Qazaqstanda qurastyrylǵan tikushaqtar

Astananyń Halyqaralyq áýejaıy aýdanynda elimiz Táýelsizdiginiń 20 jyly ishindegi máni men mańyzy jaǵynan úlken oqıǵalardyń biri boldy. «Qazaqstan ınjınırıng» ulttyq kompanııasynyń quramyna kiretin «Eýrokopter Qazaqstan» birlesken kásiporny eki birdeı ES 145 tikushaqtaryn qurastyryp shyǵardy. Bul otandyq máshıne jasaý tarıhyndaǵy alǵashqy qadam bolyp otyr. Táýelsizdiktiń 20 jyldyǵy qarsańynda Astana mańynda ótken tikushaqtardyń alǵashqy býynyn tanystyrý rásimine Qorǵanys mınıstriniń oryn­ba­sary Sergeı Gromov, «Qazaqstan ınjınırıng» UK prezıdenti Bolat Smaǵulov pen «EADS-Qa­zaqstan» kompanııasynyń bas­shysy Sılver Delone qatysty. Osy jerde tikushaqtardyń ushýy jáne qonýy synaqtan ótkizildi. Sóıtip, biz tuńǵysh ret Qazaqstan tarıhynda óz elimizde quras­tyrylǵan eki tikushaqtyń sy­naqtan ótkenine kýá boldyq. Buryn mundaı shaǵyn ushaq­tar­dy biz kózben kórip, qolmen ustaǵan emespiz. Endi mine, elimizde alǵash ret jasalǵan tik­ushaqtardy qolymyzben ustap, ishine kirip, qyzyqtap kórdik. Bul da bizdiń Táýelsizdiktiń ar­qa­synda dep bilemiz. Tikushaq­tar­dy tanystyrý rásiminde «EADS-Qazaqstan» kompanııasynyń bas­shysy Sılver Delone de elimizdiń 20 jyl ishinde óz áýe máshınelerin qurastyryp jatqa­nyna rızashylyǵyn bildirdi. «Bul tikushaqtar Qazaqstan eko­nomıkasynyń damý deńgeıin kór­setedi, – dedi S.Delone. – Qa­zirgi kezde Qazaqstannyń qa­ryshtap damýy arqasynda sizderge kóptegen ınvestorlar kelip, jumys isteýde. Birlesken kásiporyndardyń ózi qanshama. Bul Prezıdent Nursultan Na­zar­baevtyń el táýelsizdigin al­ǵan kezden beri ishki jáne syrt­qy saıasattaǵy, el ekonomı­ka­syn damytýda atqarǵan jumy­synyń nátıjesi dep bilemin. Prezıdent Nazarbaevtyń osyn­daı salıqaly saıasatynyń nátı­je­sinde Fransııa Qazaqstanmen tikushaqtar qurylysy boıynsha kelisimderge qol qoıǵan bo­latyn. Sol kelisimderdi biz is júzine asyryp kelemiz. Oǵan dálel Astanada qurastyrylǵan myna tik­ushaqtar». Sonymen birge ol bu­dan basqa taǵy 4 tikushaqtyń qurastyrylǵanyn, olardyń bári Tótenshe jaǵdaılar mınıstrligi men densaýlyq saq­taý salasyna beriletinin atap ótti. Al jalpy, fransýz ma­manynyń aıtqanyn­daı, bo­lashaqta tikushaqtar qu­ry­lysy salasyn damytýda eki el arasynda taǵy birneshe joba iske asatyn bolady. Qazirgi kezde barlyq kúsh-jiger Astana ma­ńyn­da ES 145 tikushaǵyn shyǵaratyn zaýyt pen Qazaqstan men Orta­lyq Azııa aımaǵynyń qajeti úshin ushý jáne tehnıkalyq qu­ral­dar oqytý ortalyǵyn salýǵa baǵyttalyp otyr. Bul zaýyttyń qurylysyn 2012 jyldyń mamyr aıynda aıaqtaý josparlanýda. S.Deloneniń aıtýynsha, onyń jos­parly ónimi jylyna 8-10 tikushaq bolmaq. Iаǵnı, kem degende 8 tikushaq jyl saıyn quras­tyrylatyn bolady. Al alǵashqy tikushaqtardyń qurastyrylýyna kelsek, olar Qor­ǵanys mınıstrliginiń ónerká­siptik angarlarynda qazaq­standyq mamandardyń kúshimen iske asty. Olardyń bári Ger­ma­nııadaǵy «Euro copter» kásip­oryn­darynda arnaıy daıyn­dyq­tan ótken kórinedi. «Qazaq­stan ınjınırıng» UK prezıdenti Bolat Smaǵulovtyń aı­týynsha, biz ES 145 tikushaǵyn qurastyrýdan kóp paıda ta­ba­tyn bolamyz. Bul eki qozǵalt­qyshty tikushaq álemdegi kóp qyzmetti tanymal modelder­diń biri bolyp tabylady. Tik­ushaq­tyń bul túri jedel medı­sınalyq járdemge, qutqarý qyzmetine, polısııa men shekara qyzmetine arnalǵan. Jeltoqsan aıynyń birinshi onkúndiginde jańa ES 145 tikushaqtary Qor­ǵanys mınıstrligi men Tó­ten­she jaǵdaılar mınıstrliginiń parkin tolyqtyratyn bolady. Olar 9 orynǵa arnalǵan. Onyń salony ámbebaptylyǵymen erek­shelenedi. Tikushaq paıda­la­nýǵa jáne qyzmet kórsetýge óte jeńil. Onyń uzyndyǵy – 13,03 metr, bıiktigi – 3,96 metr, salmaǵy – 3585 kg. bolsa, shekteýli jyldamdyǵy saǵatyna 278 km., al ushý uzaqtyǵy 4 saǵat eken. Tikushaq 5 myń metr bıiktikke kóterile alady. Dastan KENJALIN.

----------------------------------

Sýretti túsirgen Ermek SARBASOV.