Búgingi ómirdi banktersiz kózge elestetý múmkin emestigi ámbege aıan. Al endi elimizdiń jalpy bank júıesin sońǵy ýaqyttarda «Reseı Jınaq banki» aksıonerlik qoǵamynyń Enshiles Bankinsiz elestetý qalaı bolar eken? Múmkin emes demeı-aq qoıalyq. Biraq qıyndaý ekeni aıdan anyq. Osy pikirdi aıǵaqtaıtyn dálelder de jeterlik.
«Jınaq banki» AQ EB óz ómirbaıanyn bastaǵan 2006 jyldyń aıaǵynan bergi az jyldar ishinde Qazaqstannyń qarjy naryǵynda tuǵyryn áste tómendetpeı, bıik ustap keledi. Reseılik qarjy júıesiniń kóshbasshysy, sonymen birge Ortalyq jáne Shyǵys Eýropanyń eń iri qarjylyq ınstıtýty sanalatyn Reseı Jınaq banki sol jyly Teksakabanktiń 99,99 paıyz aksııasyn satyp alǵan bolatyn. Enshiles Banktiń tyrnaqaldy qadamdarynyń qutty bolyp ilgerileı túsýine bul oqıǵanyń ıgi yqpaly bolmady deı almas edik.
Qadamnyń quttylyǵy neden kórindi desek, 2007 jyly Bank ulttyq jáne shetel valıýtasynda júzege asyrylatyn banktik jáne basqa operasııalardy júrgizýge lısenzııa aldy. Ile-shala jarǵylyq kapıtal 15 ese derlik ulǵaıtylyp, 29 mlrd. teńgeni (240 mln. dollardan astam) qurady. Mine, naq osy jaǵdaı «Jınaq banki» AQ Enshiles Bankiniń jarǵylyq kapıtal kólemi boıynsha Qazaqstandaǵy asa iri 10 banktiń qataryna qosylýyna múmkindik bergen edi.
Ýaqyt ushqyr. Izdenister utqyr. Soǵan saı ózgerister de ǵalamat. Búgin tańdaǵy «Jınaq banki» AQ EB degende kóz aldymyzǵa ámbebap bank keledi. Ol dástúrli sapany, turaqtylyqty jáne zamanaýı tehnologııalardy ońtaıly ushtastyrǵan. Álemniń asa iri bankterimen baılanysy da aýqymdy, sondaı-aq ekonomıkanyń áralýan salasyn qamtyǵan klıentermen jáne áriptestermen jumys tájirıbesi de zor.
Reseılikterdiń qatysýymen qaz basyp órkendegen osynaý qazaqstandyq Enshiles Banktiń qarjy naryǵyndaǵy bes jyly úlken bir belespen teń. Ol ásirese kásipkerlerdi qoldaıtyn «Damý» qory, «Bıznestiń jol kartasy – 2020» memlekettik baǵdarlamalaryna belsene, bel sheshe qatysýymen qýandyrdy. «Reseı Jınaq banki» AQ EB basqarma tóraǵasy Oleg Smırnovtyń aıtýynsha, tek 2010 jyly ǵana Bank Qazaqstan ekonomıkasynyń naqty sektoryna 218 mlrd. 475 mln. teńge, al barlyǵy 419 mlrd. 870 mln. teńge ınvestısııa salǵan. Bul mysaldan da bank áleýeti baıqalǵandaı.
Qarjylyq kórsetkishter Banktiń Qazaqstan naryǵyndaǵy tuǵyry turaqty túrde nyǵaıyp, qyzmet tıimdiligi arta túskendigin aıǵaqtaýda. O.Smırnov jaqynda ózderinde aksıonerlerdiń jyldyq jalpy jınalysy ótip, onda 2010 jyl qorytyndylary shyǵarylǵanyn jáne bıylǵy jyldyń birinshi toqsanynyń nátıjeleri talqylanǵanyn aıtady. О́tken jyl bank úshin sátti bolǵan kórinedi. Birinshiden, eldiń makroekonomıkalyq kórsetkishi – IJО́ 7 paıyz shamasynda ósken. Osy eleýli ósim bank júıesiniń qarjylyq turaqtylyǵyna áser etken. «Eń bastysy, biz Qazaqstannyń asa iri bankteriniń ondyǵyna kirip, aktıvter kólemi jóninen toǵyzynshy shepte turmyz» dep atap kórsetti tóraǵa. 1 sáýirde bank úlesi shamamen 2,5 paıyz bolady dep kútilýde. 2010 jyldyń nátıjelerine keler bolsaq, bul úles 1,9 paıyzdan 2,3 paıyzǵa deıin ulǵaıǵan.
Jalpy ótken jyldyń bank júıesi úshin kúrdeli bolǵanyna qaramastan, Jınaq banki aktıvter kólemi jóninen 27 paıyzdan astam ósip, 282,7 mlrd. teńgeni quraǵan. Zańdy tulǵalardyń salymdary 40 paıyzdan astam ósip, 161,7 mlrd. teńgege jetken. Nesıelik portfel ósimi 83 paıyzdan asyp túsip, 176,6 mlrd. teńge bolǵan. Bank osy oraıda belsendi operasııalardy damytý naryǵyndaǵy kóshbasshylardyń biri bolyp tabylady. Jalpy alǵanda, 2011 jyldyń 1 qańtaryndaǵy jaǵdaı boıynsha menshik kapıtaly 39,9 mlrd. teńgeni qurap, banktiń taza paıdasy 2,6 mlrd. teńge boldy.
Alǵashqy toqsan nátıjeleri de kóńilge toq. Aıtalyq, Enshiles Bank aktıvteri 20,3 paıyz ósip, 340 mlrd. teńgeni qurady. Zańdy tulǵalardyń salymdary 40,8 paıyz ósip, 227,7 mlrd. teńgege jetti. Jeke tulǵalardyń salymdary 8,3 paıyz ósip, 36,7 mlrd. teńgeni qurady. Menshik kapıtaly 42,3 mlrd. teńgege kóterilip, taza kiris 1,8 mlrd. teńge túrinde kórinis tapty. Osylaısha Bank kóshbasshylar úshtigine kirip otyr. Al, 10 mlrd. teńge somasyndaǵy tirkelgen oblıgasııalar 1 mamyrdan bastap Bank kapıtalyn 50 mlrd. teńgege deıin arttyrmaq.
Álbette, O.Smırnov osynaý sandyq kórsetkishterdiń astarynda banktiń aýqymdy ishki jumystary jatqandyǵyn basa aıtty. Olaı bolsa, 2011 jyl bank ishindegi eleýli ózgerister jyly bolmaq. Tóraǵanyń aıtýynsha, munyń ózi ónerkásiptik revolıýsııa retinde aıqyndalypty. Bıyl kóptegen tehnologııalyq ózgerister iske qosylmaq. Olardyń maqsaty – bankti klıentke qaraı barynsha baǵdarlaý. Klıentter úshin satylym kólemin ulǵaıtý maqsatynda jyl aıaǵyna deıin CRM júıesin ónerkásiptik turǵydan ıgerý jolǵa qoıylmaq. Bank neǵurlym ıkemdi bola túspek. Demek, 2011 jyl enshilester úshin sapany jaqsartý jyly bolary esh kúmánsiz. Mysaly, bankte engizilgen «Qupııa satyp alýshy» júıesi bólimshelerdegi jumys sapasyn arttyrýǵa qyzmet etedi. Al ekinshi jartyjyldyqta «Nesıe fabrıkasy» dep atalatyn úlken joba bastalmaq. Bul úderis nesıe berý rásimdemesin barynsha ońaılatýǵa kómektespek. Sondaı-aq Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Sergeı Inıýshın ótken jyly korporatıvti klıentter sany 10 myńnan asqanyn, 100 myńynshy banktik karta shyǵarylǵanyn, «Jas otbasy» nesıelik baǵdarlamasy boıynsha bastapqy jarna 30-dan 10 paıyzǵa deıin tómendetilgenin atap aıtty. Bul da basty nazarda klıentter ekendigin kórsetedi.
Bank óz komandasyn damytýǵa da úlken kóńil bólýde. Munda komandany qoldaý úshin aıtarlyqtaı ınvestısııa salynady. Sirá, 2010 jyl qorytyndylary boıynsha «Reseı Jınaq banki» toby tartymdylyq reıtınginde №1 jumys berýshi ataǵyn alsa, tańdanýǵa bolmas. Osyndaı reıtıngter Qazaqstanda da ótkizilip tursa, quba-qup. О́ıtkeni, búgin tańda kerek kadrlar bárin sheshedi. Endeshe, taıaýdaǵy tórt-bes jylda Bank Qazaqstandaǵy ilkimdi jumys berýshi retinde de iltıpatqa ilinedi dep úmittenemiz.
2011 jyl Enshiles Bank úshin jaqsy jańalyqtarmen áıgilenýde. Jyl basynda «Jınaq banki» AQ EB jáne Ońtústik Qazaqstan oblysy ákimdigi ózara yntymaqtastyq týraly memorandýmǵa qol qoıyp, respýblıkanyń iri qalalarynyń biri Shymkentte jańa fılıaldyń Ortalyq ofısi ashyldy. Bul rettik jaǵynan 13-shi fılıal jáne Qazaqstandaǵy 105-shi núkte. Basqarma tóraǵasynyń orynbasary Shýhrat Sadyrov osyndaǵy ǵımarattyń sáýletinde qazaq halqynyń ulttyq naqyshtary, rámizderi, ekonomıkalyq nyshandary eskerilgendigine, saıttardyń da ulttyq órnektegi jańa dızaınmen aıshyqtalǵandyǵyna toqtaldy.
Aqpan aıynda Almatyda Banktiń enshiles kompanııasy – «Sberbank lızıng Kazahstan» tirkelgen. Bank úshin bul mańyzdy oqıǵa boldy. Munyń ózi Bank modeli ámbebap kommersııalyq bank ekenin tanytty. Demek, onyń banktik qana emes, lızıngilik qyzmet keshenin usyný múmkindikteri meılinshe keń.
1 naýryzdan bastap ónimder tiziminde jańa banktik ónim – «Iesizdendirilgen metaldyq esepshot» paıda bolǵanyn aıtý kerek. Sonymen birge reseı rýblindegi tutynýshylyq nesıeleý baǵdarlamalary boıynsha nesıe alý múmkindigi kópshilik kóńilinen shyǵyp, reseı rýblindegi tólem kartalary qoldanysqa endi.
Banktiń 2015 jylǵa deıingi negizgi damý strategııasy eldiń ekinshi deńgeıli bankter naryǵyndaǵy qatysý úlesin 5 paıyzǵa deıin ósirý bolyp tabylady. Sonymen birge ústimizdegi jyl Bank úshin merekeli jyl. Sebebi, Jınaq bankine – 170 jyl, al Enshiles Banktiń Qazaqstan aýmaǵyndaǵy qymetine 5 jyl tolady. Olaı bolsa, Banktiń bıylǵy jylǵy: «Bizge 170 jyl toldy, bári áli alda!» degen urany da kópshilikke túsinikti. Eń bastysy, ósim – turaqty, sapa – joǵary, keleshek – jarqyn.
Qorǵanbek AMANJOL.
Almaty.
______________
Sýretti túsirgen Bersinbek SÁRSENOV.