Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Arhıvi XXVIII qysqy Ýnıversıadaǵa oraı «Qazaqstan sporty – Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdenti Arhıviniń qujattarynda» atty tarıhı derekti kórme jáne dóńgelek ústel uıymdastyrdy. Arhıv dırektory, tehnıka ǵylymdarynyń doktory, professor Borıs Japarov sharaǵa jınalǵan qaıratkerler men zııaly qaýym, arhıv mamandary men stýdentter aldynda Qazaqstan sportynyń tarıhyn qundy málimetter negizinde egjeı-tegjeıli baıandap berdi. Jalpy, kórmede Qazaqstan Respýblıkasy Prezıdentiniń Arhıvi qorlarynda saqtalǵan sport máseleleri týraly joǵary memlekettik organdardyń hat almasýy, túrli jyldardaǵy fotosýretter, qazaqstandyq sportshylardyń halyqaralyq jáne respýblıkalyq jarystarda jetken sporttyq tabystary jekelegen sportshylar týraly qujattar bizge múlde beımálim nemese kómeski tartqan syrdyń betin ashyp, únsiz ǵana sóılep tur. Mysaly, 1940 jyldyń qarashasynda Qazaq KSR-i óziniń 20 jyldyq mereıtoıyn atap ótken, osy ataýly merekege oraı spartakıada uıymdastyrylyp, oǵan 13 ulttan 600-den astam sportshy qatysqan, onyń quramynda 200-den asa áıel men qazaq ultynyń sportshylary da bolǵan. Al 1941 jyldyń basynda Qazaqstanda 137 myń sportshy esepke alynǵan, onyń 35 myńy qazaq ultynyń jastary bolǵan eken.
1949 jyly KSRO halyqtarynyń Búkilodaqtyq IV spartakıadasy ótip, sporttyń 11 túrinen qazaqstandyq sportshylar 38 ret rekord jańartady. 1951 jyly áıgili Medeý sport kesheniniń ashylýy – Qazaqstan sportyndaǵy mańyzdy kezeń bolyp tarıhqa enedi. 1960 jyly tamyzda sporttyń 42 túrinen H Búkilqazaqstandyq spartakıada ótse, 1965 jyly KSRO birinshiliginde jelmen jarysqan júırik Ámın Tuıaqov altyn medal ıelenedi. Al 1970 jyly Qazaqstannyń eń úzdik sportshylary alǵash ret Olımpıadaǵa qatysyp, Mıýnhendegi HH Olımpıadada kúresten V.Rıazansev altyn medal alsa, A.Nazarenko, V.Aboımov, V.Kravchenko, V.Soldatenko sekildi tórt sportshy kúmis medal syılaǵan.
Qazaqstan sportyndaǵy eń jarqyn sát, ol – Qazaqstan sportshylaryna 16 medal syılaǵan 1980 jylǵy Máskeý Olımpıadasy. Kúresten J.Úshkempirov, A.Bykov, sý dobynan S.Kotenko, basketbolshy N.Olhova, balýan Sh.Serikov, aýyr atlet V.Mazın, jelaıaq V.Mýravev altyn alsa, boksshylar S.Qonaqbaev, V.Demıanenko kúmis, atlet T.Lesovoıa, kógaldaǵy hokkeıden M.Ázızov, F.Zıgangırov, A.Mıasnıkov, O.Zagorodnev, M.Nechıpýrenko, A.Goncharov – Keńes Odaǵy quramasy sapynda atoı salyp, qola medalǵa qol jetkizdi.
Elimiz táýelsizdik alǵannan keıingi sportshylarymyzdyń jetistigi bir tóbe. Muraǵat qujattaryndaǵy derekter el sportynyń shejiresin tarqatyp qana qoımaı, jańa rekordtarǵa jeteleıtini sózsiz.
Aıgúl AHANBAIQYZY,
«Egemen Qazaqstan»
ALMATY