Qazaq halqy qashannan jaýynger halyq qoı. Sondyqtan, jekpe-jek óneri bizdiń qanymyzǵa ábden sińip ketken. XX ǵasyrdyń orta tusynda qazaq dalasyna Shoqyr Bóltekuly boks degen uly ónerdiń shybyǵyn qadady. Sol shybyq búginde máýeli báıterekke aınaldy. Keńes Odaǵy keziniń ózinde talaı daryndar shyqty. Al táýelsizdik jyldary tipten kóbeıdi. Biraq, sol bokstyń ózi ekige bólinedi. Bireýi – áýesqoı, ekinshisi – kásipqoı boks. Alǵashqysynan álemdegi derjavalardyń birimiz. Olımpııa oıyndarynan altynsyz qaıtqan emespiz. Al ekinshisi endi-endi qanat jaıyp keledi. Toqsanynshy jyldardyń sońynda jerlesimiz Vasılıı Jırov shyǵyp, dúnıeni dúr silkintken edi. Odan keıingi býynnyń arasynda Gennadıı Golovkın, Beıbit Shúmenov, Qanat Islam sekildi jigitterdiń juldyzy jarqyrady. Qazir kásipqoı boksqa aýysyp jatqan qazaq jigitteriniń sany kóp. Degenmen, álemdik deńgeıde ataǵy alysqa ketken eshkim bolmaı tur. О́ıtkeni, kásipqoı boks degen taza bıznes. Bul jerde sporttyq prınsıpten góri mol aqsha birinshi orynda turady. Sondyqtan, árbir jekpe-jegi úshin gonorardy kóp alatyndar men jarnamasy jaqsylardyń tanymaldylyǵy joǵary. Sondaı-aq, álemniń kileń úzdikterimen judyryqtasyp, olardy jeńseń ǵana mereıiń asqaqtaıdy. Keıbir jigitter ózderinen deńgeıi óte tómen Afrıka, Kolýmbııa elderiniń boksshylaryn utyp, jeńisteriniń sanyn kóbeıtýmen shektelip júr. Bul jaǵdaı boksshyǵa abyroı ápermeıdi.
Osy turǵydan kelgende, qazirgi kásipqoı boksta basty juldyzymyz Gennadıı Golovkınniń 160 fýnt salmaq dárejesindegi Saýl Alvares (Kanelo), Bıllı Djo Sonders sekildi myqtylardy utyp, absolıýtti chempıon bolǵanyn qalaımyz. Sonan soń, basqa salmaqqa aýyssa degen tilegimiz bar. Ataqty kásipqoı boksshylardyń kóbisi birneshe salmaq dárejesinde chempıon bolyp, jankúıerler men mamandardy eriksiz moıyndatqan. Ondaı dárejege jetýge Golovkınniń tolyq qaýqary bar. Bastysy, promoýteri saýatty jumys isteı bilýi qajet.
Endi, Gennadııdiń Denıel Djeıkobspen ótkizgen sońǵy jekpe-jegine toqtalyp ótsek.
Jerlesimiz sharshy alańda alǵash ret 12 raýndtyq jekpe-jekti tolyǵymen ótkizdi. Sońǵy jyldary barlyq qarsylastaryn nokaýtpen utyp, jankúıerlerin soǵan ábden úıretip alǵan edi. Bul joly qarsylasyn uryp qulatpaǵany mamandar men kórermenderdi tańǵaldyrǵany ras.
Jekpe-jek aldynda eki boksshy salmaq ólshegen bolatyn. Sońǵy salmaq ólsheý rásiminde Genadııdiń salmaǵy 159,6 fýnt (72,4 kılo) bolsa, Denıeldiń salmaǵy 159,8 fýnt (72,5 kılo) tartty.
Alǵashqy raýndtarda eki boksshy bir-biriniń osal tusyn izdep, zertteýmen boldy. Tórtinshi kezeńde Genanyń bir joıqyn soqqysy qarsylasyn eseńgiretken edi. Degenmen, Djeıkobs tegeýrin tanytyp, tyǵyryqtan jol taýyp ketti. Sońǵy raýndtarda eki boksshy da sharshap qaldy. Biraq qarsylasyna qaraǵanda Golovkınniń kóp soqqy jasaǵany ras. Nátıjesinde, jerlesimiz kezekti jeńisin toılady. Biraq, uzaqqa sozylǵan nokaýttar serııasy osy jerde toqtady. Djeıkobstyń 7-8-9 raýndtardaǵy erekshe belsendiligin aıta ketken de lázim.
Úsh tóreshi tıisinshe, óz esepterinde 115-112, 114-113, 115-112 dep baǵalaǵan eken. Sóıtip, Gennadıı óziniń kásipqoı bokstaǵy 37-shi jeńisine qol jetkizdi. Qaraǵandylyq óren orta salmaq dárejesinde WBA (Super), IBO jáne WBC nusqalary boıynsha álem chempıony ataǵyn saqtap qaldy. Ol WBA (Super) belbeýin 17-shi, IBO belbeýin 15-shi jáne WBC belbeýin 2-shi ret qorǵady.
Golovkın osy jeńisi úshin 2,5 mıllıon dollar kóleminde syıaqy aldy. Bul onyń AQSh jerindegi qomaqty tabysy. Jalpy, Gennadıı sporttyq mansabyndaǵy eń iri tabysyna ótken jyly Ulybrıtanııada Kell Brýkti jeńgende qol jetkizgen bolatyn (4 mıllıon AQSh dollary). Jerlesimizden jeńilgen Denıel Djeıkobs ta syıaqydan qur alaqan qalmady. Oǵan 1,75 mıllıon dollar kóleminde gonorar berildi.
Djeıkobs óziniń jeńiske jetkenine senimdi. Tóreshilerdiń sheshimi ádiletsiz dep otyr.
– Men bul kezdesýde jeńiske jettim. Jankúıerler meniń bul pikirimmen kelisedi dep oılaımyn. Tym quryǵanda eki raýndta qarsylasymnan úzdik boldym. Biraq, bul boks. Álbette, ol maǵan qaraǵanda tanymal. Sondyqtan ádiletsizdiktiń qurbany boldym. Golovkın men Kanelonyń jekpe-jegine úlken kólemde qarjy tigilip otyr. Sondyqtan, osy joly ol jeńilgende bul kezdesýdiń ótpeı qalý yqtımaldylyǵy joǵary bolýshy edi. Bul jaǵdaı bizdiń jekpe-jekke óz áserin tıgizdi. Men sońyna deıin baryp, ony sheginýge májbúr ettim. О́zimniń jeńilmegenime senimdimin. Qarymta qaıtarǵym keledi. Biraq, oǵan Gennadıı kelise me, joq pa bilmeımin. О́zimniń orta salmaqtaǵy úzdik boksshy ekenime senimdimin. Men Golovkınnen sharshy alańda budan da joǵary qaýqar kútken edim. Alaıda, olaı bolmaı shyqty, – deıdi Djeıkobs.
Al Gennadııdiń pikiri múldem basqa. Qazaqstandyq óziniń kúshin tekserip kórý maqsatynda jekpe-jekti sońyna deıin sozǵanyn aıtady.
– Bul boks. Maǵan tóreshilerdiń sheshimimen anyqtalatyn 12 raýndtyq jekpe-jek qajet boldy. Maǵan jaqsy, sapaly jekpe-jekter kerek. Eger Dennı qarymta kezdesýdi qalasa, men oǵan múmkindik beremin, – deıdi Golovkın.
Zady, Djeıkobs bir ólimnen aman qalǵan boksshy. 2011 jyly velosıped teýip júrgen jerinde qulap, esinen tanyp qalady. Aýrýhanaǵa jetkizilgende óziniń qaterli isikpen aýyratynyn bilgen. Boksshy sol aty jaman aýrýdy jeńip, kásipqoı sportqa qaıta oraldy. Sodan keıin sharshy alańda eshkimnen utylmady. Al onyń aldynda reseılik Dmıtrıı Pırogtan nokaýt alyp qalǵan bolatyn. Bul onyń karerasyndaǵy ekinshi jeńilisi. Bir qyzyǵy, ekeýinde de TMD boksshylaryna jol bergen eken.
Otandyq boks jankúıerleri Gennadıı Golovkınniń endi EKSPO-2017 kórmesi aıasynda Astanada jekpe-jek ótkizgenin qalaıdy. Jerlesimiz ózi de týǵan jeri Qazaqstanda judyryqtasýǵa daıyn ekenin birneshe ret aıtqan bolatyn. Ázirge qarsylastarynyń arasynan Bıllı Djo Sonderstiń kandıdatýrasy sáıkes kelip tur. Brıtandyq boksshy orta salmaqta WBO tujyrymy boıynsha álem chempıony, WBO International, EBU, Brıtanııa Dostastyǵynyń, BBBofC chempıony. Sharshy alańda jeńilmeı kele jatqan jampozdyń biri. Eger Sonderspen kezdesip, ony jeńse, Golovkın orta salmaqtyń absolıýtti chempıony atanady.
– Golovkın jaqyn kúnderi 35 jasqa tolady. Ol Djeıkobspen kezdesýinde óziniń qarapaıym adam ekenin kórsetti. Golovkınmen jekpe-jek ótkizý men úshin arman. «Tvıtterde» promoýteri Tom Lefflermen sóılestim. Ol kelisimshart ótken aptada daıyn bolǵanyn aıtqan edi. Qazaqstanda kezdesý ótkizýge daıynmyn. Men onymen 11 aptadan keıin aıqasýǵa saqadaı saı ekenimdi aıta alamyn. Eger olar 5-6 aptadan keıin jekpe-jek uıymdastyrǵysy kelse, kelisim bermeımin. Kóbi meniń nokaýtqa qulaǵanymdy kútedi. Qazir men daıyndalyp júrmin. Kelisimshart osy aptanyń sońyna deıin jasalsa deımin. Bıznestiń aty bıznes. Osy aıtylǵan merzimde menimen jolyqqysy kelse, onda jekpe-jekti birge uıymdastyraıyq. Osyǵan deıin olardyń usynystary aqylǵa qonbaıtyn edi. Sol úshin kelispeı júrdim. Eger qazirgi usynystary kóńilden shyǵady. Al taǵy bir aı kútkizip qoıatyn bolsa, onda óz jolymmen ketemin, – deıdi Sonders.
Endi Golovkın men onyń komandasynyń jaýabyn kútý ǵana qaldy.
Bek TО́LEÝOV,
jýrnalıst
ASTANA