Sonymen qatar, Jańaqorǵan aýdanynda uıymdastyrylǵan Qyzylorda, Ońtústik Qazaqstan, Jambyl, Aqtóbe jáne Batys Qazaqstan oblystarynyń sharýa qojalyqtary men «QazAgro» ulttyq basqarýshy holdınginiń mamandary, respýblıkanyń belgili ǵalymdary shaqyrylǵan «Mal sharýashylyǵyn damytýdaǵy kooperasııanyń róli týraly» atty aımaqtyq semınar-keńeske qatysty. Sapar barysynda Jańaqorǵan aýdanynyń taý bókterindegi «Úsen baýynda» ótken III oblystyq malshylar sletin tamashalap, ozattardy marapattady. Búginde aımaqtaǵy maldyń 74 paıyzy jeke adamdar men sharýa qojalyqtarynyń qolynda eken. Mal basyn ósirý men onyń baby, veterınarlyq kútimi mal ıeleriniń iskerligi men qabiletine qaraı júzege asyrylady. Alaıda, tutynýshyny sapaly etpen, sútpen qamtamasyz etýdiń de óz jaýapkershiligi bar ekendigi túsinikti. Osy oraıda, árqaısysy óz yńǵaıyna qaraı jumys uıymdastyratyn sharýashylyqtar men jeke qojalyqtardyń jumysyn úılestirý qajettigi týyndaıdy. О́ıtkeni, halyqty mal ónimderimen qamtamasyz etý máseleleriniń tómendigi jáne ózindik túıtkilderdiń bolatyny anyq. Mine, bes oblystyń mal sharýashylyǵy mamandary men osy salamen shuǵyldanyp júrgen ǵalymdardyń, atqarýshy bılik basshylarynyń qatysqan jıynynda mal sharýashylyǵyn zaman talabyna saı damytý barysy sóz bolyp, irilendirilgen aýylsharýashylyq qurylymdary, kooperasııalardyń mindetteri zor ekeni jıynnyń arqaýyna aınaldy. Sondyqtan, aýylsharýashylyq salasy, onyń ishinde, halqymyzdyń atakásibi sanalatyn mal sharýashylyǵyn odan ári óristetýge Úkimet basa nazar aýdarady. Atalmysh semınar-keńestiń ashylýy barysyndaǵy sózinde oblys ákimi Qyrymbek Kósherbaev oblystaǵy mal sharýashylyǵynyń qazirgi naqty jaǵdaıyna sholý jasaýmen qatar tórt túlikti memlkekettik turǵydaǵy damytý barysyna da toqtaldy. Vıse-premer – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetov memlekettik baǵdarlamalar aıasynda iske asyrylyp jatqan jumystar týraly keńinen áńgimeledi. Mal sharýashylyǵyn qoldaý barysynda halyq kókeıindegi talap-tilekter eskerilip, elmen etene eńbek etýdiń jańa joldary qarastyrylǵandyǵyn da aıtty. Sonyń bir dáleli retinde, mınıstr bıyldan bastap aýylsharýashylyq ónimin óndirýshilerge kepilsiz nesıe, sýbsıdııalar berilip, qajetti qural-jabdyqtardyń 50 paıyzǵa deıin arzandatylatyndyǵyn, budan da bólek kóptegen jeńildikter qarastyrylatynyn habardar etti. Aýyl sharýashylyǵy mınıstrligi aýylsharýashylyq kooperatıvteri departamentiniń dırektory Berik Nyǵmashev kún tártibindegi kókeıtesti másele týrasynda kókeıge qonar áńgime aıtty. Sóz túıinin aýylsharýashylyq kooperasııalaryn qurý men sharýashylyqtardy irilendirý máselesine tiregen ol oblystar boıynsha naqty sıfrlardy da jaıyp saldy. «Máselen, Qyzylorda oblysynda 35 irilendirilgen kooperasııa qurý tapsyrmasy bola tura, onyń naqty kezeńdegi sany 18-den artpaı tur. Sondaı-aq, osy aımaqta 31 mal soıý pýnkti qajet bolsa, olardyń sany ázirge tek 6-aýy ǵana. Sút qabyldaý qoımalarynda zamanaýı qondyrǵylardyń da bolmaýy iske kedergi», degen departament dırektory bul jumysty jyldamdatý joldaryn da qamtydy. Sonan soń «Aýyl sharýashylyǵyn qarjylaı qoldaý qory» AQ basqarma tóraǵasy Jandar Omarov «Yntymaq», «Bereke» baǵdarlamalarynyń aýylsharýashylyq qurylymdaryn qarjylaı qoldaýǵa yqpal etetindigin sóz etti. Tek, tıisti qujattardy rásimdeýde mamandardyń biligi men izdenimpazdyǵy, ábjil qımyly qajet deıdi ol. Naryq zamanynda qol jetken tabysqa toqmeıilsip, jaıbaraqat júrý irgeli istiń órkendeýine kóp kedergi. Semınar-keńes barysynda jergilikti kooperasııa basshylary da óz tájirıbelerimen bólisip, usynystaryn ortaǵa saldy. Olardyń qatarynda «Shıeli tórt túligi» AО́K tóraǵasy Sabyr Ermahanov pen «Mııaly» AО́K tóraǵasy Abdýlla Ábsattarov habarlama jasady. Respýblıkanyń 5 oblysynan ókilder kelgen semınar-keńestiń ótkizilýi Qyzylorda oblysynda sońǵy 3 jyldan beri dástúrge aınalǵan aımaqtyq malshylar sletiniń uıymdastyrylýymen tuspa-tus kelip, bir-birin tolyqtyrdy desek artyq emes. Oblys malshylarynyń basqosýy Jańaqorǵan aýdanynyń Qarataý etegindegi «Úsen baýynda» ótti. Oǵan Asqar Myrzahmetov pen Qyrymbek Kósherbaev arnaıy kelip qatysty. Slet barysynda jergilikti aýylsharýashylyq ónimin óndirýshilerdiń kórmesi uıymdastyrylyp, mal sharýashylyǵy salasyndaǵy keıingi jetistikter ortaǵa salyndy. – Qazir Iran, Qytaı, Reseı, Eýropa elderi Qazaqstanda óndiriletin tabıǵı ónimderge úlken qyzyǵýshylyq tanytyp, agrosektorǵa ınvestısııa salýǵa, óndirilgen aýylsharýashylyq ónimderin satyp alýǵa daıyn ekendigin bildirip otyr. Osyǵan sáıkes bıylǵy jyldyń ózinde oblys aýmaǵynan 100 tonna iri qara etin jáne 25 tonna qoı etin eksportqa shyǵarýdy josparlap otyrmyz. Búginde Iranǵa qoıdy tirideı eksporttaýǵa qyzyǵýshylyq bildirgen birneshe kompanııanyń basshylary bizdiń shaqyrýymyzben oblysta bolyp, mal jáne et satyp alý jóninde kelissózder júrgizip jatyr. Osy baǵytta «Syr Marjany» jáne «Shaǵan jer» jaýapkershilikteri shekteýli seriktesteriniń 6000 basqa arnalǵan jańa zamanaýı mal bordaqylaý alańdary eksportqa shyǵaratyn iri qara etin óndiretin bolady. Sonymen qatar, Syrdarııa aýdanynda «Abaı-Dáýlet» seriktestigi 10 myń bas qoı bordaqylaý alańy men jylyna 250 tonna qozy etin óndiretin keshenniń qurylysyn aıaqtap, jumysyn bastady, – dedi Qyrymbek Eleýuly. Slette Premer-Mınıstrdiń orynbasary – Aýyl sharýashylyǵy mınıstri Asqar Myrzahmetovtiń quttyqtaý sóz sóılep, respýblıkalyq aýylsharýashylyq qyzmetkerleriniń salalyq kásiptik odaǵynyń tóraǵasy Ábýbákir Súleımenov izgi lebizin bildirdi. Oblys ákimi mal sharýashylyǵynyń ozattaryn Alǵys hatymen marapattap, baǵaly syılyqtar tapsyrsa, ozattar mártebeli tulǵalar qolynan Aýyl sharýashylyǵy mınıstrliginiń qurmet gramotalaryn aldy. Arnaıy quttyqtaý men baǵaly syılyqtarǵa aımaqtaǵy 30 ozat malshy ıe bolyp, qýanyshqa bólendi. Malshylar sletiniń sońynan merekelik konsert qoıylyp, onda respýblıkaǵa belgili óner sańlaqtary án men bıden shashý shashty. Lena Ábdiqalyqova bastaǵan ónerpazdardyń óneri qarapaıym qaýymnyń qýanyshyn eseleı tústi. Shara barysynda ulttyq sporttyq oıyndar uıymdastyrylyp, malshylar toıynyń kórkine kórik berdi.
Erjan BAITILES, «Egemen Qazaqstan» Qyzylorda oblysy