«Ekspedısııanyń basty maqsaty – joǵymyzdy túgendeý, halqymyz tarıhy tamyrynyń tereńde ekenin pash etý. Bizdiń babalarymyz mingen tulparlar tuıaǵynyń izi Úndistan, Eýropa, Egıpet, myna jaǵy Japonııaǵa deıin barady. Ǵundar Eýropany titiretken, Egıpette Qypshaqtan 25 sultan bolǵan. Olar tek óz tilinde sóılegen. Qypshaq tili keń jaıylǵan bolatyn. Mundaı mysaldar izdeı berseń kóptep tabylady. Sosyn uly dala mádenıetin tek ózimiz ǵana emes, ózgeler de bilýi tıis. Ulttyq qundylyqtarymyzdy ózgege tanytamyz», deıdi ekspedısııa jetekshisi Sapar Ysqaqov.
Ekspedısııa quramynda geografııa ǵylymdarynyń doktory Ordenbek Mazbaev, tarıh ǵylymdarynyń doktory Jaqsylyq Sábıtov jáne Habar-24 telearnasynyń túsirý toby da bar. 70 kún ishinde olar Qazaqstannyń birneshe qalalaryn, Reseıdi basyp ótip, Eýropaǵa barady. Onda Venesııa, Vengrııa, Germanııa, Italııa jáne basqa elderde bolyp, sapardy Parıjde aıaqtaıdy.
«Ekspedısııany halqymyz tarıhyna baılanysty barlyq málimetter qyzyqtyrady. Tarıhta bizge beımálim tustar jetkilikti. Biz arhıvterde, mýzeılerde bolamyz, ár eldiń jergilikti turǵyndarymen sóılesemiz, olardyń DNK-syn alyp, saraptama jasaımyz. Barlyǵy da ǵylymı turǵyda oryndalady. Sonymen qatar, saparda týrızm máselesi de nazardan tys qalmaıdy. Sapar qorytyndylary boıynsha derekti fılmder jasalady, ǵylymı esep beriledi», dedi Ordenbek Mazbaev.
Ekspedısııa alǵashqy oljaǵa Torǵaı jerinde kezikti dep aıtýǵa bolady. Amangeldi aýdanyna kelgende ekspedısııa toby Keıki batyr kesenesiniń irgetasyn qalaý jumysynyń ústinen tústi. Amangeldi aýdandyq mýzeıindegi qundy jádigerlermen tanysty. Arheolog Aqan Ońǵarulynyń osy aýdandaǵy Qaraoba degen jerdegi qazba jumysynan tapqan ejelgi bas súıekti qalpyna keltirip, aýdandyq mýzeıge tabystaýyna kýá boldy. Bul bas súıektiń ǵylymı sıpattamasyn bergen novosibirlik ǵalymdar ony ekinshi myńjyldyqta ómir súrgen sarmattyq degen tujyrym jasapty.
Munan keıin ekspedısııa Torǵaı óńirindegi Bıdaıyq, Qyzbel eldi mekenderine keldi. Aıtpaqshy, osynda Vengrııanyń Qazaqstandaǵy tótenshe jáne ókiletti elshisi Andrash Balanı óz ótinishimen erip kelgen bolatyn. О́tken ǵasyrdyń 60-shy jyldarynan beri Torǵaı madııarlary men vengr madııarlarynyń týystyǵy zerttelip kelgen bolatyn. Ony sońǵy jyldary antropolog Andrash Bıýre gendik turǵyda jalǵastyrdy. Ekspedısııa músheleri Bıdaıyq aýylyndaǵy alash arysy Mirjaqyp Dýlatovtyń kesenesine soǵyp, quran baǵyshtady, onyń mýzeıin aralady.
Erteńine Ahmet Baıtursynovtyń kindik qany tamǵan Aqkólde bolyp, ol týǵan úıdi kórdi. Sol mańdaǵy Tileptiń kesenesine baryp, qobyzshy rýhyna taǵzym etti. Torǵaı kentindegi mýzeıler keshenin aralady. Aýdan jurtshylyǵymen kezdesýler ótkizdi. Onda rýhanııat, týrızmdi damytý máseleleri sóz boldy.
Búgin Qostanaı qalasyna jetken olar Ybyraı Altynsarınniń kesenesine baryp, uly aǵartýshynyń rýhyna bas ıdi, onyń memorıaldyq mýzeıi jáne oblystyq tarıhı-ólketaný mýzeıin aralady, stýdent-jastarmen kezdesti. Erteń ekspedısııa Aqtóbege qaraı jolǵa shyǵady.
Názıra Járimbetova «Egemen Qazaqstan»