Ilınniń laǵyl kóz jasy

Úsh dúrkin álem chempıony óziniń jeńisin el Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna arnady Ilıa Ilın – Qyzyl­or­da­nyń kózi ottaı jaınaǵan saıypqyrany – syn saǵat­tar­da da temirdeı júıkesi syr bermeıtin oǵlannyń hal­qyn uly jeńisterge ózi úı­re­tip qoıǵaly qashan. Biraq julqa kóterýde ese jiberip alatyny bar. Esesine serpe kóterýde oǵan shendesetin aýyr atletshi az. Bir qor­qy­typ alady da, sosyn qatty qýantady. Beıjiń Olım­pıa­dasynda da sóıtken... Olımpıada chempıony atanǵan soń, batyr jigit elge erkelesin. Tú­ri ózge bolǵanmen, jany, júregi qazaq qoı. Toı-tomalaqty kóbeıtip jiberdi. Sóıtip júrip pyshaqqa da tústi. Jattyǵý jaıyna qaldy. El ishindegi jarystarǵa da qatyspady. Ásilinde, elge dabyra qylmaı óz qazanynda qaınatyp, ishteı bekitetin máseleler bolady. Ári-sári bolyp júrgen erke jigit ushaqta kezdesken depýtatqa syryn ashýy muń ekeń, bapkermen aradaǵy kıkiljiń respýblıkaǵa jaıyldy da ketti. Atyn jer órtep te shyǵara almaı júrgenderge Olımpıada je­ńim­pazynyń taǵdyry jan ashýdan góri, daqpyrtyn shyǵarýǵa kerek-aq eken. Ilınnen áli de kúder úzbeı júrgen bapkerler keńesi sham­dan­dy. “Seni almastyratyn adam bar, ketseń jolyń ashyq” degendi ań­ǵart­qan. Áı, bizdiń jany ashyǵan­syp, qany shyǵyp turǵan jaraǵa bir ýys tuz sebe salatyn aǵaıyn-aı. Eki jaqty dabyrasyz kelistirýdiń ornyna arasyna eptep syna qaǵyp qoıdy. Ilıa synbady. Jeke bap­ker alyp jeke jattyqty. Kósh­­peli halyqtyń urpaǵymyn degendi aıtyp, respýblıka oblys­taryn aralady. Álem chempıona­tyna bara almaǵan. Esesine Qa­zaqstan halqy Spartakıadasynda aıdy aspaǵa shyǵardy. Julqa kóterýde 186 keli, serpe kóterýde 230 keli kóterip, óz salmaǵynan dámeli bolǵandardy qozy kósh artqa tastap ketti. Sol kezde taǵy da aıtqan: “Parıjde altyn ala­myn”, dep. Beıjińnen keıin armansyz de­malǵan bula jigittiń osyndaı má­lim­demesin qabyldamaǵandar da boldy. Baǵasyn arttyrý úshin aıtty dep. “Parıjge Ilın keldi, tórden oryn bereıik”, degender boldy desek, qatty qatelessek kerek. Byltyrǵy álem chempıony reseılik Aleksandr Ivanov kóter­me­ge Andreı Demanovty ertip kelipti. Byltyr kúmis medal alǵan ýkraın jigiti Artem Ivanov onysyn al­tynǵa aıyrbastasam degen dámesi bar. Iran, koreı, tipti ózbektiń órimdeı jigiti Rýslan Nýrıdınov te altyndy kópsin­beıtindeı. Julqa kóterýde Ilıa júrekti taǵy da dir etkizip besinshi orynda qalyp ketti. 181 keliden soń 184 kelini kótergen, álemdegi úzdikter qataryndaǵy qazaqtarǵa tisin ba­syp júrgen qazylardyń ekeýi teh­nıka­synan min taýyp, esepke alma­dy. Qos Ivanov – Reseı men Ýkraına jigitteri Ilıadan 5 upaı­ǵa shyǵan­dady. Álemniń al­tyn, kúmi­sin teń bólisip alǵan qos jigit serpe kóterýde ese beredi degenge sený qıyn edi. Aýyr atletıkada kúshine onsha­lyqty sene qoımaıtyndar aldy­men shyǵady. Tıtyqtap baryp toq­taı­dy. Ilınge es bolady degen Almas О́teshov te solardyń ishinde ketti. Úsh kezegin de paıdalana almaǵan. Eges bastaldy. Aleksandr Ivanov 215 kelige tapsyrys berdi. Ýkraın Artem Ivanov 216 kelige shyqty. Al Ilıa Ilın 220 kelige tap­syrys berip, jattyǵý zalyn qydy­rystap júr. Ádettegideı tyshqan men my­syq oıynyn Enver Týrkelerı men bas bapker Alekseı Nı bastaǵan. Aleksandr Ivanovty ziltemirge aldy­men shyǵarý úshin Ilıaǵa 221 keli belgiledi. Álem chempıony 120 kelini kótere almaı, qabaǵynan qar jaýyp ketti. Sol kezde ǵana Ilıa tóbe kórsetken. Ziltemirmen egesken joq. Álem chempıonatynda emes, Qyzyl­ordada jattyǵý za­lyn­­da júrgendeı jedel basyp keldi de bir tolǵap keýdesine qondyryp tóbege atty. Basqyshtan tómen túsip kele jatyp: “Men chempıon­myn”, degendi aıtyp úlgerdi. Qudaı aqy, eshkim óıtpeıdi. Biz­diń jigittiń aýzy batyr. Allaǵa sıynyp otyrmyz. Aleksandr Iva­nov shyqty. 221 kelini kótere alma­dy. Bitti. Byltyrǵy álem chem­pıony júldeden tys qalǵan. Artem Ivanov shyqty. Qınalyp baryp 221 kelini kóterip ketti. Sóıtti de Ilınmen egesti. 230 kelige tap­syrys berdi. Ilıa shyq­ty, 226 kelini baǵyndyrdy. Bas­qysh­­tan túsip bara jatyp: “Endi tu­ǵyrǵa shyq­paımyn. Baltyrym­dy aýyrtyp aldym”, dedi sam­byrlap. Altyn alamyn degen adam olaı aıtpaýy kerek edi. Ish­teı sengen joqpyz. Bula uldyń minezin bilemiz. Artem 230 keli kóterip ketse, aıaǵy synyp qalsa da táýekelge baratyny anyq. Artem 227 kelini ıgere almady. Bizdiń jigittiń sal­ma­ǵy Artemnan 12 gramǵa kem. Ekeýi­niń de qos­saıystan jınaǵany 407 keli bolǵanymen, altyn Ilıaniki. О́z Otanyn janyndaı jaqsy kóretin, patrıottyq sezimin syrt kózge anyq kórsetip júretin Ilıa keýdeshesindegi jazýdy kórsetip: “Men bul jeńisimdi Qazaqstan Táýelsizdiginiń 20 jyldyǵyna ar­naı­myn”, dedi jahanǵa jar sa­ldy. Chempıon jigit qýanǵanynan jat­tyǵý zalynda zyr júgirip, qut­tyq­taǵannyń da, quttyqtama­ǵan­nyń da qolyn alyp shyqty. Átteń-aı, Alekseı Nıdiń ókpesi tarqamapty, Ilın jeńiske jetkende bas bapker ádettegideı aıqaı salyp aspan­ǵa qarǵymady. Bizge de aýyr tıdi. Ilınniń altyny Qazaq­stan­dy Qytaı, Iran, Reseı memleketterinen keıingi tórtinshi orynǵa shy­ǵardy. Altyn alýǵa Maııa Mane­zanyń da, Svetlana Podo­bedo­va­nyń da múmkindigi bolǵan. Tak­tıkalyq daıyndyqta qate jibergenderi bar, tóreshiler de qyrys qarady. Álem chempıonaty úlken ja­rys bolǵanymen, Olımpıadanyń boda­ýy­na júrmeıdi. Ol – shyn­dyq. Bizdiń saıypqyrandarǵa Londonda tabys tileıik. Baqtııar TAIJAN.