Qyzdar ýnıversıtetinde qytaı tili ortalyǵy ashyldy

Qazaqstan men Qytaı memleketteri arasynda ǵylym salasyn damytý maqsatynda ashylǵan Shyńjań pedago­gıkalyq ýnıversıteti men Qazaq memlekettik qyzdar pedagogıka ýnıversıtetiniń ózara kelisim-sharty boıynsha qytaı tilin oqytý jáne oqytýshylardyń biliktiligin jetildirý ortalyǵy endi kórshi eki eldiń mádenıeti men ádebıetin tereń meńgerýge jol ashpaq. Áńgimeni áriden bas­ta­saq, atalmysh oqý ornynyń shetel tilderi fakýltetinde qytaı tili ekinshi shet tili retinde 2001 jyldan beri oqy­tylyp keledi. Endigi jerde bul or­talyq kúnshy­ǵys eli­niń tilin jetik meń­gerip, ol eldiń má­denıeti men tynys-tirshiligin stýdentterge to­lyq tanysty­rýǵa múm­kindik týǵyzary sózsiz. Ortalyqtyń tusaýyn ýnı­­versıtet rektory    Sh.Ber­­kim­­baeva men Shyńjań uıǵyr avtonomııalyq raı­ony tór­aǵasynyń orynba­sary Jın No hanym kesken soń, már­tebeli qonaqtar ýnıversıtet dástúri boıyn­sha «Aq­tumar» murajaıyn aralap, estelikke sýretke tústi jáne qol­tańbalaryn qal­dyrdy. Odan ári Qytaı delegasııa­symen resmı kezdesý ýnı­versı­tettiń akt zalynda jalǵasyn tapty. – Búgin 67 jyldyq ta­rıhy bar bizdiń ýnıversıtetke kórshi Qytaı Halyq Res­pýblıkasynan resmı de­le­ga­sııany bastap kelgen Jın No hanym kelip otyr. Delegasııa quramynda joo bas­shylary, memlekettik me­keme ókilderi bar – deı kele, Shámsha Kópbaıqyzy atal­mysh bilim ordasynyń tabıǵaty erekshe oqý orny ekenin, munda 7 fakýltette 10 myńǵa jýyq tek stýdent qyzdar, bolashaq pedagog mamandar oqyp tárbıelenip jatqanyn, olarǵa 700 oqy­týshy-professorlar dáris beretinin málim etti. – Bizdiń ýnıversıtet Shyń­jań pedagogıkalyq ýnı­­versıtetimen eki eldiń bilim salasyn damytý maq­satynda, ǵylymı-mádenı yn­­tymaqtastyq ornatýda bi­raz sharalardy iske asy­rýda. Iаǵnı, stýdentter almasý, magıstranttar jáne ustazdar úshin ǵylymı tálim­nama, ǵylymı konferensııa ótkizý, t.b. Bul Qa­zaqstan Prezıdenti N.­Á.Nazarbaev pen QHR tóraǵasy Hý Szın Tao júrgizip otyrǵan kór­shiles eki memlekettiń beı­bit saıa­satynyń jemisi. Mem­leket basshylary jýyr­da Shanhaı Yntymaqtastyq Uıy­mynyń 10 jyldyǵyna oraı uıym­dastyrylǵan jo­ǵa­ry dáreje­degi bas qosýda aldaǵy ýaqyt­ta eldiń eko­nomıkalyq, má­denı-gýma­nı­tarlyq baı­la­nys­­­tarynyń ja­ńa sapaǵa kó­terilýine ba­ǵyt berdi. Sonyń bir kórinisi – Qytaı tilin oqytý orta­lyǵynyń ashylýy. Jahan­daný zama­nynda jas­tar­dyń kóp tildi meńgerýi, álemdik básekege beıim bolýy zaman talaby. Qazirdiń ózinde júz­den astam stýdent qytaı tilin úıre­nýde. Ortalyqty jab­dyq­taýdy to­lyǵymen qy­taı áripteste­ri­miz uıymdas­tyr­dy. Ol úshin úlken alǵy­symyzdy bildiremiz. Bul kórshi eki el jas­tarynyń dostyǵyn nyǵaıtý­daǵy ıgilikti is. Jáne bola­shaqta osy ýnıversıtette Konfýsıı ıns­tıtýtyn uıymdas­tyrýdaǵy úl­ken qadam. Son­dyq­tan qytaı tilin úıretý orta­lyǵynyń aldaǵy ýaqytta atqaratyn jumystary aby­roı­ly bolsyn dep tileımin, – dedi rektor. Shyńjań uıǵyr avtono­mııalyq raıony tóraǵasynyń orynbasary Jın No hanym da qyzdar ýnıversıteti ujy­mynyń jasap otyrǵan qur­metine, syı-sııapatyna óz rah­metin bildire kele: «Jý­yrda Qazaqstan men Qytaı bas­shysy bas qosyp, eki eldiń dostyǵy men yn­ty­maqtastyǵyn damytýǵa ar­nal­ǵan biraz jobalardy talqylady. Bizdiń ortalyq táýelsiz dostyqtyń nysha­ny bolatynyna senimimiz mol», – dep atap ótti. Qonaqty kádesiz attan­dyr­maıtyn dástúrimen ýnıversıtet rektory Jın No hanymǵa ýnıversıtettiń «Qur­­metti professory» aka­­demııalyq ataǵyn berip, ulttyq naqyshta tigilgen mantııa kıgizdi. – Qytaı men Qazaq­stannyń shekarasy qalypty damyp, eki eldiń qarym-qatynasy sátti jalǵasyn taýyp keledi, – dedi óz só­zinde QHR-dyń Qazaq­stan­daǵy elshisi Chjoý Lı myrza. – 2005 jyly Qytaı men Qa­zaqstan strategııa­lyq seriktestik ornat­ty. Bıylǵy jyly QHR tór­aǵasy Hý Szın Tao Qa­zaqstanda bol­ǵan saparynda jan-jaqty strategııalyq árip­testikti jal­ǵastyrýdy aıt­ty. Bul eki eldiń ár salada jańa bir damý bas­paldaǵyna kó­teril­genin bildiredi. Eki el de til maman­daryn tárbıeleýge basa mán berýde. Ásirese, joǵary deń­geıdegi aýdarma­shylarǵa su­ranys kóp bo­lyp otyr. Dál osyndaı jaǵdaıda Qy­taı tilin oqy­tý ortalyǵyn ashyp, til mamandaryn daıarlaý qajet­ti dep bilemin. Men búgingi qurylǵan Qy­taı ortalyǵy­nan oqyǵan stý­dentterdiń erteńgi kúni eki el ara­syndaǵy dostyqty nyǵaı­tatyn dáneker bola­tynyna senemin. Resmı bólimnen soń ýnıversıtettiń «Tomırıs» bı jáne «Aıgúl» vokaldy-as­paptar ansamblderi qy­taı­lyq qonaqtardy qazaq ónerine tánti etse, Shyńjań pedago­gıkalyq ýnıver­sı­tetiniń stýdentteri arnaıy ázirlegen konsertti kórsete otyryp, Konfýsııdyń kemel oıynan týyndaǵan óner adamdy sa­byr­lylyqqa tár­bıeleıtinin uqtyryp, «ar hý», «jý dımen» aspap­tarymen qazaq áni «Dýdar-aıdy» oryndady. Gúlzeınep SÁDIRQYZY.