbasshymyzdyń eren eńbegi arqasynda Qazaqstan kóptegen halyqaralyq bedeldi uıymdarǵa múshe bolyp otyr, alpaýyt mem­le­ketter Qazaqstan pikirimen sana­satyn boldy.Sondyqtan da, Nursultan Nazarbaevtyń beınesi ulttyq valıýtada bolýy tıis. – Bizdiń ulttyq valıý­ta­myz­daǵy Prezıdent beınesi syrt kózderge neni uqtyrady? – Durys surap otyrsyz. Bir qaraǵanda deısiz ǵoı? Mysaly, Amerıka Qurama Shtattarynyń dolla­ryndaǵy Vashıngton beı­nesi osy eldiń qýattylyǵyn bil­diredi. Búkil álem menińshe solaı qabyldaıdy. Al bizdiń teńge­degi Nazarbaev beınesi eldiń Táýel­sizdigin aıtyp turǵandaı bolady. Sóz joq, atalarymyz Táýelsizdik úshin kúresti, talaı qan tógildi,osy kúndi armandap ketti. Al eldiń búgingi Táýelsizdigi Nursultan Nazarbaevtyń esimimen tikeleı baılanysty.Táýelsizdikti alý bar, onyń irgesin bekitý bar. Ekeýi de ońaı emes jáne osy jyldar ishin­de memlekettiń damyp, otyz eldiń qatarynda bolamyz degen arǵymaqtyń arynyndaı arma­nymyzdy qosyńyz. Kózi qaraqty syrt el adamy Nazarbaev Qazaq­stannyń tuńǵysh Prezıdenti eke­nin biledi. Sondyqtan teńgedegi Nazarbaev beınesi Qazaqstannyń jańa dáýirge, damýdyń dańǵyl jo­ly­na túskenin taǵy bir dáleldep tur. – Áńgimeńizge rahmet. Áńgimelesken Názıra JÁRIMBETOVA, «Egemen Qazaqstan»   QOSTANAI