Búgin biz qoǵamymyzdaǵy sybaılas jemqorlyq áreketterge qatysty halyqtyń jalpylama kózqarasyn az-kem sóz etpekpiz. Sondyqtan, atalǵan máselege baılanysty statıstıkalyq málimetterge júginbeı, sandardy tizbelemeı, tek ózimiz aralas-quralas júrgen ortanyń, tanys-bilis kisilerdiń pikirlerin alǵa tarta otyryp, óz paıymymyzdy bildirsek dedik.
Sonymen… memleket senip tapsyrǵan qyzmetin óziniń jeke «patshalyǵyndaı» kórip, ony zańsyz kóldeneń tabys kózine aınaldyryp júrgender qatarynyń az emestigin ishimiz sezedi. Bul sezigimizdiń týyndaýyna elimizdegi laýazymdy tulǵalardyń, ártúrli deńgeıdegi, irili-usaqty sheneýnikterdiń jemqorlyqpen aıyptalyp, tergeýge alynýynyń tym jıilep ketýi túrtki bolyp otyr. Demek, bul jaǵymsyz jaǵdaıattardan elimizde sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúrestiń barynsha kúsheıtile túskenin, atalǵan máselede memlekettik saıasat «týra bıde týǵan joq…» ustanymyna shynaıy bet burǵanyn, atqarýshy bılik júıesiniń óz qataryndaǵy nıeti buzyq, pıǵyly búkir, sybaılas jemqorlyqqa shatylǵan azamattardan arylýǵa degen umtylysyn anyq ańǵarýǵa bolady.
Bul úrdis halyqtyń bılik júıesine degen senimin nyǵaıta túsetini sózsiz. Halyq óziniń qazynasyna zańsyz qol suqqan nemese senip tapsyrylǵan qyzmettik ókilettigin kóldeneń tabys kózine aınaldyrǵan azamattarǵa memleket tıisti jazasyn berip jatsa, qalaısha «bárekeldi!» demeıdi. Bul – jurtshylyqtyń atqarýshy bılikke qatysty kózqarasyn jaqsartatyn úrdis.
Qazirgi tańda jemqorlyq pen paraqorlyqqa baılanysty «pálenshe» tergeýge alynypty, «túgenshe» ustalypty degendeı mazmundaǵy habar tarasa, halyq eline degen qurmeti az, ortaq qazynaǵa orynsyz qol salatyn pendelerdiń bir adamǵa azaıǵanyna qýanyp qalatyndaı… Bul sózimizdi atalǵan jaıtqa baılanysty áleýmettik jelilerde jazylyp júrgen pikirlerge qarap aıtyp otyrmyz. Máselen, sońǵy ýaqytta jemqorlyqpen ustalǵan keıbir tulǵalar jóninde áleýmettik jelilerde kóptegen pikirler jarııalandy. Olardyń basym bóligi halyq dúnıesine zańsyz qol salǵandardyń ustalǵanyn qos qolyn kótere qoldaıtyn, aıypkerlerdiń ádil jazasyn alǵanyn jón sanaǵan pikirler.
Jalpy, jurtshylyq jegiqurtqa balaıtyn sybaılas jemqorlyqtyń keleshekte órisi men tynysy taryla túsetinin uqtyratyn jaǵdaıattar qoǵamymyzda anyq kórine bastaǵandaı. Bul – qýanarlyq jaıt. Endi bul qandaı jaǵdaıattar ekenine toqtalaıyq.
Búginde balasynyń laýazymdy qyzmetke jaıǵasqanyn tileıtin, bul qalaýynyń astarynda perzentiniń álgi bıligi arqyly baýyrlary men aǵaıyn-týystaryna «kóke» bolsa, jalaqysynan bólek óıtip-búıtip aqsha tapsa degen oıy buqpantaılaǵan ata-analardyń pıǵylyna múlde kereǵar pikirdegi otbasylar paıda bolýda. Mundaı ata-analar balasynyń qandaı da bir laýazym- ǵa taǵaıyndalsa, eline adal qyzmet etkenin ǵana qalaıdy.
Bir tanysymnyń uly talaptanyp júrip, óziniń qabiletimen ájeptáýir qyzmetke ornalasty. Álgi kisi birde maǵan ulyna jalaqysynan ózge eshqandaı aqshany qaltasyna salmaýyn, qyzmetin paıdalanyp, óziniń baýyrlary men aǵaıyn-týystaryna qandaı da bir artyqshylyqtar bermeýin qatań eskertip otyratynyn aıtqan. О́zine senip tapsyrylǵan memlekettik jaýapty qyzmet eshkimniń qoljaýlyǵyna aınalmaýy tıis dep oılaıtyn tanysym bul máselede aǵaıynnyń ókpe-nazy týyndap jatsa, olarǵa máseleniń jaı-japsaryn tereńirek túsindirermiz deıdi.
Búginde Islam dininen habary mol, onyń tyıymdaryn jaqsy biletin, neniń adal, neniń haram ekenin ajyrata alatyn, aqyretin oılaıtyn urpaqtyń tutastaı bir býyny jetilip keledi. Bulardyń ókilderi dinimizdiń jemqorlyqty haram sanaıtynyn uqqandyqtan, osyndaı las iske bara qoımaıdy. Munyń ózi elimizde taıaý jyldarda sybaılas jemqorlyqtyń edáýir báseńdeıtinin meńzeıdi.
Búginde dinnen habary mol býynnyń kóptegen ókili aqshamen zańsyz alys-beris jasaýǵa májbúr etýi múmkin memlekettik mekemelerge baryp qyzmet etýden ózderin aýlaq ustap júrgeni – ómirdiń shyndyǵy. Buǵan kóptegen mysaldar keltirýge bolady. Jaqynda bir aǵaıynnyń balasy quzyrly zań oryndarynyń birinde istep júrgen qyzmetinen sanaly túrde bas tartyp, basqa sharýamen shuǵyldanyp ketti. Sebebin suraǵanǵa, ol «bylyqqa batyp toq júrgenshe, arymdy adal ustap ash júrgenim artyq» dep jaýap bergen.
Qoryta aıtqanda, memlekettiń sybaılas jemqorlyqqa qarsy kúres sharalaryna qarapaıym halyq ókilderi, ásirese, jastar izgilikti jolmen úles qosa bastady. Bul óz kezeginde Qazaqstannyń bolashaqtaǵy damýyna, bedeline oń yqpal etetini anyq.
Joldybaı
Bazar,
«Egemen Qazaqstan»