Latyn grafıkasyna kóshý – órkenıetti sheshim

Marqum Gerold Belger «Oıshyl jan bir ulttyń per­zenti emes, adamzat per­zent­i» degen eken. Ulttyq sana­nyń transformasııalanýyna, óz­gerýine alyp keletin jańa ult­tyq álipbı – kemel keleshek kepili.

Ulttyq kodtyń tiregi bolyp ta­bylatyn til taqyryby qa­shan da kún tártibinen túsken emes. Elbasy kótergen rýhanı jańǵyrý hám genetıkalyq jad máselesiniń túpqazyǵy da osy til taqyrybynan bastaý alady. Osydan on bir jyl buryn bıik minberden aı­tyl­ǵan latyn qarpine kóshý sol kezde arman bolsa, bul kúnde shyndyqqa aınaldy. Ýaqyt­tan ótken synshy, sarap­shy, danyshpan joq ekeni taǵy bir dáleldendi. Ýaqyt-pat­sha óz ámirin oryndatty. Uly babamyz ál-Farabıdiń «Dú­nıeni ózgertkiń kelse, aldymen óziń ózger» degen danalyq sózi­niń mańyzy zor. Rýhanı jań­ǵyrý­dyń bastaýy – ulttyq sana, tiregi – ulttyq til, arqaýy  bi­lim bolsa, baspaldaǵy – jańa ult­tyq álipbı. Latyn grafıka­syna kóshý – órkenıetti sheshim.  Kúni keshe Elbasy nazaryna qoǵamdyq talqylaýlardan ótip, qaınaýy pisken, barlyq usynystar eskerile otyryp ázir­lengen ulttyq álipbı usynyl­dy. Latyn qarpine negiz­del­gen qazaq tiliniń bir­yńǵaı standart jobasy – Pre­zıdenttiń baǵdarlama­lyq maqa­lasynda kórsetilgen negizgi baǵdardyń basty baǵyt­tary­nyń biri. Tarıhı máni, saıası mańyzy bar bul máıekti máse­leni Nursultan Ábishuly na­zar­dan tys qaldyrǵan emes. Mem­lekettik tildi latyn gra­fı­kasyna kóshirý jónindegi jo­bany iske asyrý úshin quryl­ǵan jumys tobynyń múshe­lerimen kezdesken Elbasy ha­lyq­tyń qyzý qoldaýyna rıza­shy­lyǵyn bildirdi: «Álem­de eshbir el óziniń jańa álip­bıin búkil halyq bolyp osylaı­sha talqylaǵan emes. Biz úshin árbir adamnyń pikirin bilý mańyzdy». Sondaı-aq elimiz­diń bolashaǵy jastardyń bul isten syrt qalmaı belsendi túrde qoldap, patrıottyqpen atsalysqandaryna rızashylyq sezimin bildirdi. 

Álemdik tájirıbeler es­keri­le otyryp jasalǵan jańa álipbı negizinde qazirgi qol­da­nystaǵy álipbıdi latyn qar­pine kóshirýge qatysty aq­parattyq-túsindirý jumys­taryn júrgizý – eń ózekti másele. Tilimizdi damytyp, ony álem­dik aqparattyq keńis­tikke shy­ǵarýdyń negizgi kózi bo­lyp taby­latyn tarıhı oqı­ǵa­dan ustaz­dar ustahanasy atan­ǵan Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedago­gıkalyq ınstıtýty da shet qalǵan emes. 32 tańbadan turatyn ult­­­tyq álipbıde qazaqtyń tól dybys­tarynyń tańba­lanýy bizdi qýant­ty. Til ma­man­darynyń osy nus­qa­syn qol­danysqa engizýge ábden laı­yqty dep esepteımiz. Latyn gra­fı­kasyna ótý – tarıhı qajettilik. 

Ońalbaı AIаShEV, Ońtústik Qazaqstan memlekettik pedagogıkalyq ınstıtýtynyń rektory,

pedagogıka ǵylymdarynyń doktory,

professor, QR UǴA korrespondent-múshesi