Sileti sileni qatyryp júrmeı me?

Kóktemgi sý tasqyny oblys ákimi Erik Sultanov­­tyń tikeleı baqylaýynda tur. Tasqynǵa tos­­qyn qoıýdyń ázirlik sharalaryna baılanys­ty óńir­de quramynda 2700-den astam qutqarýshy já­ne 867 tehnıka bar jedel top jasaqtalǵan. 41,1 myń tonna ınertti materıaldar, 139 myń lıtr janar-jaǵarmaı qory qurylǵan. Ob­lys ortalyǵyndaǵy Bylǵary zaýyty, Za­rechnyı, Jumysshy kenti, Bereke, Oıqala sha­ǵyn ­aýdandarynda sý basý yqtımaldyǵy joǵary bol­ǵandyqtan, sý aǵatyn qubyrlardy tazalaý erek­she qarqyn alǵan. Jarty mıllıon tekshe metr qar syrtqa shyǵaryldy. Desek te, tabıǵattyń myń qubylǵan tosyn minezine qarsy aldyn alý jumystary tııanaqty atqarylyp jatqanyna qaramastan, arqany keńge sa­lýǵa áli erte. Kóktemniń qalaı bolary belgisiz. Kún kúrt jylynyp, saı-salany sarqyraı aqqan qarǵyn sý kemerinen asyp ketse, qaıtip jan saqtaımyz degen saýal Ýálıhanov aýdanynyń turǵyndaryn da qatty mazalap otyrǵan jaıy bar. О́ıtkeni, bul aımaqtaǵy Sileti sý qoımasy qaýipti ýchaskelerdiń biri sanalady. «Kisideginiń kilti aspanda» demekshi, aýdannyń taǵdyry Aqmola oblysynda ornalasqan sý qoımasyna tikeleı táýeldi. Ol jaqtan asaý attaı aryndaı keletin mol sý Sileti ózenine qosylǵannan keıin onyń jaǵasyn mekendegen aýyldardy úlken ábigerge salyp jatady. Osy sebepti ákimdiktiń kezekti otyrysynda Ýálıhanov aýdanyndaǵy Sileti, Ǵ.Músirepov atyndaǵy aýdandaǵy – Sharyq, Taısary, Petropavl, Sergeevka sý qoımalaryna qa­­tysty arnaıy másele qozǵalyp, daıyndyq sha­ra­­laryn kúsheıtýge basty nazar aýdaryldy. Ýálıhanov aýdandyq tótenshe jaǵdaılar jó­nin­degi bólimniń jetekshisi Baýyrjan Ra­hym­janovtyń aıtýynsha, qar normadaǵydan kóp tús­kendikten, qarǵyn sý tóndiretin qaýip-qa­­ter­d­en arylýdyń joldary kúni buryn oı­las­ty­ryl­ǵan. Ol úshin sý jyryp ketedi-aý de­gen jer­­ler esepke alynyp, arnaıy adam já­ne tehnı­ka kúsh­teri bekitilgen. Tótenshe jaǵ­daı oryn al­sa, bir myńnan astam adam qaýip­siz oryn­dar­ǵa kó­shi­ri­l­- ­mek. Ornalastyrý, tamaq­tan­dyrý má­se­le­­leri she­shilgen. «Qamdanǵan qapy qalmaıdy». Jaýapty adamdardyń málimdeýinshe negizgi kúsh-jiger Sileti sý qoımasynan tónetin qaterge qarsy jumyldyrylǵan. Sileti sý qoımasynyń basshysy Evgenıı Sysolıatın erte sý bosatý tájirıbesi alǵash ret qoldanyp otyrǵanyn, qazir sý mólsheri 60 paıyzdy qurap, aǵys jyldamdyǵy sekýndyna 20 metr bolsa, ózennen jiberiletin sý mólsheri artqan kezde eki esege deıin molaıatynyn jetkizdi. Osyǵan baılanysty jergilikti bılik organdarymen birlese otyryp qorǵanys beriktigine erekshe mán berilip, joldardaǵy sý ótetin qubyrlardy tazalaýdyń kúsheıtilgeni baıqalady. Tosyn apattyń zardaptaryn boldyrmaý sharalary keshendi júrgizilse, malǵa da, janǵa da esh zalaly tımesi anyq. О́mir ESQALI, «Egemen Qazaqstan» Soltústik Qazaqstan oblysy