Amerıka qurlyǵyna tabany tuńǵysh tımegenine, álbette, qazaq kináli emes. Sondyqtan «qazaqtyń Kolýmby» joq. Eshqashan bolmaıdy da. Onyń esesine, bizde «qazaqtyń...» dep bastalatyn bógde «analogııalar» jetip jatyr: «qazaqtyń Gomeri» – Jambyl Jabaev, «qazaqtyń Gagarıni» – Toqtar Áýbákirov, «qazaqtyń Gastellosy» – Nurken Ábdirov, «qazaqtyń Lomonosovy» – Eldes Omaruly, «qazaqtyń Chehovy» – Zeıin Shashkın... Kezinde aqyn Zeınolla Shúkirovti «Qazaqtyń Ostrovskııi» deıtin, qazir onyń janyna ǵalym, jazýshy Nemat Kelimbetovti qosatyn boldy. «Qazaqtyń Ibn Sınasy» da ekeý: «Shıpagerlik baıandy» jazdy deıtin О́teıboıdaq Tileýqabyluly men Alash ardaqtysy, ǵalym, dáriger Halel Dosmuhameduly. «Qazaqtyń Esenıni» úsheýge jetipti, olar: Bernııaz Kúleev, О́tejan Nurǵalıev jáne Muqaǵalı Maqataev... Sóıtip, «qazaqtyń pálenshesi», «qazaqtyń túgenshesi» degen bodan túsiniktiń aıasynda qalyptasqan «dástúrdi» jalǵastyryp qana qoımaı, qyzdy-qyzdymen tulǵalar arasyndaǵy básekege aınaldyra bastaǵandaımyz ba, qalaı? Teńeýdiń, shendestirýdiń, salystyrýdyń jóni, jobasy, júıesi bolsa kerek-ti. Joq, biz ózimizdegi eleýli tarıhı ıakı tulǵalyq qubylystyń bastaýyn shetten izdeımiz de, bir sáıkestik kórgendeı bolsaq, jerden jeti qoıan tapqandaı qýanamyz. Kóbine mán-maǵynasyna úńilip te jatpaımyz. Mysaly, Ańyraqaı shaıqasyn «qazaqtyń Borodınosy», Kenesaryny «qazaqtyń Shámili» degen sııaqty. Bergi ýaqytta mundaı daǵdy jalpy ulttyq aýqymdy qoıǵanda, aımaqtar men aýyldarǵa deıin taralyp bara jatyr. Oblystyq basylym betterinen «Kózi tirisinde-aq qazaqtyń Gorkııi atanǵan Adambek Yqylasov...», «Ol qatysýshylarǵa kezinde qazaqtyń Maıakovskııi atanǵan, Qaınar aýylynyń týmasy, óziniń saıası-áleýmettik óleńderimen qalyń oqyrmandy baýraı bilgen aqyn, dramatýrg Qashaf Aıtjanuly...» degen joldardy ushyrastyrǵanda, kádimgideı oılanyp qaldyq. Árıne, bul maqalalarda esimderi atalǵan kisilerdiń qalamgerligine birde-bir dúnıesin oqymaı tura baǵa berýden aýlaqpyz. Talanttary tanylmaı kelgen jandar bolsa, bilmestigimizge keshirim suraımyz. Biraq Gorkıı men Maıakovskıı sekildi ádebıet klassıkteri qolyna qalam ustaǵan kez kelgen adamnyń qanjyǵasyna baılaı salatyn jazýshylar emestigi anyq qoı. Esterińizde bolsa, 2015 jyly Vıtebskidegi «Slavıan bazary» ánshiler saıysynda top jarǵan tusta birshama jurt Dımash Qudaıbergenovti «qazaqtyń Vıtasy» dep ataı bastaǵan. Bıyl Qytaıda ótip jatqan I am a Singer mýzykalyq báıgesinde álgi salystyrý qaıta jańǵyrdy. Bálkim, buǵan Dımashtyń ekinshi týrda Aspanasty elinde jankúıeri kóp Vıtastyń repertýaryndaǵy «Opera №2» atty kúrdeli kompozısııany kemeline keltire shyrqaǵany túrtki bolǵan shyǵar. Álde, úzilip keterdeı úzdiktirip, ushar kókke sozyla samǵaıtyn sırek daýsynan áldebir uqsastyq izdegeni me? Biraq BAQ-qa bergen suhbatynda bizdiń ónerpazymyz: «Meniń «ekinshi Vıtas» emes ekenimdi mýzykanyń qyr-syryn biletin mamandar túsinedi», dep, bul pikirmen múlde kelispeıtindigin aıtty. Rasynda da, mýzyka bilgirleriniń biraýyzdy baılamynsha, Vıtas tómengi jáne ortańǵy notada ándi taqpaqtap, taqyldap qana aıta alady eken, Dımashtyń áýezdi áýeletýindegi qubyla quıqyljyǵan kórkem plastıkany tabıǵat oǵan tartý etpepti. Já, bul tóńirektegi talasty mamandar quzyryna qaldyraıyq. Mańyzdysy – Dımashtyń Vıtasqa uqsaıtyny ne uqsamaıtyny emes. Bizdi talantty jas ánshimizdiń eshkimniń kóshirmesi bolǵysy kelmeıtindigi qýantty. О́ıtkeni, ozyq úlgini basqa ulttyń ishinen taýyp, sosyn óz ortasyna ákelip, teńdeserlik balama qarastyrý – kemshin sana kórinisi. О́zge halyqtyń qundylyqtaryn maldanyp, «bizde de, shirkin-aı, sol sıpattas mynaý bar» dep jańalyq ashý – jarasymdy ádet emes. Kóp rette munymyz aqyn Esenǵalı Raýshanovtyń «Ústinde turyp altynnyń, basqanyń kúmisine tań qaldyq» degen qapaly kúıindeı bolyp shyǵady. Qazir álemde aqparattyq maıdan órship turǵan zaman. Adamdardyń tanym-túsiniginde sımvoldardyń, kodtardyń, tańbalardyń teketiresi júrip jatyr. Ár ult, ár el onda óz upaıynyń túgel, mereıiniń ústem bolǵanyn qalaıdy. Osy turǵydan alǵanda, ánshi Dımashtyń joǵarydaǵy jaýaby sahna ǵana emes, sana saıysynda da durys jolda ekenin ańǵartty. Aıtpaqshy, sońǵy aqparatqa súıensek, Vıtastyń prodıýseri óz «juldyzynyń» ánin Dımashtyń orynda-ýynan qyzǵanǵany sonsha, qytaılarǵa «qalam alyp, hat jazyp», qıǵylyq salyp jatqan kórinedi. Bile bilseńiz, bul da – bizdiń jeńisimiz. Dımashtyń ánshiliginiń basym túsip, tyńdarman júregin kóbirek jaýlap alǵandyǵynyń aıǵaǵy. Iá, Dımash – qazaqtyń Dımashy!
Talǵat Batyrhan,
«Egemen Qazaqstan»