Jádigerdi burnaǵy jyly Túrkistandaǵy Etnografııalyq ortalyqta ótken kezdesýde kórgen edik. О́tegen batyrdyń segizinshi urpaǵy Baqytjan Bekbatyrov óziniń babasynan qalǵan, kezinde Abylaı han tutynǵan dúnıe – qymyz quıatyn aǵash tegeneni Qordaıdan alyp kelipti.
Iаsaýı kesenesindegi Taıqazanǵa uqsas keletin ydystyń salmaǵy da az emes. Jádiger ıesiniń málimdeýinshe, tegene jańǵaq aǵashynyń tamyrynan jasalǵan kórinedi.
Baqytjan aǵamyzdan kóneniń kózindeı bolǵan jádigerdi osy kúnge qalaı saqtap, jetkizgenin qyzyǵýshylyqpen suraǵan edik. «Biz О́tegen batyrdyń segizinshi urpaǵymyz. Ol kisiniń úsh áıeli bolǵan eken. Búginde Qordaı aýdanynyń О́tegen batyr aýylynda 150 úı, aýdan ortalyǵynda 100 shaqty tútin, eki áıelinen týǵan uldarynan taraǵan urpaqtary turady. Babamyzdyń qalmaq áıelinen týǵan uldarynan taraǵan urpaqtary Almaty oblysynda. Olar da 200 tútin shamasynda. Atam Joldasbaı el aýzynda «shubar tegene» atanǵan ydysty kóziniń qarashyǵyndaı saqtap, ákem Ýálıhanǵa tabystapty. Ol kisi keńes kezinde kolhoz basqarǵan, kóppen aralasqan azamat. Sol kezde Abylaı hannyń tegenesin kórmekke kelgen kisiler kóp boldy. Tipti murajaıǵa suratqandar da az emes. Biraq atam da, ákem de bul kıeli dúnıeni qasterlep ustap, qoldan shyǵarmaı bizge amanat etti. Men de sol ata-babamnan qalǵan muraǵa, amanatqa barynsha adaldyq tanytyp, qasterlep ustap, qadir-qasıetin ul-qyzdaryma uqtyryp, qulaqtaryna quıyp kelemin», deıdi B.Bekbatyrov.
– Abylaı hannyń tegenesi sizdiń babańyzǵa qalaı tıip júr sonda? – deımiz ǵoı, tańdanyp. – Babamyz Abylaıdyń zamanynda ómir súrgen. Tóle bıden bata alǵan. Babamyzdyń «О́tegen batyr», «áýlıe О́tegen», «múıizdi О́tegen» degen eldiń bergen attary bar. Birde О́tegen babamyz Abylaı bastaǵan qazaqtyń ıgi jaqsylarymen bolǵan eken. Sol basqosýda babamyz: «Aldııar, aıtyńyzshy, el-jurt estigen sózge sene me, kózben kórgenge sene me?» dep suraq qoıypty. Tórde otyrǵan Abylaı da, janyndaǵy Tóle bı de: «Árıne, kózben kórgenge senedi» deıdi. «Onda meniń alty Alashtyń aıbary Abylaı hanmen tabaqtas bolǵanyma zat aıǵaq bolmasa kim senedi?» dep osy qymyz quıatyn tegeneni attaı qalap alǵan eken. Sodan urpaqtan urpaqqa amanat bolyp, mine búgin bizge jetken, – deıdi batyrdyń urpaǵy.
Búginde tarıhı tábárik Baqytjan aǵamyzdyń úıinde tur. Jádiger ıesi ony eshbir murajaıǵa ótkizgisi kelmeıdi. «Tegene Almatyda, oblys ortalyǵynda kórme-eksponattarǵa qoıylyp júr. О́tegen Batyrdyń 300 jyldyq toıynda birneshe aı kórmege qoıyldy. Arnaıy derekti fılm de jasaldy. Kóremin dep qyzyǵýshylyq bildirgen azamattarǵa esigimiz ashyq» deıdi aǵamyz.
Átirgúl TÁShIM,
jýrnalıst