Semeıdegi Abaı teatrynda Qazaqstan Jýrnalıster Odaǵy syılyǵynyń laýreaty, uzaq jyldar respýblıkalyq «Egemen Qazaqstan» gazetiniń Semeı qalasyndaǵy menshikti tilshisi qyzmetin atqarǵan Dáýlet Seısenulynyń «Jánibek án salady...» dramasy sahnalandy. Shyǵarma ánshi, jazýshy, qazaq KSR-niń eńbek sińirgen artısi Jánibek Kármenovtyń ómirine arnalǵan.
Jastaıynan uly Abaıdyń óleńderin oqyp, sýsyndap ósken Jánibek Kármenov mekteptegi ustazy Kámen Orazalınmen oı bólisip, syr sherte, tolǵana sóıledi. Qoıylymnyń ereksheligi de osynda. Sodan keıin shyrqata án salady. Shákirtiniń ereksheligin baıqaǵan Kámen ustaz oǵan qoldaý kórsetip, Jánibekti elge eńbegi sińgen tanymal jandarmen tanystyrady. Sóıtip olar Qaraýylda oqyp júrgen talapty jas Jánibekti arý qala, sol kezdegi astana Almaty qalasyna ala ketedi. Jánibektiń ónerdegi ómir joly bastalady.
- «Jánibek án salady...» qoıylymyn daıyndaý barysynda baıqaǵanymyz, Dáýlet Seısenulynyń basty maqsaty ánshilik darynymen tanylǵan Jánibek Kármenovtyń óner salasyna qosqan úlken úlesin dáriptep,búgingi urpaqqa tarıh qylyp qaldyrý eken,-dedi QR Mádenıet qaıratkeri, Abaı teatrynyń dırektory Baýyrjan Tólekov,- mundaǵy ár keıipker kórermen esinde qalatyny haq. Jazýshy-jýrnalıst Dáýlet Seısenuly aǵamyz «Juldyzdar sónbeıdi» atty áńgimeler jınaǵynyń, «Qazaqtyń sany qansha», «Semeı eli, Semeı jeri», «Shejireli Shyńǵystaý» atty derekti kitaptardyń avtory ekendigin bilemiz.
«Shákárim» atty ǵumyrbaıandyq kitaby kópshiliktiń kóńilinen shyqty. Uzaq jyl «Egemen Qazaqstan» gazetinde jumys istep, endi teatr salasynda den qoıýy, ári dosy, ári halyqtyń súıikti ánshisi Jánibek Kármenovty qaıta tiriltkendeı ǵyp, beınesin de somdaǵany da semeılikterdiń kóńilinen shyǵyp jatyr.
Abaı teatryndaǵy ádebı bólim meńgerýshisi, aqyn Mereı Qarttyń aıtýynsha, el aýyzynda «Jánibek án salady, Aqseleý tamsanady» degen sóz jattalyp qalǵan. Degenmen Jánibektiń búkil ǵumyryn bir spektaklge syıdyryp shyǵý múmkin emes. Desek te, Jánibektiń ómirinen bir estelik bolsa dep, teatr basshylyǵy da osy qoıylymǵa «Rýhanı jańǵyrý» baǵdarlamasy aıasynda qoldaý kórsetti. Qoıylymnyń rejısseri Erbol Jýasbek, Jánibek rolinde Azamat Nurǵamys, Kámen ustaz rolinde Myrzahan Sydyqovtar oınady.
«Jánibek án salady..» qoıylymy Qaraýyldaǵy mektep aýlasynda shýyldaǵan, ázil-qaljyńdary jarasqan bir top jastardyń áńgimesinen bastalady. Arasynda árıne, qazaqy dombyrasymen Jánibektiń shoqtyǵy janyp tur. Ol jazýshy ári ustaz Kámen Orazalınmen áńgimelesip, ol kisiniń aǵalyq aqyldaryn tyńdaıdy. Jánibek ara-arasynda shabyty ustap, quıqyljyta án de salady.
- Almatydan osy Semeı jerine «Jánibek án salady...» degen spektaklge kelip otyrmyz,-dedi jary Turar apaı, - kózden ketse de, kóńilden ketpeıdi degen osy eken. Kelesi jyly Jánibek 70 jasqa tolady. Sol mereıtoıy aldynda osy qoıylym bizdiń halqymyzǵa shashý, aq jol bolady dep oılaımyn. Dáýlet Seısenulyna kóp rahmet! Teatr ujymyna da rızashylyǵym sheksiz.
Dáýlet Seısenuly Jánibek týraly kitap ta jazǵan eken. Astanada «Folıant» baspasynyń «Nartulǵa» serııasynan shyǵatyn bolypty.
- Jánibek Kármenovpen birge bir jyldyń, bir aıdyń túlekterimiz. Ol aýdan ortalyǵy Qaraýylda oqydy, men Sarjalda boldym, degenmen biz óte erte, 10-12 jasymyzda tanystyq,-dep esine aldy Dáýlet Seısenuly, - pıonerler slety degen bolatyn. Sletqa ustazymyz Kámen Orazalın kelip, irgetasyn sonaý bir zamanda Muhtar Áýezov qalaǵan «Abaı urpaqtary» degen qoljazba jýrnalmen bárimizdi tanystyrdy. Sonda Rollan Seısenbaev povesin oqydy, Jánibek áńgimesin oqydy. Artynsha án saldy. «Jánibek án salady...» demekshi biz sol kezde-aq, qarshadaı balanyń daýysyna tańǵaldyq. Odan keıin Almatyda jolyqtyq. Aralas-quralas boldyq.
Almatyǵa kóship barǵanda birge júrdik. 1992 jyly men Semeıge qaıyra kóship kelgende, maǵan aıtty «Dáýlet, artyńnan baramyn. Semeıime qaıtamyn. Ánshilikti tolyq meńgerdim. Jazýshylyqpen aınalysamyn» dedi. О́kinishke qaraı, sol jyly jol apatynan qaıtys bolyp ketti. Biraq, ony halqy umytqan joq. Osy Semeıde bir kóshege aty berildi. Abaı aýdanyndaǵy saz mektebine de aty berildi. Qaraýylda eskertkish ornatyldy. Almatyda, Túrkistanda da Jánibektiń kóshesi bar. Búgingi sharany da osy Jánibekke arnalǵan qurmet dep esepteńizder.
Bul kúni teatrǵa kórermen kóp jınaldy. Semeıdiń zııaly qaýymy, ardager-aqsaqaldar, dástúrli ándi, qazaq ónerin qurmetteýshiler kóz aldarynda taǵy bir márte jalt etken, ónerimen jarq etken Jánibekti kórip, qoıylymdy erekshe bir saǵynyshpen, qımastyqpen tamashalap otyrdy.
Raýshan NUǴMANBEKOVA,
SEMEI