Elbasy N.Nazarbaevtyń tapsyrmasymen 2009 jyldan beri iske asyrylyp kele jatqan «Dıplommen – aýylǵa!» áleýmettik baǵdarlamasy el bolashaǵy – jastarymyzdyń óz mamandyqtaryna saı jumysqa ornalasyp, baspana alyp, ómirden oryndaryn tabýlaryna, sondaı-aq aýyldyq eldi mekenderdi densaýlyq saqtaý, bilim berý, áleýmettik qamsyzdandyrý, mádenıet, sport jáne aýyl sharýashylyǵy salalarynyń jas mamandarymen qamtamasyz etýge qolaıly múmkindik berdi.
G M T Opredelıt ıazykAzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı AzerbaıdjanskııAlbanskııAnglııskııArabskııArmıanskııAfrıkaansBaskskııBelorýsskııBengalskııBırmanskııBolgarskııBosnııskııVallııskııVengerskııVetnamskııGalısııskııGrecheskııGrýzınskııGýdjaratıDatskııZýlýIvrıtIgboIdıshIndonezııskııIrlandskııIslandskııIspanskııItalıanskııIorýbaKazahskııKannadaKatalanskııKıtaıskıı (Ýpr)Kıtaıskıı (Trad)KoreıskııKreolskıı (Gaıtı)KhmerskııLaosskııLatınskııLatyshskııLıtovskııMakedonskııMalagasııskııMalaıskııMalaııalamMaltııskııMaorıMarathıMongolskııNemeskııNepalıNıderlandskııNorvejskııPandjabıPersıdskııPolskııPortýgalskııRýmynskııRýsskııSebýanskııSerbskııSesotoSıngalskııSlovaskııSlovenskııSomalıSýahılıSýdanskııTagalskııTadjıkskııTaıskııTamılskııTelýgýTýreskııÝzbekskııÝkraınskııÝrdýFınskııFransýzskııHaýsaHındıHmongHorvatskııChevaCheshskııShvedskııEsperantoEstonskııIаvanskııIаponskıı Zvýkovaıa fýnksııa ogranıchena 200 sımvolamı Nastroıkı : Istorııa : Obratnaıa svıaz : Donate ZakrytAl jas mamandar aýyldyq jerlerge jumysqa barýdan bas tartpaıtyndyǵyn ómir tájirıbesi kórsetip otyr. Baǵdarlama iske asyrylǵan 9 jyl ishinde aýyldyq eldi mekenderge 54 myńnan astam jas maman turaqty jumysqa kelip, 12,5 mıllıard teńge somasynda kótermeaqy alǵandyǵy jáne olardyń 23,5 myńǵa jýyǵyna 57 mıllıard teńge somasynda turǵyn úı alýǵa nesıe berilgendigi sonyń aıǵaǵy.
Eń ózekti másele – baǵdarlama tolyq kólemde qarjylandyrylmaı keledi. Mysal úshin, jergilikti atqarýshy organdar atalǵan baǵdarlama boıynsha 2018 jylǵa arnalǵan bıýdjettik nesıelerge 19 mıllıard teńgeden astam qarjy suraǵan bolsa, is júzinde 13,7 mıllıard teńge bólingen. Sondyqtan da aýyldyq jerlerde keıingi kezde jyl saıyn 6 myńdaı jas maman jumysqa ornalasqanymen, olardyń teń jartysyna jýyǵy eshqandaı memlekettik qoldaýmen qamtylmaǵandyqtan, oryndy renish bildirýde. Máselen, bıylǵy jyly baǵdarlamaǵa 3786 maman ǵana engizilgen. Al Densaýlyq saqtaý mınıstrliginiń ústimizdegi jyldyń basyndaǵy málimeti boıynsha aýyldyq jerlerde 580 dáriger jetispeıdi. Buǵan qosa, Bilim jáne ǵylym mınıstrliginen alynǵan derekke qaraǵanda, respýblıka boıynsha qazir 4952 muǵalim tapshy.
Sondaı-aq Úkimettiń 2009 jylǵy 18 aqpandaǵy №183 qaýlysyna sáıkes turǵyn úı satyp alýǵa nemese salýǵa beriletin 1500 aılyq eseptik kórsetkish (3 607 500 teńge) mólsherindegi jeńildikti nesıe keıbir iri eldi mekenderde, negizinen, aýyldyq aýdandardyń ortalyqtarynda turǵyn úı salýǵa nemese páter satyp alýǵa jetpeı, eki-úsh jyl boıy baspana ala almaı júrgen jas mamandar bar.
Oblystar men aýdandar ortalyqtarynan jaqyn jáne alys qashyqtyqta ornalasqan aýyldyq eldi mekenderge jumysqa ornalasýǵa baratyn jas mamandarǵa bólinetin kóterme járdemaqy mólsheri birdeı ekendigi de oılandyrmaı qoımaıdy.
Taǵy bir ózekti másele – qazir aýyldyq aýdandardaǵy memlekettik organdarda 900-den astam jumys orny bos tur. Al oblystyq deńgeıdegi memlekettik organdarda qyzmet istep júrgen jas mamandar ózderin atalǵan baǵdarlamaǵa engizse, aýyldyq jerlerge baryp jumys isteýge qarsy emes ekendikterin bildirýde. Osy aıtylǵan jaılardyń negizinde biz Premer-Mınıstr Baqytjan Saǵyntaevtyń quzyryna mynadaı usynystar engizdik:
1. Aldaǵy ýaqytta baǵdarlamany jergilikti atqarýshy organdardyń bıýdjettik ótinimderin eskere otyryp, tolyq kólemde qarjylandyrý máselesin sheshý;
2.Aýyldyq jerlerge jumysqa baratyn jas mamandarǵa turǵyn úı satyp alýǵa nemese salýǵa beriletin jeńildikti bıýdjettik nesıe mólsherin jergilikti atqarýshy organdardyń usynystaryna sáıkes 2000 aılyq eseptik kórsetkishke deıin ulǵaıtý;
3. Oblystar men aýdandar ortalyqtarynan jaqyn jáne alys qashyqtyqta ornalasqan aýyldyq eldi mekenderge jumysqa baratyn jas mamandarǵa bólinetin kóterme járdemaqy mólsherin qaıta qarap, shalǵaıdaǵy aýyldarǵa, sonyń ishinde alystaǵy shekaralyq eldi mekenderge jumysqa ornalasatyn jas mamandarǵa beriletin kótermeaqy mólsherin qazirgi 70 aılyq eseptik kórsetkishten 150-200 aılyq eseptik kórsetkishke deıin arttyrý;
4. Baǵdarlamanyń aýqymyn keńeıtip, oǵan aýyldyq aýdandardyń ortalyqtary bolyp tabylatyn monoqalalar men shaǵyn qalalardy engizý qajet.
Káribaı MUSYRMAN,
Májilis depýtaty