Basqa basylymdardan: Qytaı men EAEO kelisimge keldi

Qytaı men EAEO kelisimge keldi

Qytaı men Eýrazııalyq ekonomı­kalyq odaq saýda-ekonomıkalyq áriptestik ornatý jóninde ortaq mámile jasady. Xinhua agenttiginiń habarlaýynsha, bul – eki tarap arasynda jasalǵan keń kólemdegi tuńǵysh kelisim.

Qujatqa Qytaıdyń kommersııa mınıstriniń orynbasary Fý Szyın, Eýrazııalyq ekonomıkalyq ko­mıs­sııa­nyń basqarma tóraǵasy Tıg­ran Sargsıan jáne EAEO múshe­leri qol qoıdy. Oǵan Astana eko­nomıkalyq forýmy aıasynda qol jetkizildi.

Kelisim kedendik áriptes­tik, saý­da baılanysy, zııat­kerlik menshik quqyǵy, sala­lyq seriktestik sekildi 13 baǵytqa arnalǵan. Sondaı-aq qu­jatta elektrondy kommer­sııa tá­rizdi jańa salalar qam­tylǵan.

Budan bólek, Qytaı men EAEO kedendik baqylaý úde­ris­terin jeńil­detýdi, taýarǵa salynatyn salyqty azaıtýǵa qol jetkizip, áriptestik ornata otyryp, aqparat almasý jóninde ýaǵdalasty. Bul kelisim 2019 jyldyń basynan iske qosylmaq.

Xinhua agenttiginiń paıymdaýynsha, qujat «Bir beldeý – bir jol» bas­tamasy aıasynda júzege asyrylatyn mańyzdy qadam. Kelisimge sáıkes, eki tarap arasyndaǵy áriptestik ny­ǵaıyp, saýda-ekonomıkalyq baılanys kúsheıip, taýar aınalymy ar­tady.

Agenttiktiń málimetterine súıen­sek, taýarǵa salynatyn qosymsha sa­lyq­tardyń joıylýy ındýstrııalyq damý men saýda-ekonomıkalyq qaty­nasty kúsheıtetin qolaıly orta qa­lyp­tastyrady.

Jahandyq máselelerdi talqylaıtyn jıyn

Qazaqstanda Astana ekono­mıkalyq forýmy ótti. Úsh kúnge sozylǵan sam­­mıt­te saıasatkerler, ǵalym­dar men sarapshylar álem­dik trendterge ilesý, onyń álem men Qazaqstanǵa áse­ri týraly kókeıkesti másele­lerdi tal­qylady. «Qa­zaq­stan Prezıdenti Nursultan Nazarbaev Astana ekonomı­kalyq forýmynyń ashylý saltanatynda «Álem teń­­des­siz jyldamdyqpen ózgerip, taǵy da jolaıryqqa tap keldi. Adamzat qaı ba­ǵytqa burylýdy kútip otyr: damýdyń dáýiri me, álde qur­dymǵa ketý me», dedi.  Jıynǵa kelgen bes júzge jýyq ǵalym men saıasatker, eko­nomıst pen basqa sala ókil­deri júzge jýyq paneldi ses­sııa men dóńgelek ústelge qa­tysty», dep habarlady EFE agenttigi.

Agenttik forým jumysyna álemge áıgili birqatar tul­ǵa­lardyń kelgenine de toq­talǵan. Atap óter bolsaq, aýqym­dy jahandyq sharaǵa Apple kompanııasynyń ne­gizin salýshylardyń biri Stıv Voznıak, Fransııanyń buryn­ǵy prezıdenti Fransýa Olland, BUU-nyń burynǵy bas hatshysy Pan Gı Mýn, ataqty fızık Mıtıo Kaký qatysty, delingen agenttiktiń jarııalanymynda.

Iranmen mámile jasasty

Eýrazııalyq ekonomıka­lyq odaq pen Iran Astanada ekonomıkalyq forým aıasynda ekijaqty ımport jáne eksport tarıfyn joıýǵa múm­kindik beretin erkin saýda aımaǵyn qurý týraly kelisim jasasty. Latin American Herald Tribune gazetiniń aq­para­tyna súıensek, qujattyń qyzmet etý mer­zimi – úsh jyl. «Iran tarapy alyp eko­nomıkalyq uıymnyń árip­tesi boldy. Kelisim búkil aımaqqa jemisti bolmaq», dedi Irannyń ónerkásip jáne saý­da mınıstri Mohammad Sha­rıat­madarı.

Reseı, Qazaqstan, Bela­rýs, Ar­menııa jáne Qyr­ǵyz­stannan qurylǵan Eýrazııa­lyq ekonomıkalyq odaq bu­­ǵan deıin Vetnam jáne Qy­taı sekildi memlekettermen erkin saýda jóninde kelisim ja­sas­qan bolatyn», dep ha­bar­lady Latin American Herald Tribune.

Basylymnyń habarlaýynsha, Sha­rıat­madarı jylyna 20 mıllıard dollarǵa jýyq eksport shyǵaratyn Iran memleketi EAEO úshin tıimdi árip­tes ekenin málimdegen. Mı­nıstr qujattyń taraptar arasyndaǵy saýda baılanysyn nyǵaıtyp, ekonomıkany turaqtandyrýǵa kómektesetinine senim bildir­gen.

Eýrazııalyq ekonomıka­lyq ko­mıs­­sııanyń basqarma tóraǵasy Tıg­ran Sargsıan da Iran men EAEO ara­­syndaǵy kelisimniń mańyzy zor eke­nin aıtyp otyr. Onyń pikirinshe, bul – ekonomıkalyq qa­rym-qatynas or­natýǵa baǵyt­talǵan alǵashqy qadam. «Iran naryǵy óte úlken já­ne tez da­myp keledi. Son­dyqtan bizdegi bız­nes kósh­basshylary atalǵan elge qyzyǵýshylyq tanytyp otyr», dedi T.Sargsıan.

Latin American Herald Tribune basylymy saýda keli­simi Iran úshin taǵdyr­sheshti sátke týra kelgenin habarlady. Esterińizde bolsa, osydan bir apta buryn AQSh tarapy Iran men ıadrolyq derjavalar arasyndaǵy kelisimnen shyǵatynyn málimdegen bolatyn. Sondaı-aq Iranǵa salynatyn sanksııany kúsheı­tetinin jetkizdi.

Sholýdy daıyndaǵan Abaı ASANKELDIULY,

«Egemen Qazaqstan»