Kóne de jańa Zaısan

«Egemen Qazaqstannyń» arnaıy jobasy: Jasampazdyq jemisteri

  Jıyrma jyldyń ishinde atqarylǵan ıgi isterdiń arqasynda árbir óńirimiz ózgerip, ómirimiz jaqsaryp keledi. «Egemen Qazaqstan» gazeti osyndaı órkendi ózgeristerdi beıneleıtin materıaldardy turaqty jarııalap turady. Tómende Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy Zaısan qalasynan fotoreportaj berilip otyr.  

KО́NE DE JAŃA ZAISAN

Shyǵys Qazaqstan oblysyndaǵy shaǵyn Zaısan qalasy bıylǵy jazdyń sońynda biz barǵan kezde tal boıynda mini joq taranǵan totydaı bolyp erekshe qulpyryp, jaınap, jasanyp tur eken. Kósheleri aq baltyrly qaıyńdar men tal-terekke malynyp, baqtary qyzyl, sary gúl­der­men qulpyrǵan. Úıleriniń qaqpalary tegis syr­lanyp, áktelgen. Kóshe jıegindegi aryqtarmen syldyrap sý aǵyp jatty. (Kóshe boıymen syldyrap sý aǵatyn qalany qoıyp, aýyldy kórmegeli qaı zaman). Osy kórinis bizdi ádemi áserge bóledi. Qasy­myzdaǵy Andreı atty semeılik júrgizýshi jigit «ıapyraı, netken tazalyq, netken tamasha kórinis» dep tańdanysyn jasyra almaı jan- jaǵyna qarap, qaıta-qaıta tamsana berdi. Shyndyǵyn aıtqanda, qalaǵa buryn talaı kelip júrgenimizde dál osyndaı áserge bólenbegen edik. Zaısan bir kúnde salynǵan joq, onyń 150 jyldyq tarıhy bar. Endeshe bar másele bardy qadirleı bilýde, týǵan qala men ólkeni aıalaı bilýde tur eken ǵoı. Osy úshin de aýdan ákimi bilikti basshy, «Qurmet» ordeniniń ıegeri Serik Zaınýldınge úlken rahmet aıtýǵa bolar. Serik Zınabekuly Elbasynyń saıasatyn jergilikti jerde barynsha durys túsinip, sony júzege asyryp kele jatqan ákimderdiń biri. – Bizge oblys ákimi Berdibek Saparbaev qala qurylysy, ony kógaldandyrý, abattandyrý máse­lesimen belsene shuǵyldaný jóninde tap­syr­ma berip, ony óz qadaǵalaýyna aldy. «Jol karta­sy» aıasynda qarjy da bólindi. Igere bilgenge qazirgi kúni aqsha bar. Sondyqtan eldi mekenderdi kórkeıtý, abattandyrýmen tek Zaısan aýdany ǵana emes, oblystyń barlyq aýdandary men qalalar belsendi túrde shuǵyldanýda, – deıdi Serik Zınabekuly. Elimizdiń shyǵystaǵy qaqpasy atanǵan shaǵyn Zaısan qalasynyń kelbetinde osydan ǵasyr burynǵy kóne ómirdiń kórkem belgileri men el Táýelsizdiginiń 20 jylynda qol jetkizgen je­tis­tikterimizdiń jarqyn kórinisteri ádemi úı­lesimin tapqan. Myna sýretterdegi oıý-órnek­ti eski ǵımarattar patsha zamanyndaǵy kópes­ter men saýdagerler Smaǵul Manapov, Ahmadı Toq­sanbaev, Saǵdolda Ábilhanov, Júsip Ábilhanov, Halel Erzın, Kerámberdi Babaev, Týhfatolla Bekchentaev, Máýlet Shamsýtdınov, Pıdahmet Bobkın­der­diń salyp ketken úıleri jáne qazirgi zaısan­dyq kásipkerler Bolat Nurasylov, Qýat Áb­janov, Aelıta Ábisheva, Qaharman Sátbaev, Marat Ábıjanov, Jeken Káribaev, Erkin Toıbazarov, Oral Muhametjanov, Aıdar Barysov, Erbol Kelgenbaev jáne basqalardyń turǵyzǵan saýda, qyzmet kórsetý jáne óndiristik oryndary men turǵyn úıleri. Zaısan aýdany ústimizdegi jyldy tabysty qorytyndylamaq. Sonyń ishinde negizgi sala aýyl sharýashylyǵynda ótken segiz aıdyń ishinde ǵana 5 mlrd. 800 mln. teńgeniń ónimderi óndirilip, ónim kólemi ótken jylǵydan 10 paıyzǵa arta túsipti. Barlyq qarjy kózderinen 397 mln. teńge ınvestısııa tartylypty. Al ónerkásip óndirisiniń kólemi 2,5 esedeı ósti. Munyń ózi Zaısanda ındýstrııalandyrýdyń belsendi sıpat alǵanyn bildiredi. 2011 jyldyń 1 shildesine shaǵyn jáne orta kásipkerlik sýbektileriniń sany 2208 birlikti qurap, 2010 jyldyń osy merzimimen salys­tyr­ǵanda 10,3 paıyzǵa ósse, olardan túsken salyq 20,9 paıyzǵa artqan. Al aýdannyń bólshek saýda taýar aınalymynyń jalpy kólemi birinshi jar­ty­jyldyqta 851,8 mln. teńgege jetip, ótken jyldyń osy merzimindegiden 16,3 paıyzǵa ósken. Osyndaı atqarylǵan isterde aýdan ortalyǵy Zaısan qalasynyń úlesi mol. Qalada tek bıylǵy jyldyń ózinde ǵana «Ikep» sharýa qojalyǵynyń un tartý zaýyty, jeke kásipker Ǵ.Salbanovtyń mı­ne­raldy sý shyǵarý sehy, jeke kásipker A.Barysov­tyń sút ónimderin shyǵaratyn zaýyty, «SMÝ-Shyǵys» JShS-niń qurylysqa qajetti temir-beton ónim­derin shyǵaratyn kombınaty iske qosyldy. Maıqapshaǵaı keden jolynyń boıynda ornalasqan Zaısan aýdany men qalasy qazirgi kúni qarqyndy damý ústinde. Qoınaýynan kómir men slanestiń, munaı men gazdyń jetkilikti qory da tabylyp otyr. Osyǵan baılanysty aýdanǵa temir jol tartý máselesi de oılastyrylýda. ____________________ Arnaıy betti ázirlegen Suńǵat ÁLIPBAI.