Erteń muǵalimderdi biliktilik testileý bastalady

Memleket basshysy Nursultan Nazar­baev bıylǵy Joldaýynda muǵalim mártebesin arttyrý maqsatynda bilim berýdiń jańartylǵan mazmunyna kóshken ustazdardyń laýazymdyq jalaqysyn 2018 jyldyń 1 qańtarynan bastap 30 paıyzǵa kóbeıtýdi tapsyr­ǵany málim. Bul elimizdegi maman­dardyń eleýli bóligin quraıtyn muǵa­limder úshin qýanyshty jańalyq boldy. Elbasy, sondaı-aq kategorııalar arasyndaǵy alshaqtyqty arttyryp, muǵalimder úshin biliktilik deńgeıin eskeretin kategorııalardyń jańa kes­tesin engizýdi mindettep, kategorııalardy álemde qoldanylyp júrgen ulttyq biliktilik test arqyly berý kerektigin tapsyrǵan bolatyn. «Bul pedagogterdi ózderin udaıy jetildirýge yntalandyratyn bolady. Nátıjesinde, muǵalimderdiń jalaqysy biliktiliginiń rastalýyna baılanysty tutastaı al­ǵanda 30 prosentten 50 prosentke deıin ósedi. Bul úshin bıyl qosymsha 67 mıl­lıard teńge bólý qajet», delingen Jol­daýda. Jańartylǵan mazmun degenimiz – halyqaralyq standarttarǵa saı ke­letin jáne Nazarbaev zııatkerlik mektepterinde beıimdelýden ótken zama­naýı oqý baǵdarlamalary. Bul bala­larǵa qajetti fýnksııalyq saýattylyq pen synı turǵydan oılaý qabiletin dary­tady. Osy rette «Prezıdenttiń bes áleýmettik bastamasy» atty Úndeýinde óz oıyn ústeı túsken Elbasy joǵaryda aıtylǵan tapsyrmalar memlekettiń áleý­­mettik mindettemeleri aıasynda oryn­dalatynyn, ıaǵnı jalaqysy 30 pa­ıyzǵa ósken muǵalimder jalpy muǵalim­derdiń 68 paıyzyn qamtıtynyn aıtqan bolatyn. 

Jýyrda halyqpen esepti kezde­sýin­de Bilim jáne ǵylym mınıstri Er­lan Saǵadıev jyl basynan bastap jańartylǵan mazmunǵa kóshken muǵa­lim­derdiń jalaqysyna 30% qosymsha aqy tóleý qarastyrylǵanyn, endi sheberlik úshin muǵalimderdiń aılyqtaryn ta­ǵy kóterý maqsatynda testileý engi­zile­tinin jetkizdi. «Muǵalimderdi attes­ta­sııa­dan ótkizýdiń jańa júıesi, tes­ti­leý su­raqtary daıyn. Búginde 60 myń muǵa­lim óz erkimen osy testileý attes­tasııa­syna jazyldy. Bul neni kórse­tedi? Iаǵnı muǵalimderimiz bilimdi, sabaq­taryn biledi, ózine senimdi jáne testi­leýden qoryqpaıdy», degen-di mınıstr.

Pedagog kadrlardyń biliktilik sanattaryn taǵaıyndaý, ıaǵnı rastaý úshin jańa attestattaýdy eki kezeńde júrgizý josparlanýda. Bilim jáne ǵylym mınıstrliginiń mektepke deıingi jáne orta bilim berý departamentiniń dırektory Sholpan Karınovanyń aıtýynsha, birinshi kezeń – «Oqý pániniń mazmuny» jáne «Oqý ádistemesi men pedagogıka» modýlderi boıynsha 26 mamyrdan 5 maýsymǵa deıin, ekinshi ret aǵymdaǵy jyldyń 1-10 qarashasynda júrgiziledi. Ondaǵy suraqtardyń 70%-y pándik bilimge jáne 30%-y pedagogıka men ádistemege baǵyttalǵan. Al ekinshi kezeń – qyzmet nátıjeleriniń keshendi taldamalyq qorytyndysyna arnalady. Bul aǵymdaǵy jyldyń 31 shildesine jáne 15 jeltoqsanyna deıin atqarylmaq. «Jańa júıe men eski júıe arasyndaǵy basty aıyrmashylyq muǵalimniń jumysyn yntalandyrý bolmaq. Iаǵnı biliktilik sanaty úshin jalaqy mólsheriniń 30-50%-ynan bastap tólenedi. Jańa júıe boıynsha attestattaýdan barlyq ótinish bildirýshiler óte alady. Al jańa júıe boıynsha attestattaýdan óte almaǵan muǵalimder qaıta attestattaýdan óte alady. Bul jylyna 2 ret júrgiziletindikten, mamyr jáne qarasha aılarynda ótýge ruqsat berilgen. Jańa attestattaý erejesi elimizdiń Bilim jáne ǵylym mınıstriniń 2018 jyldyń 12 sáýirindegi № 152 buıryǵymen bekitildi», deıdi Sholpan Tańatqyzy.

Bul rette ulttyq biliktilik testileýge daıyndyq boıynsha qandaı jumystar júrgizildi degen saýal týady. Osy oraıda Ulttyq testileý ortalyǵy pedagog qyzmetkerlerdi attestattaý úshin test tapsyrmalarynyń bazasyn qalyptastyryp, jańa formattaǵy ulttyq biliktilik testileýdi ótkizýdi josparlap otyr. Atalǵan ortalyqtyń dırektory Ramazan Álimqulovtyń aıtýynsha, ulttyq biliktilik testileý eki blokqa bólinedi jáne barlyǵy 100 test tapsyrmasynan turady. Aıtalyq, birinshi blok – «Oqý pániniń mazmuny» boıynsha 70 tapsyrma, ekinshi blok – «Pedagogıka, oqý ádistemesi» boıynsha 30 tapsyrma beriledi. «Oqytý pániniń mazmuny» boıynsha test tapsyrmalary pedagog qyzmetkerlerdiń tereń akademııalyq bilimin, praktıkalyq ıkemdiligi men daǵdylaryn tekserýge baǵyttalǵan. Bul úshin 3 túrli formadaǵy tapsyrmalar qoldanady: birinshisi – bir durys jaýapty tańdaý, ekinshisi – bir nemese birneshe durys jaýapty tańdaý, úshinshisi – bir ǵana mátin aıasynda adamnyń akademııalyq jáne ádistemelik áleýetin bilýge múmkindik beretin bir durys jaýaby tańdalatyn mánmátindik tapsyrmalar. Tapsyrmalar mazmuny men formalarynyń ártúrliligi oqý materıaldaryn jattap alý jáne boljap belgileý jaǵdaılaryn boldyrmaı, pedagog qyzmetkerlerdiń naqty bilimi men qabiletin anyqtaýǵa múmkindik beredi», deıdi R.Álimqulov.

Testileýdiń jalpy ýaqyty – 3 saǵat 20 mınýt (200 mınýt), al matematıka, fızıka, hımııa, ınformatıka pánderi úshin – 3 saǵat 50 mınýt (230 mınýt). Baǵalaýǵa keler bolsaq, bir durys jaýap tańdalǵan tapsyrma úshin 1 ball, durys oryndalmaǵan tapsyrmaǵa 0 ball beriledi. Bir nemese birneshe durys jaýap nusqasynan barlyq durys jaýaptar úshin 2 ball, bir qate jiberilgen jaǵdaıda 1 ball, eki jáne odan kóp qate jaýaptar úshin 0 ball beriledi. Maksımaldy ball 110 baldy quraıdy.

Jýyrda Májilis depýtaty I.Smırnova mınıstrliktiń testileýdi oqý jylynyń sońyna qoıýyna baılanysty syn aıtqan edi. Munyń emtıhandarmen tuspa-tus keletinin, deńgeılik kýrstardan ótpegen, jańa júıemen tanys emes muǵalimderdiń qysqa merzimde qalaı ázirlenetinin, onyń ústine kúnde ózgerip jatqan bilim berý júıesi ádistemesi kezinde testke sapaly daıyndyqty qalaı júrgizýge bolatynyn kótergen. Buǵan pikir bildirgen mınıstrliktiń mektepke deıingi jáne orta bilim berý departamentiniń jetekshisi Sh.Karınova attestattaýǵa baılanysty jaǵdaı pedagogtardy qyspaqqa almaıtynyn, barlyq pedagog úshin kezekti jáne ýaqytynan burynǵy attestattaý bolyp qala beretinin jetkizdi. Iаǵnı mektepke deıingi, qosymsha bilim berý, tehnıkalyq jáne kásiptik bilim berý salasyndaǵy pedagogtar úshin attestattaý júıesi burynǵy qalpynda qala bermek. Jańa attestattaý júıesi mektep muǵalimderi men muǵalimderdiń jeke tilek-nıetine ǵana qatysty. Eger muǵalim biliktiligin kóterip, 2018-2019 oqý jylynyń 1 qyrkúıeginen bastap biliktiligi úshin qosymsha tólemaqy alǵysy kelse, attestasııalyq komıssııaǵa ótinim beredi. Al qalamasa, burynǵy biliktiligi boıynsha jumysyn jalǵastyra beredi. Sondaı-aq buryn pedagogtar jylyna bir márte ǵana attestattaýdan ótse, jańa júıe attestattaýdan jylyna 2 márte ótýge, muǵalimniń jaǵdaıyn jaqsartýǵa múmkindik beredi. 

2018 jyly berilgen jáne rastalǵan kategorııalar 5 jylǵa, ıaǵnı 2023 jylǵa deıin jaramdy. Sáıkesinshe, bıyl jańa júıe boıynsha kategorııasy rastalǵan birde-bir muǵalim bolmaıdy. Attestattaýdan ótken muǵalimderge «Pedagog-moderator», «pedagog-ekspert», «pedagog-zertteýshi», «pedagog-sheber» degen jańa kategorııalar beriledi. Sh.Karınovanyń aıtýynsha, ulttyq biliktilik testileý 26-28 mamyrda oblys jáne aýdan ortalyqtarynda ornalasqan ulttyq biryńǵaı testileý ótkiziletin 64 pýnktiń bazasynda ótedi. Eger pedagogtyń biliktilik test tapsyratyn kúni 28 mamyrǵa belgilense, sol kúni mekteptegi emtıhan basqa kúnge aýystyrylady. Sol kúni mektepterde 9 synypty bitirýshilerdiń qortyndy emtıhandary ótedi. Biraq emtıhandy muǵalim emes, memlekettik komıssııa qabyldaıdy. Onyń ústine emtıhan materıaldary bilim basqarmalary arqyly ázirlenip, jetkiziledi jáne emtıhan bastalar aldynda ashylady. Jańartylǵan oqý baǵdarlamasy boıynsha emtıhandar 1,2,5,7 synyptarda ǵana ótedi. Sondyqtan bul muǵalimderge salmaq salmaıdy. Alaıda muǵalimder testileýdi mamyrda emes, qarashada da asyqpaı tapsyrýyna bolady. Bul jaǵdaıda qosymsha tólemaqyny keler jyldyń 1 qańtarynan bastap alady. Iаǵnı mınıstrlik biliktilik testileýi oqý jyly aıaqtalǵan, jyldyq baǵa qoıylǵan, oqý jylynyń qortyndysy shyǵarylǵan jáne muǵalimniń eńbek demalysyna shyǵa qoımaǵan óte qolaıly ýaqytyna belgilengenin aıtady.

Muǵalimder arasynda ulttyq biliktilik test bazasy nelikten qoljetimdi emes degen saýal jıi qoıylady. Bul muǵalimniń testileýge jan-jaqty daıyndalýy jáne oqytý sapasyn kóterý maqsatynda júzege asyrylyp jatqan júıe. Sondyqtan bilim sapasy men pedagog deńgeıiniń qadirin túsirýge bolmaıtyny túsinikti. Al ata-analar balasynyń sapaly bilim alýyn qalaıtyny ám talap etetini belgili. Dese de, jańa formatttaǵy ulttyq biliktilik testileý suraqtarynyń úlgisi «Egemen Qazaqstan» gazeti men Ulttyq testileý ortalyǵynyń resýrstarynda aldyn-ala jarııalanyp, tanystyryldy. 

Biliktiligin tekserip, baǵyn synamaq barsha ustazǵa sáttilik tileımiz!

Dýman ANASh, «Egemen Qazaqstan»